تانىم • 29 ماۋسىم, 2023

ەجەلگى عۇن مونەتاسى

460 رەت
كورسەتىلدى
1 مين
وقۋ ءۇشىن

كاشمير ولكەسى سماست-ماردان قالاسىنان 50 شاقىرىم جەردەگى ساقارا تاۋ-جوتاسىندا تەڭىز دەڭگەيىنەن 1130 مەتر بيىكتە ورنالاسقان ۇڭگىر-عيباداتحاناعا جۇرگىزىلگەن ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارى كەزىندە V-VI عاسىرلارعا ءتان كوپتەگەن ارتەفاكتى تابىلعان ەدى.

ەجەلگى عۇن مونەتاسى

سولاردىڭ ءبىرى – ەجەلگى تيىن. ەۋرو­پا­­لىق مامان نۋميز­­ماتيكتەر بۇل جادىگەردى ءبىر­اۋىزدان ءبىزدىڭ ەجەلگى اتا-بابا­مىز اق عۇندار مۇراسى دەپ تانىدى. سونداي-اق ۇڭگىرگە قازبا جۇمىسىن ۇيىمداستىر­­عان پە­شاۆار ۋنيۆەرسيتەتى ارحەو­لو­گيالىق ءبولىمىنىڭ باسشىسى ناسيم حاننىڭ پايىمداۋىنشا, اتالعان ۇڭگىردىڭ بيىكتىگى 33 مەتر دە, جالپى ۇزىندىعى 180 مەتر شاماسىندا ەكەن. بۇل ۇڭگىر اۋەلى العاشقى ادام بالاسىنا قونىس بولعان.

جالپى, بۇل ولكە V-VI عا­سىرلاردا اق عۇنداردىڭ (ەفتاليت) بيلىگىندە بولعان. ەجەلگى عۇن ءداۋىرىنىڭ بىلگىرلەرى اق عۇنداردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى تۇركى ءتىلى بولعان دەيدى (گۋميلەۆ ل.ن., ەفتاليتى ي يح سوسەدي ۆ ءىV ۆ. // ۆەستنيك درەۆنەي يستوري, 1959, №1).

اتالعان جا­دى­گەر بە­تىندەگى «قاس تاڭبا» – با­يىرعى بابالارىمىزدان قالعان بەلگى. بۇل تۋرالى كەزىندە اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ «قاس تاڭبا با­يىرعى قىپشاقتاردىڭ سيمۆولى بول­عان» دەسە, زەرتتەۋشى باقىتبەك ءبامىش ۇلى: «قاس تاڭبا» – اشاماي تاڭباسىنا وتە ۇقساس ەكi كوسەۋدiڭ ايقاسۋىمەن جاسالىپ, ءار تاياقشانىڭ ۇشى كۇن اينالىسى باعىتىنا قاراي تiك بۇرىش جاساپ يiلiپ كەلەدi, وتە كونەدەن جالعاسقان مۇرا» دەيدى.

سوڭعى جاڭالىقتار