ارينە, بۇل ىلكىمدى ءىستىڭ ارتىندا وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆتىڭ ناتيجەلى جۇمىسى جاتقانى انىق. اۋەلى كادر ماسەلەسى قالاي رەتتەر ەكەن دەگەن كۇدىك باسىم بولدى. سەبەبى جاڭا ايماققا بىلىكتى ماماندار اۋاداي قاجەت ەدى. الماتى وبلىسىنا تيەسىلى مەملەكەت قىزمەتكەرلەرى ۇدەرە كوشكەندە, ۋايىمىمىز ەسەلەنە تۇسكەن. دەگەنمەن ءوڭىر باسشىسى كوپ ۇزاماي قولدا بار ماماندارمەن قىرۋار جۇمىس اتقارۋعا بولاتىنىن دالەلدەدى.
وسىلايشا, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, كولىك-لوگيستيكا, تۋريزم, بالامالى ەنەرگەتيكا, ونەركاسىپ, ونىڭ ىشىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋدى دامىتۋ ستراتەگيالىق باعىتتارى بويىنشا جاڭا ينۆەستورلار تارتىپ, ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى ارتتىرۋ ماقساتىندا جۇمىستار قولعا الىندى. وبلىس بايلانىستىرۋشى رەتىندە تەمىرجول, اۆتوموبيل, كولىك-لوگيستيكا سالاسىندا ۇلكەن ترانزيتتىك الەۋەتكە يە. ايماقتىڭ «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جولىنىڭ ورتاسىندا ترانسشەكارالىق ورنالاسۋى سىرتقى نارىقتارعا شىعۋ جانە ەكسپورتتىق الەۋەتتى دامىتۋعا جول اشادى.
سونىمەن بىرگە شەكارالىق الەۋەتتى پايدالانا وتىرىپ قىتاي ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى جاقىندا وبلىس دەلەگاتسياسى قىتايعا جۇمىس ساپارىمەن بارىپ, كولىك, لوگيستيكا جانە ساۋدا سالاسى بويىنشا ەكىجاقتى بايلانىستى دامىتۋ ماقساتىندا ىسكەرلىك كەزدەسۋ وتكىزدى.
جالپى, ينۆەستيتسيا بويىنشا نىسانالى كورسەتكىشكە قول جەتكىزۋ ماقساتىندا ايماقتا 2030 جىلعا دەيىن جالپى قۇنى 1,6 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن, 7 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن قۇراتىن 148 ينۆەستيتسيالىق جوبا پۋلى قالىپتاستىرىلدى. وبلىس قۇرىلعاننان بەرى ايماققا نەگىزگى كاپيتالعا 314 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 1 مىڭنان اسا جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 38 ملرد تەڭگەگە 47 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلدى.
سونىمەن بىرگە بيىل ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ ماقساتىندا «جەتىسۋ ينۆەست – 2023» حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمىن وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. جالپى, بۇل باعىتتاعى جۇمىس تۇراقتى باقىلاۋعا الىنىپ, جالعاسادى.
وسى جىلدىڭ مامىر ايىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن «قورعاس شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعى حالىقارالىق ورتالىعى» باسقارۋشى كومپانياسى اق قر ۇكىمەتىنىڭ پارمەنىمەن جەتىسۋ وبلىسىنىڭ قۇزىرەتىنە بەرىلدى. بۇرىن تىكەلەي قارجى مينيسترلىگىنە قاراستى حالىقارالىق ورتالىقتىڭ ەندى جاڭادان قۇرىلعان جەتىسۋ وبلىسىنىڭ ەكونوميكالىق كۇرەتامىرىنا قان جۇگىرتەتىنى ءسوزسىز.
تابيعاتى ءتۋريزمنىڭ تۇتقاسىنا, ال توپىراعى قىزىلشا مەن جۇگەرىنىڭ التىن بەسىگىنە اينالعان جەتىسۋدىڭ بۇل رەتتە باعىتى ايقىن. ماسەلەن, بۇگىندە الاكول, بالقاش كولىنە دەمالۋشىلار سانى ەسەلەپ ارتۋدا. جاعالاۋداعى ينفراقۇرىلىم دامىتۋ ماقساتىندا ۇلكەن جوبالار قولعا الىنىپ, تۋريستەر ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالۋدا. ال قىزىلشا وسىرۋدەن نۇرمولدا الدابەرگەنوۆ, زىليحا تامشىباەۆا, جۇگەرى سوبىعىن ماپەلەۋدەن نيكولاي گولوۆاتسكي مەن كۇلاش ايتجانوۆا سەكىلدى ەڭبەك وزاتتارى شىققان ءوڭىردىڭ بۇل سالادا تاجىريبەسى مول. سوندىقتان ءدال قازىر وبلىستا قىزىلشا مەن جۇگەرى القاپتارىن ۇلعايتۋ ماسەلەسى قولعا الىنىپ وتىرعانى جاسىرىن ەمەس. ارينە, مول ناتيجە بىردەن قولعا تۇسپەيدى. ەڭ باستىسى, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ۇزاقمەرزىمدى جوسپارلاردىڭ نەگىزى قالاندى.
جەتىسۋ وبلىسىن ودان ءارى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى ۇلتتىق دامۋ جوسپارىندا بەلگىلەنگەن جالپىۇلتتىق باسىمدىقتار مەن مىندەتتەر اياسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. وبلىستا جاڭا ينۆەستورلاردى تارتۋ, ءوڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ بويىنشا 5 ستراتەگيالىق باعىت: اگروونەركاسىپ كەشەنىن, ونەركاسىپتى, سونىڭ ىشىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋدى, كولىك-لوگيستيكانى, ءتۋريزمدى جانە بالامالى ەنەرگەتيكانى دامىتۋ بويىنشا جۇمىس جالعاسادى.
قانت ونەركاسىبىن دامىتۋ اياسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جەتىسۋ وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا 2025 جىلعا قاراي ەگىستى 2,9 ەسەگە, جالپى جينالاتىن ءونىمدى 434 مىڭ تونناعا دەيىن, قانت ءوندىرىسىن 180 مىڭ تونناعا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق ارتاراپتاندىرىلعان جانە يننوۆاتسيالىق ەكونوميكا قۇرۋ ماقساتى قويىلدى.
ءبىر جىلداعى ناتيجەلى جۇمىستاردى ايتا بەرسەك تاڭعا دەيىن تەبىرەنۋگە بولادى. ءالى دە اتقارار جۇمىس شاش-ەتەكتەن. وبلىستاعى سەرپىندى باستامالار مەن مەن قولعا الىنعان شارالاردى كورىپ, ءبىلىپ وتىرعان حالىق اكىمگە ءوز باعاسىن بەرىپ قويدى. بىزدىڭشە, قاراپايىم حالىقتان اسقان سىنشى جوق. ءدال قازىر ءوڭىر باسشىسى بەيبىت وكسىكباي ۇلى ءوڭىر تۇرعىندارىمەن ءجيى كەزدەسىپ, مامىلەگە كەلىپ, اۋداندارعا بارعان ساپارىندا بارىنشا شىنايى سويلەيدى. بۇل دا بولسا جەتىسۋلىقتارعا ۇلكەن دەمەۋ. ءبىز ءدال قازىر جەتىسۋعا ءبىر جىلدىڭ بيىگىنەن قاراپ تۇرمىز, الدا قانشا مىڭجىلدىقتار قول سوزادى.
قىسقامەرزىمدى ەكونوميكالىق كورسەتكىش 104,1% قۇرادى.
سالالار اراسىندا وڭ ءوسىم ونەركاسىپتە بايقالادى, وندا ءوندىرىس كولەمى 1,3% -عا (281,3 ملرد تەڭگە), اۋىل شارۋاشىلىعى – 2,4% -عا (509,7 ملرد تەڭگە) , ساۋدا – 30,4% -عا (362,5 ملرد تەڭگە) , قۇرىلىس – 4,3%-عا (136,4 ملرد تەڭگە) ءوستى.
2022 جىلى 16,3% -عا وسىممەن 270 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. وسى جىلدىڭ باسىنان بەرى 44,4 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى, نكي – 120,9% ونەركاسىپ كولەمى 2,5%-عا ۇلعايا وتىرىپ, 330 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. 328 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا (108,6%) تارتىلىپ, 322 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي (109,0%) پايدالانۋعا بەرىلەدى.
2022 جىلى كوكسۋ قانت زاۋىتى 70 مىڭ توننا قانت ءوندىردى, بيىل زاۋىت 86,9 مىڭ توننا قانت, ونىڭ ىشىندە 58,8 مىڭ توننا قۇراق جانە 28,1 مىڭ توننا قىزىلشا قانتىن وندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
وبلىس قۇرىلعاننان باستاپ جالپى قۇنى 37,9 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 47 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى, 1 مىڭنان استام جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
وبلىستا 358 ەلدى مەكەننىڭ 192-ءسى گازداندىرۋعا جاتادى, ونىڭ ىشىندە 22 ەلدى مەكەن گازداندىرىلدى, 288 مىڭ ادام (41,2%) گازعا قول جەتكىزدى.
وبلىس قۇرىلعان كۇننەن بەرى 39 960 ادام جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە تۇراقتى جۇمىسقا 19 180 ادام.
امىرە ءارىن,
جۋرناليستيكاسى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى:
جەرىنە قاراي جەلەگى
– جۇرتشىلىق جادىندا قالىپتاسقان « ۇلىتاۋ – ۇلت ۇياسى», «جەتىسۋ – ەل جۇرەگى» دەگەن قاعيداتتاردىڭ ءداۋىر لەبى ءدال قازىر دە ماڭدايىمىزدان مامىراجاي ەسىپ تۇر. ايتارى جوق, اۋماعىنا ەۋروپالىق الدەنەشە مەملەكەت سىيىپ كەتەر جەتىسۋ ايماعى – قاسيەتتى دە كيەلى مەكەن. ولكەنىڭ تاريحي-گەوگرافيالىق ۇعىمىنا ەجەلدەن شۋ الابى مەن نارىن وزەنىنىڭ جوعارعى بولىگى دە ەنگەن ەكەن.
مەملەكەتىمىزدىڭ باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ءوز الدىنا جەتىسۋ وبلىسى اتانعان ايماعىمىزعا جىل ون ەكى اي تولىپ ۇلگەردى. ەنشىمىز بولىنگەنمەن ەنىمىز ءبىر, قويىنداسقان كەنىمىز ءبىر, جىرا, قىرات, بەلىمىز ءبىر! ءبىرىمىز باۋ, ءبىرىمىز تاۋ ءباز باياعى قالپىمىزدا جاراسىمدى تىرشىلىك كۇيىن شەرتىپ جاتقان جايىمىز بار.
جاريا شارۋامىزدىڭ باسى-قاسىندا بىلىكتى اكىم بەيبىت يساباەۆتىڭ جۇرگەنى كوڭىلگە توق. ەسىمى ەلگە ءماشھۇر ازامات اردى ويلادى الدىمەن, تىلەك قوستى زاڭدىمەن. باردى بار دەپ ايتا الدى, جوقتى جوق دەپ! جالىندىنى قوستادى, بوستى بوس دەپ! ورەلى ىسكە دەم بەردى تورەلىكپەن, مىڭ سۋارىپ اقىلىن كونەلىكتەن! «ىنتالى جۇرەك سەزگەن ءسوز, ءبىر تامىردى قۋالار», بۇل ءسوزىمدى ەستى جۇرت كوتەرمەلەپ قۇپ الار! كەڭەستى جەردە كەنەن ءىس كەڭ اۋقىمدا ءتۇپ الار! قۇتتى بولسىن مەرەكەڭ, ارتا بەرسىن بەرەكەڭ, جەتىسۋىم – جەرۇيىق, جەتەلى ءبىر ەل ەكەن!
جەتىسۋ وبلىسى
