وپا بەرمەس ويىنقۇمارلىق

باس پروكۋراتۋرانىڭ دە­رەك­­تەرىنە قاراعاندا, وتكەن جى­لى تىركەلگەن 157 مىڭنان استام قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشى­لىقتىڭ 31 مىڭنان استامى, ياعني 20 پايىزى – قۇمار ويىنداردىڭ سالدارى ەكەن. بۇعان قوسا, بىلتىر جاسالعان 3 676 ءسۋيتسيدتىڭ دە ءاربىر بەسىنشىسى ويىنقۇمارلارعا تيەسىلى. قۇمار ويىندار مەن بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر ارقىلى ۇسىنىلاتىن ءباس تىگۋلەر تالاي تاعدىردى تاس-تالقان قىلىپ, تالاي شاڭىراقتى ورتاسىنا ءتۇسىرىپ, قانشاما ادامعا قايعى-قاسىرەت شەكتىرىپ جاتىر. ويىنقۇمارلىق دەرتى اسقىنىپ, سۇراعانىندا اقشا تاۋىپ بەرمەگەن اتا-اناسى مەن جاقىنىنا قول جۇمساعان, ءتىپتى ولاردى مەرت قىلۋعا دەيىن بارعان جاپ-جاس ادامدار تۇرمەگە توعىتىلىپ, اقىل-ەستەرىن تەمىر توردىڭ ارعى جاعىندا عانا جيىپ, وزەكتەرىن وكىنىش ورتەپ, وكسىپ ءجۇر.

بۋكمەكەرلىك كەڭسە ارقىلى ءباس­ تىگۋدىڭ زاردابى قۇمار ويىندار­دان­ كەم سوقپايتىن, ءتىپتى كەيدە اسىپ تۇسەتىن بولىپ شىقتى. مى­سالى, بىلتىر الماتى قالا­سىن­داعى ءبىر جاۋاپكەرشىلىگى شەك­تەۋلى سەرىكتەستىكتىڭ قارجى ديرەك­تو­رى ءۇش جىلدا 467 ملن تەڭ­گە­نى جىمقىرىپ, سونىڭ ءبارىن بۋك­مەكەرلىك كەڭسەدە ءباس تىگۋگە جۇم­سا­عانى ءۇشىن سوت ۇكىمىمەن 7 جىل مەر­زىمگە باس بوستاندىعىنان ايى­رىل­دى.

ويىنقۇمارلىق ەمى تابىل­ما­عان­ قاتەرلى ىندەت سەكىلدى, مەملە­كەت­ تاراپىنان قولدانىلعان شەك­­تەۋ شارالارىن ەلەڭ قىلماي, ءتىپ­تى ەرەگىسە تۇسكەندەي بولىپ, جىل­دان-جىلعا ءورشىپ بارادى. ما­سە­لەن,­ 2007 جىلى كوپتەگەن قالا مەن ءىرى ەلدى مەكەندەگى كازينولار جا­بى­لىپ, قۇمار ويىن ورىندارى تەك ال­ماتى وبلىسىنىڭ قاپشاعاي قالاسى مەن اقمولا وبلىسىنىڭ بۋرا­باي كۋرورتىندا عانا قالدى­رىل­عان بولاتىن. الايدا قۇمار ويىن­داردىڭ قىرسىعى تيگەندەر­ سا­نى ازايماق تۇگىل, ودان ءارى كو­بەيىپ, قوعام نارازىلىعى ارتا ءتۇستى. سول سەبەپتى 2020 جىل­عى­ 2 شىلدەدە قابىلدانعان «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نا­ما­لىق اكتىلەرىنە ويىن بيزنەسى ماسە­لەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا سايكەس ويىن اۆتومات­تارى زالدارى, بۋكمە­كەر­لىك­ كەڭسەلەر مەن توتاليزاتورلار دا قاپشاعاي سۋ قويماسىنىڭ جاعا­لا­ۋىنا جəنە بۋراباي اۋدانىنا كوشىرىلدى. بىراق بۇل شارانى دا زاماناۋي اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار مەن ينتەرنەتتىڭ كومەگىنە سۇيەنگەن ويىن بيزنەسىمەن اينالىسۋشىلار دا, ويداعى-قىرداعى ويىنقۇمارلار دا بوگەسىن ساناپ وتىرعان جوق. «جارناما تۋرالى» زاڭدا كازينو مەن ينتەرنەت-كازينو قىزمەتتەرىن جارنامالاۋعا عانا تىيىم سالىنعاندىقتان, بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر جۇرتتى ءباس تىگۋگە بارىنشا كوپ تارتۋ ءۇشىن جارناماعا ميلليونداعان تەڭگە قاراجات جۇمساپ, ونى, اسىرەسە تەلەارنالار جۇرت قىزىعا قارايتىن سپورت جارىستارىن كورسەتكەن كەزدە ءجيى جاريالاتىپ وتىر. سالدارى سان سوقتىرارلىقتاي.

ۇلتتىق ستاتيستيكا­ بيۋرو­سى­نىڭ­ مالىمەتىنە جۇگىنسەك, قۇمار ويىن­داردى ۇيىمداستىرۋ جانە ءباس تىگۋ بويىنشا كورسەتىلگەن قىزمەت­تەردىڭ كولەمى 2020 جىلى 89,7 ملرد تەڭگەنى قۇراعان بولسا, 2021 جىلى 501,2 ملرد تەڭگەگە جەت­كەن, ال 2022 جىلى 600 ملرد تەڭگە­دەن اسىپ تۇسكەن. بۇل سوما ەلى­مىزدەگى بىرقاتار وبلىستىڭ جىل­دىق بيۋدجەتىنەن الدەقايدا كوپ. وسى ورايدا «Amanat» پار­تيا­سىنىڭ قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتى جۇرگىزگەن الەۋ­مەت­تىك زەرتتەۋ حالىقتىڭ 73,7 پايىزى لۋدومانياعا ۇلكەن الاڭ­داۋ­شى­لىق ءبىلدىرىپ, بۋكمەكەرلىك كەڭ­سە­لەردىڭ جۇمىسىنا قاتاڭ تىيىم سالۋدى قۇپتايتىنىن كورسەت­كەن. ال ءماجىلىس دەپۋتاتتارى قۇمار ويىندارعا بايلانىستى كەيىنگى ۋاقىتتا ۇكىمەتكە بىر­نە­شە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ,­ قوعام­دى تولعاندىرىپ وتىرعان كەلەڭ­سىز قۇبىلىسپەن كۇرەسۋ جولدا­رىن ۇسىندى. سونىڭ ىشىندە بۇقارا­لىق اقپارات قۇرالدارى مەن سىرتقى جارناما ارقىلى بۋكمە­كەر­لىك كەڭسەلەردىڭ قىزمەتىن جارنا­مالاۋعا, بانكتىك كارتالار, POS-تەرمينالدار, ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى ارقىلى ويىن شوتتارىنىڭ تولەمدەرىن قا­بىلداۋعا, العان نەسيەسى بويىن­شا­­ 3 ايدان استام ۋاقىتتان بەرى تو­­لەم جاساي الماعان ادامداردان­ ونلاين جانە وفلاين ءباس تىگۋدى قا­بىل­داۋعا زاڭنامالىق دەڭگەيدە تى­­يىم سالۋدى ەنگىزۋ شارالارى بار.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت تو­قاەۆ بۇرىنعى ۇلتتىق قوعام­دىق­ سەنىم كەڭەسىنىڭ 2021 جىلعى 25 اقپاندا بولعان وتىرىسىندا كەيىن­گى كەزدە جاستار اراسىندا قۇمار ويىندارعا تاۋەلدىلىك بەلەڭ الىپ بارا جاتقانىنا الاڭ­داۋشىلىق بىلدىرە كەلىپ: «بۋك­مە­كەرلەر مەن كازينولار ينتەرنەتتە تولاس­سىز جارناما جاساپ, جۇرتتى ەرىك­سىز ەلىكتىرۋدە. مەملەكەت بۇعان شەكتەۋ قويۋ ءۇشىن بىرقاتار ما­ڭىزدى شارانى قابىلدادى. بىراق بۇل شارالار, ارينە, جەتكى­لىك­سىز. جاس ۇرپاقتى قۇمار ويىن­نىڭ زياندى ىقپالىنان جان-جاقتى قورعاۋىمىز كەرەك. بالالاردى جانە كانىگى قۇمار­پاز­داردى ويىنعا تارتقان نەمەسە سونداي جاعدايعا جول بەرگەن زاڭدى تۇلعالار اكىمشىلىك جا­ۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋعا ءتيىس.­ قاجەت بولسا, ولاردى ليتسەن­زيا­سىنان ايىرامىز. قازىر وسىن­داي زاڭسىز قىزمەتى ءۇشىن جەكە تۇلعالارعا 200 ايلىق ەسەپ­تىك كورسەتكىش كولەمىندە عانا­ ايىپپۇل سالىنادى», دەگەن ەدى. وسىعان وراي, جەتىنشى شاقى­­رىلىمداعى پارلامەنت ءماجى­لىسىنىڭ ءبىر توپ دەپۋتاتى «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭ­نا­مالىق اكتىلەرىنە ويىن بيزنەسى, لوتەرەيا جانە لوتەرەيا قىز­مەتى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگى­زۋ تۋرالى» جانە «اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى» قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كودەكسىنە وزگەرىستەر مەن تولىق­تى­رۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارىن ازىرلەگەن بولاتىن. بۇل زاڭ جوبا­لارى اياسىندا شەتەلدىكتەر ويىن بيزنەسىن زاڭسىز ۇيىم­داس­تىر­­عان كەزدە ولاردىڭ قارجى وپە­راتسيالارىن جۇرگىزۋىنە جول بەر­مەۋ, بۇقارالىق اقپارات قۇرال­دارىندا بۋكمەكەرلىك كەڭسە­لەر مەن توتاليزاتورلاردىڭ جارنا­ما­سىن­ شەكتەۋ, اقپاراتتىق-تەلە­كوم­­­­­­مۋ­نيكاتسيالىق جەلىلەردى, سونىڭ ىشىندە ينتەرنەت جەلىسىن, باي­لا­نىس قۇرالدارى مەن لوتەرەيا­ تەر­­مي­نالدارىن پايدالانا وتىرىپ,­ لوتەرەيا بيلەتتەرىن تاراتۋعا تىيىم سالۋ, 21 جاسقا دەيىنگى ادام­داردى قۇمار ويىندارعا جانە ءباس تىگۋگە تارتۋ ءۇشىن زاڭ­دى تۇل­عالاردىڭ اكىمشىلىك جاۋاپ­كەر­شى­لىگىن بەلگىلەۋ قاراس­تى­رىل­عان. قازىرگى ۋاقىتتا وسى زاڭ جوبالارى بويىن­شا ۇكىمەت قورى­تىندىلارىن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مۇددەلى مەملە­كەتتىك ورگاندارمەن بىرلە­سىپ­ پىسىقتاۋ ۇستىندە.

