ەكونوميكا • 16 ماۋسىم, 2023

ەكولوگيالىق تالاپقا ساي كەشەن

333 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

بىلتىردان بەرى اتىراۋ وبلىسىنداعى گاز-حيميا سالاسىنداعى بىرەگەي كەشەندە پوليپروپيلەن شىعارىلا باستادى. مۇنايلى شاھاردان 35 شاقىرىم قاشىقتىقتا اشىلعان ءوندىرىس ورنىنا جاقىن ماڭدا تۇرعىن ۇيلەر جوق. ەڭ تاياۋ دەگەن ەلدى مەكەننىڭ ءوزى كەشەن اۋماعىنان 25 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان.

ەكولوگيالىق تالاپقا ساي كەشەن

كەشەن قۇرىلىسىن KPI جشس جۇر­گىزدى. سەرىكتەستىكتىڭ باسقارما توراعاسى-باس ديرەكتورى دانيار تيەسوۆتىڭ اي­تۋىنشا, بۇل كەشەننىڭ جۇمىسى ەكولو­گيالىق ستاندارتتار تالابىنا تولىقتاي ساي كەلەدى.

– الەمدەگى ۇزدىك حالىقارالىق زاۋىت­­تاردىڭ تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ جو­­با­لانعاندىقتان, كەشەندە شىعا­رىن­دىلاردى بولدىرماۋ ءارى باقى­لاۋدىڭ بارلىق تەحنيكالىق جۇيەسى قاراستىرىلعان. بىزدە شىعارىندىلاردى ازايتۋعا NOx (وكسيدتەر مەن ازوت ديوك­­سيدتەرى) ارنالعان كادەگە جاراتۋ قازاندىعى بار. ونىڭ ءتۇتىن تۇربا­سىن­دا CO (كومىرتەگى وكسيدى), HC (كومىر­سۋتەكتەر), NOx (ازوت وكسيدتەرى مەن ديوك­سيدتەرى), NH3 (اممياك), O2 (وتتەگى) سياق­تى ءتۇتىن گازىن باقىلايتىن اعىندى انا­ليزاتور ورناتىلعان. اتموسفەراعا زيان­دى زاتتاردىڭ شىعارىلۋىن ازايتۋعا ارنالعان قازاندىق بىرنەشە تەحنيكالىق جۇمىس اتقارادى. اتاپ ايتقاندا, كەشەن­نىڭ تەحنولوگيالىق ۇدەرىسى مەن وپەراتسيالارى جابىق گەرمەتيكالىق جۇيەدە قىسىممەن ورىندالادى, – دەيدى دانيار تيەسوۆ.

ماسەلەن, تەحنولوگيالىق پەشتەر ءتۇتىن گازدارىنداعى كومىرتەگى وكسيدى مەن وتتەگىنىڭ قۇرامىن اۆتوماتتى تۇردە باقىلايتىن زاماناۋي جابدىقتارمەن جابدىقتالعان. ۇدەرىستى باسقارۋ قاۋىپ­سىز پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتەدى. اۆاريا­لىق جاعدايلاردىڭ, ونىڭ ىشىندە قاۋىپتى زاتتاردىڭ شىعارىندىلارىمەن بايلانىستى اۆاريالىق جاعدايلاردىڭ تۋىنداۋ ىقتيمالدىعىن باقىلاۋ, باسقارۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ جۇيەسى, جوعارى دەڭگەيدەگى اۆارياعا قارسى اۆتوماتتى قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قىسىممەن جۇمىس ىستەيتىن تەحنولوگيالىق جابدىق­تى قىسىمنىڭ كوتەرىلىپ كەتۋىنەن گازدى جابىق الاۋ جۇيەسىنە شىعاراتىن ساق­تاندىرۋ كلاپاندارى قورعايدى. ا كلاسىنان تومەن ەمەس قىمتاۋمەن جاب­دىقتالعان بەكىتۋ ارماتۋراسى اتموسفەراعا زياندى زاتتاردىڭ شىعۋىنا بارىنشا كەدەرگى جاسايدى.

