جەتپىس ءبىر جاسقا قاراعان شاعىندا ومىردەن وزعان مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ قازاسىن قالىڭ جۇرت قايعىرا قابىلدادى. قارالى جيىندى اشقان ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆ پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوڭىل ايتۋ جەدەلحاتىن وقىدى.
«بەردىبەك ماشبەك ۇلى ۇزاق جىلعى ەسەلى ەڭبەك جولىندا لاۋازىمدى قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقارىپ, ەلىمىزدىڭ ساياسي-ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك-مادەني وركەندەۋىنە جانە وڭىرلەردى دامىتۋعا مول ۇلەس قوسقان ەدى. مەملەكەتىمىزدىڭ سىندارلى ساياساتىن زور بىلىكتىلىكپەن جۇرگىزە ءبىلدى. قازاقستاننىڭ بەدەلى مەن مارتەبەسىنىڭ ارتا تۇسۋىنە قاجىر-قايراتىن جۇمسادى. ازاماتتىق قادىر-قاسيەتىمەن ەل ىشىندە قۇرمەتكە بولەندى. سوڭىنا وشپەس ءىز قالدىرعان بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ ەسىمى مەن جارقىن بەينەسى حالقىمىزدىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ساقتالادى. مارقۇمنىڭ يمانى سالامات, جانى ءجانناتتا بولسىن», دەلىنگەن جەدەلحاتتا.
قوشتاسۋ راسىمىندە ەلىمىزدىڭ ىرگەلى بەس ايماعىن باسقارىپ, تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ جىلدارىندا جاۋاپتى مىندەتتەر اتقارعان قايراتكەردىڭ ايشىقتى ەڭبەگى, ازاماتتىق بولمىسى ۇلىقتالدى. ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆ: «اعامىز ەلىمىزدىڭ ەڭ سەزىمتال قۇرىلىمدارى مەن ايماقتارىندا ايانباي ەڭبەك ەتتى. «كريزيس مەنەدجەرى» اتانعان تاۋ تۇلعانىڭ ءاربىر جۇيەلى, ناتيجەلى جۇمىسىنىڭ ار جاعىندا ءبىلىم مەن بىلىك قانا ەمەس, ۇلكەن جۇرەك جاتتى. ەلدىڭ وركەندەپ, ورىستەۋىنە بار عۇمىرىن ارناعان ارداقتى ازاماتتىڭ ۇلكەنگە قۇرمەتى, كىشىگە ىزەتى دە ەرەكشە ەدى. ادام رەتىندە دە, مانساپ بيىگىندە دە بار بىلگەنى مەن تۇيگەنىن كەيىنگى بۋىنعا ۇيرەتىپ كەتتى», دەدى.
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوساەۆ ەلىن سۇيگەن مەملەكەتشىل تۇلعا حالقىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن بەرەكە-بىرلىگىنىڭ ارتا تۇسۋىنە كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنىن, باسشىلىق جاساعان سالالاردىڭ زامان تالابىنا ساي دامۋىنا دا تىڭ سەرپىن بەرگەنىن ايتتى.
«مەن بەردىبەك ماشبەك ۇلىمەن 25 جىلدان استام ۋاقىت ارالىعىندا تانىس بولدىم. ول كىسى ءتۇرلى سالادا بار جىگەرىمەن جۇمىس ىستەپ, 45 جىلدان استام ۋاقىت مەملەكەتتىك قىزمەتتە ەلىمىزدىڭ وركەندەۋىنە قوماقتى ۇلەس قوستى. تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ جولىندا قاتارداعى ەكونوميستەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارىنا دەيىنگى لاۋازىمدى قىزمەتتەردى ابىرويمەن اتقاردى. ءاردايىم جاۋاپتى قىزمەتتىڭ تۇتقاسىن ۇستاپ, قىسىلتاياڭ ۋاقىتتا دا جۇكتەلگەن كۇردەلى مىندەتتى تياناقتى ورىنداپ, ەلدىڭ سەنىمىنەن شىعا ءبىلدى», دەدى قالا اكىمى.
– بەردىبەك شىعىس پەن باتىستا دا, قار مەن سۋىقتا دا يگى ىستەردىڭ باسىندا ءجۇرىپ حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتتى. تەك قانا باسشى بولعان جوق, ەلدىڭ ارقا سۇيەر اعاسى بولدى, ۇلكەن قۇرمەت پەن سىيعا بولەندى. شىنىن ايتقاندا, ول كىسىنىڭ العا قويعان جوسپارى ءالى دە كوپ ەدى. وڭتۇستىك كورەياعا بارار الدىندا الماتىعا كەلگەندە ديدارلاسقان ەدىك. ول 70 جاسىن اتاپ وتكەن جوق. سول جولى ماعان: «بيىل اماندىق بولسا كۇزدە ەگىن جينالىپ, حالىقتىڭ كوڭىلى ورنىنا تۇسكەن كەزدە ەلگە بارىپ كوپتەن كورمەگەن تۋىس-تۋعان, دوس-جاراننىڭ باسىن قوسىپ توي جاساسام», دەگەن ەدى. ونىمەن قوسا ۇزاق جىلعى تاجىريبەسى مەن ءبىلىمىن جاستارعا ۇيرەتىپ, ۋنيۆەرسيتەتتە ساباق بەرۋدى ويعا العانىن ايتقان بولاتىن. ءوزىن وتە سەرگەك ءھام قايراتتى سەزىنەتىن. اللانىڭ ىسىنە شارا بار ما؟ رۋحى شات بولعاي», دەپ ەسكە الدى مەملەكەت قايراتكەرى يكرام ادىربەكوۆ.
مارقۇممەن ۇزاق جىلدار بىرگە قىزمەت ەتكەن قوعام قايراتكەرى امالبەك تشانوۆ بەردىبەك ماشبەك ۇلىنىڭ ىسكەرلىك قىرىنا ەرەكشە توقتالدى. «بەكەڭ شىن مانىندە ءوز ۇلتىنىڭ ادال پەرزەنتى. ۇلتتىڭ دۇنيەتانىمى, تابيعاتى, قاسيەت-قالىبى ونىڭ بويىنان ۇنەمى كورىنىپ تۇراتىن. تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەل اعالارىمەن مەملەكەت ىرگەسىن بىرگە قالاسىپ, ۇلكەن جاۋاپتى بەتبۇرىستاردىڭ باسى-قاسىندا ءوزى ءجۇردى. ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى, ادامدارمەن ءتىل تابىسۋى ەرەكشە ەدى. قازاقتا: «ەلدىڭ اتىن ەر شىعارادى, ەردىڭ اتىن ەل شىعارادى» دەيتىن ماقال بار. ءوزى باسقارعان ءار ءوڭىردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىن تەرەڭنەن زەردەلەپ, ەكونوميكالىق داعدارىستان ايماقتاردى امان الىپ شىعۋدىڭ جان-جاقتى جولدارىن العا ۇستادى. ءوز ىسىنە ادالدىق تانىتىپ, ەلگە ايانباي قىزمەت ەتكەن پەرزەنتىن قازاق حالقى ەش ۋاقىتتا ەستەن شىعارمايدى دەپ ەسەپتەيمىن», دەدى ول.
بەردiبەك ماشبەك ۇلى ساپارباەۆ 1953 جىلى قىزىلوردا وبلىسى جاڭاقورعان اۋدانىنداعى بەسارىق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1977 جىلى الماتى حالىق شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن ەكونوميست ماماندىعى بويىنشا بىتىرەدى. ەڭبەك جولىن 16 جاسىندا «زادارينسكي» كەڭشارىندا قاتارداعى جۇمىسشى بولىپ باستاعان. 1995-2022 جىلدار ارالىعىندا ەلىمىزدىڭ بەس وبلىسىنا اكىم بولعان. ول ەكى رەت قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى, ەكى رەت پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن اتقاردى. ءار جىلدارى مينيسترلەر كابينەتى اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى, كەدەندىك باقىلاۋ اگەنتتىگى توراعاسى, قارجى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى بولعان.
مارقۇم الماتىداعى «كەڭساي-2» قورىمىنا جەرلەندى.
الماتى