البەتتە, قۇمار ويىندار مەن بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر ارقىلى ءباس تىگۋدىڭ حالقىمىزعا كەلتىرگەن زالا­لى مەن ءتوندىرىپ وتىرعان قاۋ­پى حاقىنداعى نەگىزگى اڭگىمە اتال­عان زاڭداردىڭ جوبالارى بويىن­شا ­ۇكىمەت قورىتىندىلارى ماجى­لىسكە جولدانعاننان كەيىن وربۋگە ءتيىس. الداعى تالقىلاۋعا قوعام قايراتكەرلەرى, تاۋەلسىز ساراپ­شىلار, ساياسي پارتيالار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىل­دەرى, ويىنقۇمارلىقتان زار­داپ شەككەن جاندار مەن ولار­دىڭ اتا-انالارى كەڭىنەن قاتىس­تى­رىلسا, قۇبا-قۇپ. وسى ورايدا ماجىلىسمەندەر وزدەرىنىڭ دەپۋ­­­تاتتىق ساۋالدارىندا حالىق­ارا­لىق تاجىريبەدە بۋك­مە­­كەرلىك كەڭ­سەلەر مەن توتا­لي­زا­تور­لار­دىڭ­­ قىزمەتىنە تىيىم سالۋ بار ەكە­نىنە دە نازار اۋدارعانىن ايتا­ كەتكەن ءجون. مۇنداي قاتاڭ شارا كورشىلەس قىرعىزستان مەن وزبەكستاندا ەنگىزىلگەن. قى­تاي­دا قۇمار ويىندارعا تىيىم سا­لىنىپ قانا قويماي, ولاردى­ وتكى­زەتىن ينتەرنەت-سايتتار تۇ­گەل­ بۇعاتتالىپ تاستالعان. ەگەر ونلاين-كازينو ويىنشىلارى اشكە­رەلەنسە, وندا ولار باس بوستان­دىقتارىنان ايىرىلىپ, تەمىر توردىڭ ارعى جاعىنا اتتاندىرى­لادى. ءتىپ­تى­ دەموكراتيا­سى دامىعان كو­رەيا­ رەسپۋبليكاسى دا ءوز ازامات­تا­رىنىڭ قۇمار ويىن­دارعا قاتى­سۋى­نا تىيىم سالىپ, ويىن مەكە­مە­لەرىنىڭ ەسىكتەرىن باسقا مەملە­كەت­تەردەن كەلگەن مەيماندار ءۇشىن­ عانا اشىپ قويعان.

الايدا ءبىزدىڭ ەلدەگى ويىن بيز­­نەسىن ۇيىمداستىرۋشىلار وتكەن جىلى 109 ملرد تەڭگە سالىق تولەگەنىن جانە سپورتتىق ءىس-شارالارعا ۇدايى دەمەۋشىلىك جاساپ جۇرگەنىن, سونداي-اق جۇز­دەگەن ادامدى جۇمىسپەن قام­تىپ وتىرعانىن ءۋاج ەتەتىن مەملە­كەت­تىك ورگاندارىمىز قۇمار ويىن­دار­ مەن ءباس تىگۋدەن باس تارتۋ تۋرا­لى ۇسىنىستى قولداي قويۋى نەعاي­بىل.

بۇل رەتتە ءماجىلىس دەپۋتاتى رۋسلان بەردەنوۆتىڭ: ء«بىر ادامعا شاق­قاندا لۋدومانيادان ەمدەۋ كۋر­سى ورتا ەسەپپەن 400 مىڭ تەڭ­گە­نى قۇرايدى. ەلىمىزدە وسىنداي 350 مىڭعا جۋىق ادام بار ەكە­نىن­ ەسكەرسەك, ولاردى ەمدەۋگە جۇم­­سا­لاتىن شىعىندار 140 ملرد تەڭ­گە­گە دەيىن جەتەدى. سوندىقتان ءبىز قا­زاق­ستانعا دەنى ساۋ ۇلت كەرەك پە,­ الدە بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەر كەرەك­ پە­ دەگەن ساۋالعا جاۋاپ ىزدەپ, با­سىم­دىق­تى انىقتايتىن بولساق, وندا تاڭ­داۋ ايقىن بولۋعا ءتيىس. ءبىز بالالارىمىزدى, وتباسىمىزدى,­ دوس­­تا­رىمىزدى تاۋەلدىلىكتەن قور­عاۋ­ ءۇشىن بىرىگۋىمىز كەرەك. سوندا عانا­ ەلى­مىزدى قۇمار ويىنداردان بوساتىپ, ونى قاۋىپسىز جانە باقىتتى مەكەنگە اينالدىرا الامىز», دەگەن ءسوزى كىمگە بولسىن وي سالعانداي-اۋ.