ەكولوگيا • 04 ماۋسىم, 2023

تەڭىزدىڭ ءتۇسى نەگە وزگەردى؟

560 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

ءبىر جىلدارى قىزعىلت سارى تۇسكە ەنىپ تۇرعىنداردى تاڭعال­دىرعان كاسپي تەڭىزىنىڭ سۋى جاقىندا مۇناي ءتارىزدى قارا تۇسكە بويالدى. تەڭىز جاعالاۋىنداعى شاعىن اۋدانداردىڭ بىرىندە تۇراتىن تۇرعىندار جاعانى سوققان «قارا تەڭىزدىڭ» ۆيدەوسىن الەۋمەتتىك جەلىگە جۇكتەگەن.

تەڭىزدىڭ ءتۇسى نەگە وزگەردى؟

تەڭىزدىڭ بۇل توسىن مىنەزى اقتاۋ قالاسىنداعى جۇرتشى­لىقتىڭ نازارىن اۋداردى. ويتكەنى ءارى اۋىز سۋ رەتىندە تۇتىنىپ, ءارى تابيعي دەمالىس ورنى رەتىندە پايدالاناتىن كاسپيدىڭ ەكولوگياسى ماڭعىستاۋ حالقى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ماسەلەگە ءمان بەرگەن وڭىردەگى ەكولوگيا دەپار­تامەنتى وكىلدەرى كوپ ۇزاماي «تەڭىز سۋىنىڭ قارايۋىنا شىرىگەن بالدىرلاردىڭ ىدىراۋى, سون­داي-اق سۋدىڭ تايازدانىپ تۇرىپ قالۋى سياقتى ۇزاق مەرزىمدى تابي­عي قۇ­بى­لىستىڭ سالدارىنان تەڭىز تۇبىندەگى لاي­دىڭ شىعۋى سەبەپ بولۋى مۇمكىن» دەگەن پىكىر ءبىلدىردى جانە دەپارتا­مەنت ءتيىس­تى مەملەكەتتىك ورگان­دار­عا حات جول­داعانىن حابارلادى. 

سونىمەن قاتار «الەۋمەتتىك جەلىلەرگە جۇرگىزىلگەن مونيتو­رينگ اياسىندا 31 مامىردا اق­­­تاۋ قالاسىنىڭ 1-شاعىناۋ­دا­نىن­­داعى جاعاجاي سۋىنىڭ لاس­تان­عانى تۋرالى انىقتالعان مالىمەتكە سايكەس تەكسەرۋ بارىسىندا ەكو­لوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى وعان ماڭايىنداعى زاڭسىز سالىن­عان پيرستەر سەبەپ بولعانىن انىق­تادى» دەگەن مالىمدەمە بەرگەن قۇزىرلى مەكەمە.

ولاردىڭ ايتۋىنشا, اقتاۋ قالاسى اكىمدىگى بۇل زاڭسىز بۇزۋ ارەكەتتەرى بويىنشا بىلتىردان بەرى شارا قابىلداپ كەلەدى جانە بيىل 19 مامىردا ءپيرستى بۇزۋ اياقتالعان. قازىر سۋدىڭ تابيعي جاڭارۋ ءۇردىسى ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. جاعاجايدىڭ بۇل تۇسى 2021 جىلعى 29 قازانىنان باس­تاپ «Mangystau project» جشس باسقارۋىنا بەرىلگەن. ەندى كە­لىسىمشارتقا سايكەس, جاقىن ارادا كاسىپكەر جاعالاۋ ايماعىن تازارتۋ شارالارىن قولعا الماق, ياعني بۇزىلعان پيرس ورنىن تازارتىپ, جاعالاۋ ايماعىن دەزينفەكتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك.

ارتىنشا جەرگىلىكتى ەكولوگيا دەپارتامەنتى جولداعان حات نەگىزىندە ماسەلەگە قۇزىرلى مينيسترلىك ءۇن قاتتى. «ماڭعىستاۋ وبلىسى بويىنشا ەكولوگيا دەپارتامەنتىنىڭ ماماندارى جاع­دايدىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ماق­ساتىندا تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. ساراپتاۋ بارىسىندا تەڭىزدىڭ قارا تۇسكە بويالۋىنىڭ سەبەبى شىرىگەن تەڭىز وسىمدىكتەرى ىدىراۋىنان جانە تەڭىز تۇبىندەگى كوپجىلدىق تابيعي قۇبىلىستارعا بايلانىستى تۇنبانىڭ جينالۋىنان ەكەندىگى انىقتالدى. الاڭداۋعا ەش نەگىز جوق», دەي كەلە,  جاعالاۋدى لاي مەن وزگە دە لاستانۋدان تازارتۋ ءۇشىن قاجەتتى شارالار اتقارىلىپ جاتقانى تۋرالى اقپاراتتى جولدادى.

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار