سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
كۇنى كەشە اباي وبلىسىندا بولعان ءورت زارداپتارىن جويۋعا قاتىستى دا ۆولونتەرلەر بەيجاي قاراپ وتىرمادى. 80-گە جۋىق ەرىكتى ورمان ورتىنە قارسى كۇرەسكە بەلسەندى قاتىسىپ, جالىنمەن الىسىپ جاتقان ماماندارعا ىستىق تاماق جەتكىزسە, ەندى ءبىرى زارداپ شەككەن اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى مەن قۇتقارۋشىلارعا گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن ايماقتاعى ەلدى مەكەندەرگە باردى. قازاقستان ستۋدەنتتەر اليانسى وڭىردەگى ورتتەردى جويۋمەن كۇرەسىپ جاتقان ازاماتتارعا قول سوزۋ ءۇشىن قاراجات جيناۋدى دا باستاپ كەتتى. سونداي-اق ۋسپەن, وزەركا, تاليتسا جانە بورودۋليحا اۋىلدارىندا 300 ادامعا ارنالعان تۇسكى اس ۇيىمداستىرىلدى.
سول ايماقتا جاعدايدى ءجىتى باقىلاعان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ سىن ساعاتتا ءورت سوندىرۋگە جۇمىلدىرىلعان قۇتقارۋشىلارمەن جانە ەرىكتىلەرمەن كەزدەسىپ, العىسىن جەتكىزدى.
– بارشاڭىزعا العىس ايتامىن. ەرىكتىلەر, سىزدەرگە دە ريزامىن. جارايسىزدار. سىزدەردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىڭىز مەملەكەت تاراپىنان ەلەۋسىز قالمايدى. ۇلكەن اپات بولدى. 14 ادام قازا تاپتى. جاڭا عانا ازاماتتارمەن كەزدەستىم. وتە اۋىر جاعداي. سوندىقتان وسىنداي قاسىرەتتى اپات كەزىندە ءبارىمىز ءبىر حالىق, ءبىر ۇلت بولىپ بىرگە جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. توتەنشە جاعداي بارلىق ەلدە بولادى. ەڭ باستىسى, ءبىز وسى توتەنشە جاعدايدى, اسىرەسە ءورتتى ادام شىعىنىنا جول بەرمەي, ۋاقتىلى, تەز اۋىزدىقتاي ءبىلۋىمىز كەرەك, – دەدى پرەزيدەنت.
بۇعان قوسا قاسىم-جومارت توقاەۆ مۇنداي ساتتە, ارنايى وقىتىلعان, قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن, ساقتاندىرۋ ءىس-شارالارى قاراستىرىلعان ەرىكتىلەر جاساقتارىن تارتۋ تاجىريبەسىن كەڭىنەن پايدالانۋ كەرەگىن ايتتى.
بۇگىندە رەسپۋبليكادا ۆولونتەرلىك ۇيىمداردىڭ سانى 673-كە جەتتى. ولاردىڭ قاتارىندا «مەديتسينا جاستارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى دە بار.
– ۇيىم 2019 جىلى قازاقستانداعى بارشا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ جاس كوشباسشىلارىمەن بىرىگىپ قۇرىلدى. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قازاقستانداعى مەديتسينا جاستارىنىڭ كۇشى مەن ءبىلىمىن ءبىر ارناعا بىرىكتىرىپ, ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىمىزدى قوسۋ, رەسپۋبليكا كولەمىندە مەديتسينالىق ۆولونتەرلىكتى دامىتۋ. ارىس قالاسىنداعى توتەنشە جاعداي كەزىندە 110 ەرىكتى دارىگەر حالىق جينالاتىن ورىنداردا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتتى. COVID-19 پاندەمياسىنا بايلانىستى توتەنشە جاعداي جاريالانعان كەزدە ءبىزدىڭ ەرىكتىلەر دارىگەرلەرمەن بىرگە ۋاقىتشا اۋرۋحانالاردا جۇمىس ىستەدى. 2020 جىلى ەلىمىزدىڭ 14 ايماعىندا مەديتسينالىق ەرىكتىلەر مەكتەپتەرىن اشىپ, بۇكىل ەل بويىنشا 2 مىڭعا جۋىق ۆولونتەردى وقىتتىق. قازىرگى ۋاقىتتا رەسپۋبليكا بويىنشا مەديتسينالىق جاستاردىڭ فيليالدارى جۇمىس ىستەيدى جانە ونىڭ قاتارىندا 2 مىڭعا تارتا مەديتسينالىق ۆولونتەر بار. ۇيىم اشىلعان ساتتەن باستاپ 16 مىڭعا جۋىق ادامعا ۆولونتەر-مەديكتەردىڭ كومەگى كورسەتىلدى. سونداي-اق 355 الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. 2021-2022 جىلدارى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى جانە ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ دەمەۋىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ۆولونتەرلەردى تارتۋ, ناۋقاستاردى كۇتۋگە, ونىڭ ىشىندە حوسپيستەردە, ونكولوگيالىق ديسپانسەرلەردە كومەك كورسەتۋ بويىنشا «Birgemiz:Saulyq» جالپىۇلتتىق جوباسى ىسكە اسىرىلدى. جوبا اياسىندا 17 ايماقتىق فرونت-وفيستە 2 مىڭنان اسا ۆولونتەر قىزمەت ەتەدى. ۆولونتەرلەر ونكوديسپانسەرلەر, حوسپيس پەن مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى مىڭعا جۋىق ناۋقاسقا كومەك كورسەتتى. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار اۋرۋلاردى الدىن الۋعا ارنالعان 9 اكتسيا ۇيىمداستىرىلدى. شاعىن گرانتتار ارقىلى ۆولونتەرلىك باستاماشىل توپتار مەن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەديتسينالىق ۆولونتەرلىك بويىنشا ءوز جوبالارىن جۇزەگە اسىردى. 300 مىڭ تەڭگەدەن جالپى سانى 30 گرانت ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىنداعى ۆولونتەرلەرگە ءبولىندى, – دەدى ۇيىم توراعاسى ابىلايحان ءابدىراش.
مەيىرىم ساۋلەسىن شاشىپ جۇرگەن قايىرىمدى جانداردىڭ قاتارى بۇگىندە 200 مىڭنان استى. جۇرتقا جاردەم بەرۋ, كوپكە كومەك كورسەتۋ جاس تاڭدامايدى. قازىر ەرىكتىلەردىڭ ساپىن تۇزەگەندەردىڭ 65 پايىزى – 29 بەن 54 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار. بۇل ۆولونتەرلىك تەك جاستاردىڭ ءىسى دەگەن تاپتاۋرىن تۇسىنىكتى ىعىستىرىپ شىعاردى. سونىڭ ءبىرى بۇۇ-داعى قازاقستاننان شىققان العاشقى حالىقارالىق ۆولونتەر – تەلجان جۇنىسبەكوۆ. قايىرىمدى جان بۋرۋندي, رۋاندا, كونگو ەلىندە كوپ جىل جالپى تاجىريبەلىك دارىگەر جانە حيرۋرگ بولىپ جۇمىس ىستەپتى.
– افريكا ەلدەرىندە قىزمەت ەتىپ ءجۇرىپ, بەلى اۋىرىپ تۇرا الماي قالعان بۇۇ وكىلىن ەمدەپ شىقتىم. ءوزى سەنەگالدان ەكەن. «ەرىكتى بولاسىز با؟» دەگەندە بىردەن كەلىستىم. العاشقى جۇمىسىمدى سول بۋرۋنديدەن باستادىم. 1986 جىلدىڭ 7 شىلدەسىندە كەتىپ, ەلگە 2015 جىلدىڭ مامىرىندا ورالدىم. ەرىكتى بولۋ ادامنىڭ سانا-سەزىمىن كەڭەيتەدى, ادام كوپشىل, جاناشىر بولادى. مەنىڭ ميسسيام – كومەككە مۇقتاج جاندارعا قىزمەت ەتۋ, – دەيدى ول.
2016 جىلى 22 جەلتوقساندا سەنات وتىرىسىندا «ەرىكتىلەر قىزمەتى تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلداندى. قۇجاتتا ەرىكتىلەر جەكە تۇلعالارعا, كاسىپورىن-كومپانيالارعا, الەۋمەتتىك وسال توپتارعا كومەك كورسەتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋ, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, ءوزارا كومەك كورسەتۋ جانە قايىرىمدىلىق جاسايتىن جاندار رەتىندە كورسەتىلگەن. اراعا ءۇش جىل سالىپ 2020 جىلدى «ەرىكتىلەر جىلى» دەپ جاريالاۋدى ۇسىندى. وسى جىلى ەرىكتىلەردىڭ يگى باستامالارى مەن جوبالارىن ۇيلەستىرىپ, قوعامدىق مونيتورينگ جاساپ, وقىتۋ, ناسيحاتتاۋ جۇمىسىن جۇرگىزەتىن «Birgemiz» اتتى رەسپۋبليكالىق ۆولونتەرلەر فرونت-ءوفيسى اشىلدى. ورتالىقتىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن مەملەكەت باسشىسى ۆولونتەرلىكپەن اينالىسۋ قازاق حالقىنىڭ قانىندا بار اسىل قاسيەت ەكەنىن ايتتى.
«يگى ىسپەن اينالىسۋ, ادامدارعا جاقسىلىق جاساۋ – حالقىمىزدىڭ كونە زاماننان كەلە جاتقان ءداستۇرى. ءبىز وسى ءداستۇردى ساقتاپ قالۋىمىز كەرەك. سەبەبى بىرەۋگە قولۇشىن سوزىپ, قولداۋ كورسەتۋ – قانىمىزعا سىڭگەن قاسيەت. حالقىمىزدا وسىنداي بەرەكە-بىرلىككە شاقىراتىن «اسار» ءداستۇرى بار. بۇل – عاسىرلار بويى قۇندىلىعىن جويماعان اتا سالتىمىز. «جۇمىلا كوتەرگەن جۇك جەڭىل» دەيدى حالقىمىز. ۆولونتەرلىك قىزمەتتىڭ باستى ماقساتى دا – بىرگە جۇمىلىپ, حالىققا قىزمەت ەتۋ», دەدى پرەزيدەنت.
بۇل تۇتقيىلدان كەلىپ, بۇكىل الەمدى ءدۇر سىلكىندىرگەن كوروناۆيرۋستىڭ كەڭىنەن تاراعان ۋاقىتى ەدى. ەڭبەگىن بۇلداماي قارەكەت قىلاتىن وتانداستارىمىز ء«بىز بىرگەمىز» ۇرانىمەن ادامدارعا قولۇشىن سوزدى, ەندى ءبىرى الەۋمەتتىك از قامتىلعان وتباسىلارعا ازىق-ت ۇلىك ارقالاپ جەتكىزدى. ال مەديتسينالىق ءبىلىمى بارلار, اق حالاتتىلاردىڭ قاتارىندا توسىننان كەلگەن ىندەتتىڭ بەتىن بىرلەسە قايتاردى. «قوعامعا پايدامدى تيگىزسەم» دەپ العاش بولىپ ساپقا قوسىلعانداردىڭ ءبىرى – اتىراۋلىق ەرىكتى ارمان قاسىموۆ.
– اجەم ماعان ىلعي ادال بولىپ, كوپ جۇمىس ىستەۋ تۋرالى ايتاتىن. مەكتەپتەن كەيىن استراحانداعى مەملەكەتتىك مەديتسينا اكادەمياسىنا وقۋعا ءتۇستىم. كەيىن وقۋ اقىسىن تولەۋ وتباسىما قيىنعا سوققاندىقتان, ەلگە قايتىپ كەلدىم. كەيىن ماسكەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە قارجى ماماندىعىنا ءتۇستىم. تاعى دا قايتىپ كەلدىم. ويتكەنى وتباسىمىزدىڭ جالعىز اسىراۋشىسى, مۇنايشى-بۇرعىلاۋشى بولىپ ەڭبەك ەتەتىن اكەم قاتتى اۋىرىپ, قاسىنا كەلۋىم كەرەك بولدى. بىراق وقۋدى تاستامادىم, سىرتقى بولىمگە اۋىسىپ, قاشاعانعا قويماشى بولىپ جۇمىسقا ورنالاستىم. ءبىر كۇنى اجەمنىڭ قان قىسىمى كوتەرىلدى. جەدەل جاردەم شاقىردىم. بريگادا كوپ ۋاقىتتان كەيىن عانا كەلدى. ەگەر سالا ماماندارى ۋاقىتىندا كەلگەندە, قايعىلى جاعدايدىڭ الدىن الۋعا دا بولار ما ەدى. نەگە بۇلاي بولعانىن انىقتاۋ ءۇشىن كەلەسى كۇنى ستانساعا باردىم. ءمان-جايدى انىقتاعاننان كەيىن ءوز ەركىممەن سانيتارلىق جۇمىسقا سۇرانىپ, تەگىن جۇمىس ىستەي باستادىم. العاشىندا جەدەل جاردەم كولىكتەرىن جۋدىم. ءدارى-دارمەك قوبديشالارىن تولتىرىپ, زەمبىلدەردى كوتەرىستىم. ۆاحتالىق جۇمىستان كەلگەن سوڭ جەدەل جاردەممەن شاقىرۋلارعا بارىپ ءجۇردىم. كارانتين كەزىندە مەنى ميداعى قان اينالىمىنىڭ بۇزىلۋىنىڭ اسقىنعان ءتۇرى دەگەن قاۋىپپەن اۋرۋحاناعا الىپ كەلدى. سول كەزدە مەدبيكە قىزداردىڭ بەسەۋى جابىلىپ اۋا باللوندارىن كوتەرىپ جۇرگەنىن كوردىم. جازىلىپ شىققان سوڭ الەۋمەتتىك جەلىگە «قىزىل ايماقتا» جۇمىس ىستەيتىن ەرىكتى-سانيتارلار كەرەك دەپ, جازبا قالدىرعان ەدىم. ءبىرىنشى بولىپ ەكى جىگىت پەن ءبىر قىز حابارلاستى. مەن ولارعا ەگەر «قىزىل ايماققا» كىرسەك, اۋرۋ جۇقتىرۋىمىز مۇمكىن ەكەنىن, سوندىقتان ۇيگە جاقىندا كەلمەيتىنىمىزدى دە ەسكەرتتىم. ولار كەلىستى, ال دارىگەرلەردىڭ ءبىزدىڭ كومەكتى قابىلداماۋعا شاراسى قالمادى. «قاتارداعى راياندى قۇتقارۋ» ءفيلمى ەسىڭىزدە مە؟ سول جەردە وداقتاستار نورماندياعا تۇسكەن جەردە قارسى جاق پۋلەمەتپەن وق جاۋدىرىپ, ءبارىنىڭ ولەتىنى تۋرالى كورىنىس بار. پاندەميا شارىقتاۋ شەگىنە جەتكەن كەزدە اۋرۋحانادا دا سوعان ۇقساس بولدى. ء«ۇشىنشى پالاتاعا باللون», دەپ ايعايلايدى. جۇگىرىپ جەتكىزەمىز. كەيدە ۇلگەرمەيمىز. باسقا پالاتادان «جىلدام باللون» دەپ ايعايلايدى. ول جاققا جۇگىرەمىز. وسىنداي قاربالاس ءارى اۋىر رەجىمدە جۇمىس ىستەدىك. قورعانىش كيىمدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ قيىن, كەيدە ءتىپتى مۇمكىن ەمەس ەدى. سوندىقتان دارىگەرلەر وتە قيىن كەزدە ناۋقاستى قۇتقارىپ قالۋ ءۇشىن قاۋىپكە باس تىگەدى, – دەدى ۆولونتەر.
ارمان 15 جىلدان بەرى جەدەل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قىزمەتكەرلەرىنە قول سوزىپ كەلەدى. قاسىنا بىرقاتار ەرىكتىنى دە جينادى. ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت مەكتەپ وقۋشىلارىنان قۇرالعان العاشقى كومەك كورسەتۋشى ەرىكتىلەر توبىنىڭ قۇرىلۋىنا بەلسەنە اتسالىستى. سول جىلى ۆولونتەرلەر اتقارعان ءىس-شارالار مەملەكەت باسشىسىنىڭ دا نازارىنان تىس قالعان جوق. جىل قورىتىندىسى بويىنشا پرەزيدەنت جارلىعىمەن كوپتەگەن ۆولونتەر «حالىق العىسى» مەدالىمەن ماراپاتتالدى.
جالپى, بيىل قازاقستان قايىرىمدىلىق جاساۋ كورسەتكىشى بويىنشا الەمنىڭ 50 ەلىنىڭ قاتارىنا ەركىن ەنىپ, 119 ەلدىڭ اراسىنان قارا ءۇزىپ, 40-ورىنعا تۇراقتادى. مۇنداي دەرەكتى امەريكالىق «تhe World Giving Index» مونيتورينگتىك يندەكسى جاريالادى. بۇل ادامداردىڭ بويىندا مەيىرىمنىڭ ارتقانىن بىلدىرەدى. ءارى ەل ىشىندەگى قايىرىمدىلىق قاعيداتىنا يەك ارتقان ورتانىڭ قالىپتاسۋى ءبىزدىڭ الەم الدىنداعى ابىرويىمىزدى دا ارتتىرا تۇسپەك.