– كەشەندە جوعارى جانە تومەن قىسىمدى ەكى مۇرجا بار. مۇرجالار ىسكە قوسۋ, توقتاتۋ جانە اپاتتىق جاعدايلار كەزىندە توگىندى ءونىمدى تولىق جاعۋعا ارنالعان. جىلۋ رادياتسياسىنىڭ دەڭ­گەيىن جانە اتموسفەراعا زياندى شىعا­رىندىنى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. باستاپقىدا جوبالاۋدا مۇرجا بيىكتىگى 70 مەتر بولادى دەپ ەسەپتەلگەن. الايدا جەلدىڭ كۇشى مەن باعىتىنا قاراماستان جانۋ ونىمدەرىنىڭ تولىق تارالۋىن, گازدار كونتسەنتراتسياسىنىڭ رۇقسات ەتىلگەن نورمالاردان اسىپ كەتپەۋىن قاداعالاۋ ماقساتىندا فاكەل بيىكتىگىن 100 مەتر دەڭگەيىندە بەلگىلەۋ تۋرالى شەشىم قا­بىل­داندى, دەپ ءتۇسىندىردى دانيار تيەسوۆ.

ونىڭ پىكىرىنشە, كەشەندەگى ەكى الاۋ جۇيەسى تەحنولوگيالىق قوندىر­عىلار­دىڭ جانە اعىندىلار قىسىمىنىڭ ايىر­ماشىلىعىنا بايلانىستى پايدالانىلادى. اقش-تاعى ZEECO كومپا­نيا­سىنىڭ وزىق تەحنولوگيالارىمەن جوبالانعان قوندىرعىلارعا الاۋدىڭ ءتۇتىنسىز جانۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قوسىمشا بۋ ايدالادى. كەشەن الاۋىندا 99,5 پايىز تازا پروپان جانادى. دەمەك, الاۋ جۇيەسىندەگى شىعارىندىلار ەكولوگيالىق تۇرعىدان تازا دەپ ەسەپ­تەلەدى.

– ءبىز ەنەرگورەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ تۇرعىسىنان پايدالانۋدى باستى نازاردا ۇستايمىز. قۇرىلىس كەزىندە زاۋىت ساعاتىنا 62مۆت كولەمىندە ەلەكتر قۋاتىن پايدالانادى دەپ جوسپارلانعان. الايدا ءبىز جوباعا زاماناۋي, ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىن شەشىمدەردى قوسۋ ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋ كورسەتكىشىن ساعاتىنا 43مۆت-قا دەيىن ازايتتىق. الداعى ۋاقىتتا ەلەكتر قۋاتىن بۇدان دا ۇنەمدەپ, ساعاتىنا 35مۆت قانا تۇتىنۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, دەيدى دانيار تيەسوۆ.

كەشەندە سۋدى ۇنەمدەۋگە باسىم­دىق بەرىلىپ وتىر. ناقتىلاي ايتقاندا, تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەرگە قاجەتتى اينالما سۋمەن قامتۋ جۇيەسى قولدانىلا­دى. ال حيميالىق قوسپالارمەن لاستانعان جانە شارۋاشىلىق-تۇرمىستىق ماقساتتا پايدالانىلعان سارقىندى سۋلار «Kara­batan Utility Solutions» كومپانياسىنا جىبەرىلىپ, تازالانعان سوڭ كەرى قاي­تارىلادى. بۇل ۇدەرىس سۇيىق قالدىق­تاردىڭ قورشاعان ورتاعا توگىلۋىن بول­دىر­ماۋعا, سۋ اينالىمىنىڭ تۇيىق تسيكلىن قۇرۋعا, وسىلايشا كاسىپورىننىڭ جۇمىس ۇدەرىسىنە قولدانىلاتىن تۇزسىز­دان­دىرىلعان سۋ الۋ ءۇشىن شيكىزات رەتىندە باستاپقى قاجەتتىلىكتى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مۇندا جىلىنا سۋدى ناقتى تۇتىنۋ 1 590 مىڭ تەكشە مەتر بولسا, اعىندى سۋدى قايتا وڭدەۋ 546 مىڭ تەكشە مەتردى قۇرايدى.

– جەتكىزىلەتىن شيكىزاتتىڭ, ەنەرگيا رەسۋرستارىنىڭ, دايىن ءونىمنىڭ ساپاسىن باقىلاۋ ماقساتىندا زاۋىتتا SGS سىناق زەرتحاناسى جۇمىس ىستەيدى. SGS – الەمنىڭ ساراپتاما, سىناق جانە سەرتيفيكاتتاۋ سالاسىنداعى كوشباسشىلىق لەكتەگى شۆەيتساريالىق كومپانيا. زەرتحانادا جۇمىستىڭ ساپالى اتقارىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 143 تالدامالىق جابدىق ورناتىلعان. وندا جىلىنا 260 مىڭنان استام تالداۋ جاسالادى. كەشەندە پايدالانىلاتىن سۋدىڭ بارىنەن سىناما الىنادى. ەكولوگيالىق اسپەكتىلەردى باقىلاۋ ءۇشىن الاۋ گازى, شىعارىندى گاز, ءتۇتىن گازى, گاز تۋربينالارىنا زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. ءبىز – ەكولوگيالىق مۇددەنى كوزدەيتىن كومپانيامىز. سوندىقتان بيىل كەشەن اۋماعىنا جاسىل بەلدەۋ قالىپتاستىرۋدى كوزدەدىك. بۇل ءۇشىن 2 500-دەن استام كوشەت ەگىلەدى. ويت­كەنى جاسىل جەلەك – قورشاعان ورتا تازا­لىعى­نىڭ كەپىلى. الداعى ۋاقىتتا دا ەكو­لو­گيالىق جوبالاردى جوسپارلى تۇر­دە ىسكە اسىرا بەرەمىز, دەپ ءمالىم ەتتى د.تيەسوۆ.

باس ديرەكتوردىڭ مالىمەتىنە سۇيەن­سەك, كادرلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر. ويتكەنى وندىرىستەگى اپاتتى جاعدايلاردىڭ 80 پايىزىنا ادامي فاكتور سەبەپ بولادى. سول سەبەپتەن كەشەندە ادام ءومىرىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋدى ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەردەن جوعارى قويادى.

كادر دەمەكشى, اتالعان سەرىكتەستىك باسشىلارى ماقات اۋدانىنىڭ اكىمدىگى جانە ماقات مۇناي-گاز تەحنولوگيالىق كوللەدجىمەن ءۇش جاقتى مەموراندۋمعا قول قويدى. ماقساتى – كوللەدجدەگى ينجەنەرلىك-پەداگوگيكالىق ءبولىم­نىڭ ستۋدەنتتەرىن كاسىپورىندا تاعىلىم­دامادان وتكىزۋ, بولاشاق مامانداردىڭ پراكتيكالىق ءبىلىمىن ارتتىرۋ. ال كەشەن ماماندارى كوللەدج ستۋدەنتتەرىنە دارىستەر وقىپ, تاجىريبەسىمەن بولىسەدى.

قازىر اتالعان كوللەدجدە 371 ستۋدەنت ءبىلىم الادى. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك گرانتپەن ءبىلىم الاتىن 199 جاس بار.

– ءبىزدىڭ سەرىكتەستىك 631 ادامدى جۇمىس­پەن قامتىپ وتىر. ونىڭ 80 پا­يىزى – جەرگىلىكتى تۇرعىندار. بىراق بىزگە ءالى دە بىلىكتى ماماندار قاجەت. سول سەبەپتەن مۇناي-گاز سالاسىنا مامان دايارلاۋدا مول تاجىريبەسى بار كوللەدجدى تاڭداپ وتىرمىز. ويتكەنى بۇل وقۋ ورنى 11 جىل ىشىندە 10 مىڭداي ستۋدەنتتى مۇناي-گاز سالاسى ءۇشىن دايارلاعان. ەندى وقۋ ورنىمەن بىرگە كاسىبي پراكتيكانى, دۋالدى وقىتۋ جۇيەسىن ۇيىمداستىرامىز. بىرلەسكەن جۇمىسىمىز ناتيجەلى بولاتىنىنا سەنىمدىمىن, دەيدى كرى جشس ءوندىرىس باسقارۋ قىزمەتىنىڭ باسشىسى باقىتجان قاناليەۆ.

 

اتىراۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار