اكتەر ايتادى: – ادامنىڭ تاعدىرى قىزىق قوي. دەگەنىن ەمەس, پەشەنەسىنە جازىلعانىن كورەدى. ايتپەسە, مەنىڭ ءاۋ باستاعى تىلەگىم تەاتر ەمەس, اتاقتى ءانشى بولۋ ەدى. تەاترعا كەزدەيسوق كەلدىم دەسەم دە بولادى. ونىڭ سەبەبى بالا كەزىمىزدە تەاتر دەگەننىڭ نە ەكەنىن بىلگەن جوقپىز. مەن تۋىپ-وسكەن اۋىلدا تەاتر دەگەن اتىمەن جوق. تەك ارا-تۇرا جىلىنا ءبىر-ەكى رەت كلۋبقا كينو كەلىپ, كورسەتىلىپ تۇراتىن. العاشقى كورگەن ءفيلمىم – «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» بولسا, تەاترمەن تانىستىعىم قاراعاندى تەاترىنىڭ «ەڭلىك-كەبەگىنەن» باستالدى. بىراق كينونىڭ شيراق, شىتىرمان وقيعالارىنان كەيىن تەاتر الەمى مەنى وزىنە ونشا تارتا قويمادى. ال انشىلىك قابىلەت انام رىمجاننان دارىسا كەرەك. كۇندە كەشكىسىن شەشەمنىڭ سالعان اندەرىن ەستىپ ءجۇرىپ ەسىل-دەرتىم انگە اۋدى. تاعدىرىمدى دا ىشتەي وسى سالاعا تەلىپ قويدىم. الايدا تاڭداۋىمدى ايتقاندا, اكە-شەشەم, اعايىندار تۇبەگەيلى قارسى بولدى. ونىڭ ۇستىنە, انشىلىكتى قايدان وقۋ كەرەكتىگىن دە بىلمەيمىن. سودان ويلاماعان جەردەن الماتى زووتەحنيكا-مالدارىگەرلىك ينستيتۋتىنا ءتۇستىم. بىراق وندا كوپ تۇراقتاي الماي, ءۇش ايدان كەيىن تاستاپ كەتتىم. كەلەسى جىلى اكەم قاراعاندىنىڭ پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنا الىپ باردى. ەرىكسىز ەمتيحانعا كىرگەلى وتىرعانىمدا «ورتالىق قازاقستان» گازەتىنەن «قاراعاندى وبلىستىق تەاترى جانىنان اشىلاتىن ستۋدياعا قابىلداۋ باستالادى» دەگەن حابارلاندىرۋدى وقىپ, ويلانباستان سول جاققا تارتتىم. ابىروي بولعاندا, ءساتى ءتۇسىپ وقۋعا قابىلداندىم. ونى بىتىرگەن سوڭ الماتىعا كەلدىم. ءدال سول جىلى اسقار توقپانوۆ كۋرس قابىلداپ جاتىر ەكەن, سوعان ءتۇستىم.
مەن ويلادىم: – اكتەر ايتقان تاعدىردىڭ تىلسىمى شىعار, ويلاماعان جەردەن ءومىرى ونەرمەن توعىسقان بوزبالا تىلەكتەستىڭ بالا كۇنىندە جۇرەگىنە وشپەس ءىز قالدىرعان «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» ءفيلمى تەاترداعى تاعدىرىنا بۇيىرىپ, كيەلى ساحناعا جاساعان العاشقى قادامى دا ءدال سول قوزى رولىنەن باستالدى. جاي عانا باستالىپ قويعان جوق, ونەردىڭ ۇلكەن قاراشاڭىراعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى تەاتر ساحناسىندا قويىلعان ۇلى رەجيسسەر, ءوز ءداۋىرىنىڭ رەفورماتورى ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ قويىلىمىنا توپ ەتە قالدى. ونەردەگى جولىن ەندى باستاعالى وتىرعان جاس مامان ءۇشىن بۇدان اسقان باقىت جوق شىعار, ءسىرا.
اكتەر ايتادى: – راس, بۇل جاعىنان شىنىمەن جولىم بولعانداي. وقۋ بىتىرگەن سوڭ قاراعاندىعا قايتىپ ورالىپ, تۋعان جەردىڭ تەاترىنا قىزمەت ەتەم عوي دەپ جۇرگەنىمدە اسقار توقپانوۆتان كەيىنگى ەكىنشى ۇستازىم كسرو حالىق ءارتىسى شولپان جانداربەكوۆا م.اۋەزوۆ تەاترىنا الىپ كەلدى. مامبەتوۆتىڭ تاڭداۋىنا ءدوپ كەلىپ, ءتورتىنشى كۋرستا وقىپ جۇرگەنىمدە قوزىنى وينادىم. سودان باستاپ ساحناداعى ءومىرىم باستالىپ كەتتى. مىنە, جارتى عاسىردان اسا ۋاقىت ءوتتى, ونەرمەن بىرگە ءومىر ءسۇرىپ كەلەمىن. وزگەدەن ارتىق كەرەمەت جۇمىس ىستەدىم دەمەيمىن. الايدا ءبىر-اق نارسەنى انىق بىلەمىن – مەن ءوزىمنىڭ ماماندىعىما, تەاترىما دەگەن ادالدىعىما نوقاتتاي دا قىلاۋ تۇسىرمەدىم. ونى بۇگىندە ەشكىمنەن ۇيالماي, قىمسىنباي ايتا الامىن. شۇكىر, تەاتردا ءبىر ادامداي كىلەڭ باستى رولدەردى وينادىم. قوزىدان باستالعان قادام نەبىر قارىمدى بەينەلەرگە جول سالىپ بەردى. كەيدە ءبىر مەزەتتە ەكى-ءۇش سپەكتاكلدى قاتار شىعارىپ جاتقان كەزىمىز بولدى. سوندىقتان مەنىڭ ساحنادان باسقا جاققا بۇرىلۋعا شامام بولمادى. قۇرداستارىم, قاتارلاستارىم ەبىن, رەتىن تاۋىپ كينوعا ءتۇسىپ جاتتى. ال مەن تازا تەاترمەن ءومىر ءسۇردىم. سونىڭ سالدارىنان بولار, كينوعا از ءتۇستىم. كەيدە ىرىكتەۋدەن ءوتىپ تۇرىپ, باس تارتقان كەزدەر بولدى. ونىڭ ۇستىنە, ازەكەڭنەن سۇرانا بەرۋگە دە ىڭعايسىزداناتىنمىن. سەنىم ارتقان سوڭ, بارىنشا جاۋاپكەرشىلىك ۇدەسىنەن شىققىم كەلدى. شىنىن ايتۋ كەرەك, جاس كەزىمدە كينو ونەرىن ونشا باعالاعان جوقپىن. ءپىرىم – تەاتر بولدى. بىراق كەيىن, جاس كەلگەن سوڭ ويلاپ قاراسام, ادام ءوزىن قولىنان كەلەتىن ونەردىڭ قاي قايسىسىندا سىناپ كورۋدەن تارتىنباۋ كەرەك ەكەن. ءومىر ءبىر-اق رەت بەرىلەدى. ال تاعدىر ۇسىنعان كەز كەلگەن سىيدى دا, سىناقتى دا ادام قارسى الۋعا دايىن بولۋى قاجەت. بۇل ەندى مەنىڭ جۇرەك تۇكپىرىندە جاتقان وكىنىشىم دەسەم دە بولادى. ارينە, كينوعا مۇلدەم تۇسپەدىم دەپ ايتپايمىن. رەجيسسەر ۆيكتور پۇسىرمانوۆتىڭ «قوش بول, سۇلۋ», «الاتاۋدىڭ كۇمىس ءمۇيىزى», موڭعولدارمەن بىرىگىپ تۇسىرگەن «اتقىش حۋمۋچي», «مەيرامنىڭ ءۇش كۇنى» سىندى بىرنەشە فيلمىنە ءتۇستىم. سلامبەك تاۋەكەل «جەرۇيىعىنا» شاقىردى. اقان ساتاەۆتىڭ «جاۋجۇرەك مىڭ بالاسىندا» اقساقالدىڭ ءرولىن وينادىم. مىنە, وسىنداي بىرنەشە فيلمدە شىعارماشىلىق قارىمىمدى سىناپ كوردىم. الايدا ىشتەي وزىمدە «وسى ءرولىم ءتاۋىر شىقتى» دەگەن ءبىر ريزاشىلىق سەزىم جوق. ەسەسىنە, تەاتردا ونداي رولدەرىم كوپ. قازىر دە كينوعا تۇسۋگە ۇسىنىستار ءتۇسىپ تۇرادى. بىراق وعان ەندى جاس كەزدەگىدەي ەمەس, باسقاشا تالاپپەن قارايدى ەكەنسىڭ. وسى كۇنگە دەيىن مەنىڭ شىعارماشىلىق مۇمكىندىگىمدى تولىق اشاتىن ءرول ماعان كەزىككەن جوق. ال ۇسىنىلعان ستسەناريلەر تالاپ پەن تالعامعا ساي كەلمەگەن سوڭ باس تارتۋعا تۋرا كەلەدى. كەزىندە مارقۇم ساتىبالدى نارىمبەتوۆ «ساعان ارنايى ستسەناري جازۋ كەرەك» دەپ ايتۋشى ەدى. بىراق ونى كىم جازادى, كىم تۇسىرەدى؟ ول دا ءبىر ۇلكەن ماسەلە.
مەن ويلادىم: – ءالى ەستە, وسىدان تۋرا بەس جىل بۇرىن, ياعني اكتەردىڭ 70 جاسقا تولعان مەرەيتويىنا وراي تىلەكتەس مەيراموۆقا ارنالىپ قويىلعان يتاليالىق دراماتۋرگ ف.بوردوننىڭ «قارداعى كوگەرشىننىڭ ءىزى...» سپەكتاكلىنە كوزايىم بولعانىمىز بار ەدى. سوندا باس كەيىپكەردىڭ اۋزىمەن ايتىلاتىن «مەن ءوز ءرولىمدى ادال ورىندادىم» دەگەن ءسوزى بار. ءدال وسى رەپليكا اكتەر تىلەكتەس مەيراموۆتىڭ دا ومىرلىك كرەدوسى سياقتى سەزىلگەن سوندا. ويتكەنى ءومىرىن تۇتاسىمەن تەاترعا باعىشتاعان اكتەر كينونى ايتاسىز, جالعىز ۇلىن جەر قوينىنا تاپسىرىپ تۇرىپ رولىنەن باس تارتپاعان. ول ولەرمەندىك ەمەس, كەرىسىنشە جان دۇنيەسى توڭكەرىلىپ, جانارىنان قاندى جاس پارلاپ تۇرسا دا, اكتەر تەاترعا دەگەن ادالدىعىنا داق تۇسىرمەدى, كورەرمەنىنىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن بارىنەن بيىك قويدى. باسشىلىق ەكىنشى قۇرامداعى اكتەردىڭ رولگە دايىن ەمەستىگىن ەسكەرىپ, پرەمەرانى كەيىنگە شەگەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداماق بولادى. بىراق تىلەكتەس مەيراموۆ جانى اعىل-تەگىل جىلاپ تۇرسا دا وزىنە ارتىلعان جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاپ شىعادى. ويتكەنى ءومىرىن تەاتر ونەرىنىڭ قازىعىنا بايلاعان اكتەر ءۇشىن كەيدە جەكە باسىنداعى قاسىرەتتى ۇمىتۋعا تۋرا كەلەدى. مۇنداي رۋحاني ىشكى بەرىكتىكتى كەزىندە قازاق تەاترىنىڭ اقساقالى سەركە قوجامقۇلوۆ ومىرىنەن دە كەزىكتىرۋگە بولادى. اعالار ءتالىمىن كورىپ, ۇلى ۇستازداردىڭ ۇلاعاتىن سىڭىرگەن تىلەكتەس مەيراموۆتىڭ باسقاشا مىنەز كورسەتۋى مۇمكىن دە ەمەس ەدى.
اكتەر ايتادى: – بۇگىندە ءوزىم دە اقساقالدىق جاسقا جەتىپ وتىرسام دا, اۋەزوۆ تەاترىنداعى سەركە قوجامقۇلوۆ, ءسابيرا مايقانوۆا باستاعان اعا-اپالارىمنىڭ مەيىرىمىن سۇمدىق ساعىنامىن. ماسەلەن, ءبىزدىڭ كەزىمىزدە سەركە قوجامقۇلوۆتى ازەكەڭنەن ء(ازىربايجان مامبەتوۆ – اۆتور) باستاپ «تەاتردىڭ قىزىل قۇجاتى» دەپ اتايتىن. سەراعاڭ تەاتردىڭ تابالدىرىعىن اتتاعاننان-اق بارلىق ۇجىم تىكەسىنەن تىك تۇرىپ قارسى الاتىن. سىرتتاي قاراعاندا دا, اڭگىمەلەسە كەتسەڭ دە سونشالىقتى ءبىر قاتال, ماڭايىن قورقىتىپ, ۇركىتەتىن سۇستى ادام ەمەس. كەرىسىنشە, ۇلكەنمەن دە, كىشىمەن دە ءازىلى جاراسقان ادامگەرشىلىگى مول, جۇزىنەن مەيىرىمى توگىلىپ تۇرعان سونداي جىپ-جىلى كىسى بولاتىن. بىراق نە قۇدىرەت ەكەن, سەراعاڭدى كورسەك, بارلىعىمىز بويىمىزدى تەز جيناپ الا قويۋشى ەدىك. وڭمەنىڭنەن وتەر كوزقاراسى, ءوزىن ءوزى ۇستاۋى مىسىڭدى باساتىن. كەيىن سەركە اعا ومىردەن وتكەن سوڭ «تەاتردىڭ قىزىل قۇجاتى» ءسابيرا مايقانوۆا اپايىمىزعا ءوتتى. ومىردەگى قالپىمىز بەن ازاماتتىق بولمىسىمىزدى ايتپاعاندا, ساحناعا شىققانعا دەيىنگى مادەنيەتىمىز بەن ىزدەنىسىمىزگە دە ەندى سول كىسى تىكەلەي جاۋاپ بەردى. ءرولىمىزدى ويناپ بولعان سوڭ اعا-اپايلارىمىز نە ايتار ەكەن دەپ, ۇلكەندەر جاققا قارايلاي بەرەتىنبىز. ول كەزدە كوركەمدىك كەڭەستىڭ ءوزى ۇلكەن جيىن سەكىلدى وتەتىن. ءسابيرا مايقانوۆا, شولپان جانداربەكوۆا, حاديشا بوكەەۆا, بيكەن ريموۆا اپالارىمىزدىڭ قازداي ءتىزىلىپ جينالىس زالىنا ءوتۋىنىڭ ءوزى ۇلكەن وقيعا ءھام تاربيە بولاتىن. ساحنالىق كوستيۋمىمىزدەن باستاپ, ءرولىمىزدىڭ كوركەمدىك دەڭگەيىنە دەيىن كەلەلى تالقىلاۋ وتەتىن. ول كىسىلەر باتىرىپ سىناسا دا, اياعىڭدى جەرگە تۇسىرمەي ماقتاسا دا, بارلىعىن سولاي بولۋى كەرەكتەي قابىلدايتىنبىز. ءبىر توسىلىپ, ءبىر مارقايىپ, سان ءتۇرلى كۇيدى باستان كەشۋشى ەدىك. ول كەزدەگى اۋەزوۆ تەاترىنىڭ تاربيە مەكتەبى دە, ءبىر-بىرىنە دەگەن ادامي قارىم-قاتىناسى دا وزگەشە ەدى. ءبىز ۇلكەندەردىڭ الدىن ەشقاشان كەسىپ وتكەن جوقپىز. اعا-اپالارىمىز دا ءبىزدىڭ اتىمىزدى اتاعان ەمەس. جاس دەپ ەركەلەتتى, مەيىرىمىن توكتى. ماسەلەن, سەراعاڭ مەنى كەلمەس دەسە, سəبيرا اپام عۇمىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ولمەس اتاپ كەتتى. مىنە, ۇلكەندى ۇلكەن, كىشىنى كىشى دەپ قۇرمەت تۇتاتىن وسىنداي ءبىر ەرەكشە سىيلاسىم بولدى ءبىزدىڭ ارامىزدا. قازىر باقسام, ول دا ءبىر ۇلكەن مەكتەپ ەكەن. ءيا, مەن باقىتتىمىن. ويتكەنى مەن سونداي ۇلىلاردىڭ كوزىن كوردىم, سونداي ۇلىلاردىڭ مەكتەبىنەن ءوتتىم.
مەن ويلادىم: – تەاتر ساحناسىندا ولمەس بەينە تۋدىرىپ جۇرگەن تىلەكتەس مەيراموۆتى ونەردەگى اعا-اپالارى كەلمەس, ولمەس سىندى ات قويىپ ەركەلەتسە, زامانداستارى دا ءتۇرلى تەڭەۋمەن ارداقتاپ, اعا تۇتادى. سونداي ءىنىنىڭ ءبىرى – قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى تالعات تەمەنوۆ. رەجيسسەر اكتەر تۋرالى ماقالاسىندا بىلاي دەپ جازادى: «ەگەر ونى كوشەدەن كورىپ قالساڭىز, تانىماۋىڭىز مۇمكىن. جيىن-تويعا بارعاندا, ءتىپتى ءبىر داستارقاندا وتىرساڭىز دا ونىڭ ارتيست ەكەنىن بىلمەي قالۋىڭىز عاجاپ ەمەس. سەبەبى ول – سونداي. سوزگە شەشەن, پىسىق ەمەس. قاراپايىم... كوبىندە ۇندەمەس...». ءيا, ايقايلاپ, اتتانداماي-اق ۇندەمەي ءجۇرىپ ۇيدەي ۇلكەن شارۋالار تىندىرىپ, ساحنادا كەسەك بەينەلەر تۋدىرىپ جۇرگەن اكتەردى كوپ ىشىنەن دارالايتىن قاسيەتى – ەڭبەكقورلىعى. ءتىپتى بۇل تۋرالى كەزىندە ايگىلى اكتەر ىدىرىس نوعايباەۆ ساحناداعى ارىپتەس ىنىلەرىنە: «سەندەر انا كەيىپكەردى سومداسام, مىنا ءرولدى ويناسام دەپ ۇلكەن بەينەلەردى كۇتىپ جۇرەسىڭدەر. ال تىلەكتەس بارىڭنەن وزىپ كەتەدى, سەبەبى ول ءرول تاڭدامايدى», دەگەن ەكەن. بىلە بىلگەن ادامعا بۇل – ۇلكەن باعا.
اكتەر ايتادى: – جالپى, مەنىڭ جان دۇنيەم نەگىزىنەن مىنەزدى رولدەرگە جاقىن, سوعان بەيىممىن دەپ ەسەپتەيمىن. بىراق تەاترعا العاش كەلگەننەن-اق رەجيسسەرلەر مەنى قوزى سەكىلدى كىلەڭ ليريكالىق بەينەلەرگە سالدى. تەاتر تىلىمەن ايتقاندا, ساحنادا كوپكە دەيىن «جاس گەرويلاردى» وينادىم. ماسەلەن, تەاترداعى تۇساۋىمدى كەسكەن العاشقى ءرولىم – 17 جاسار قوزىنى 42 جاسىما دەيىن وينادىم. كەيىن جانتىق, قارابايلارعا اۋىستىم. جالپى, ماعان ءوزىم قالاعانداي حاراكتەرلى رولدەر تەك وتكەن عاسىردىڭ 90 جىلدارىنىڭ باسىنان عانا بەرىلە باستادى. مارقۇم, ۇلى اكتريسا فاريدا ءشارىپوۆا ء«اربىر اكتەر دەر كەزىندە باسقا رولدەرگە ءوتىپ الۋى كەرەك» دەپ ايتا بەرەتىن. مەنىڭ باعىما, 1989 جىلى رەجيسسەر اۋباكىر راحىموۆ ء«وتتىڭ, دۇنيە» سپەكتاكلىندەگى جاڭگىر حاننىڭ ءرولىن بەردى. سودان كەيىن-اق باسقا كەزەڭ باستالدى. شىڭعىس حان, جاڭگىر حان, ەدىل پاتشا سەكىلدى پسيحولوگيالىق تۇرعىدا كۇردەلى, بەينەلىلىك بوياۋى قالىڭ كىلەڭ حاندار گالەرەياسىنىڭ مىنەزىن اشاتىن رولدەردە ءوزىمدى مۇلدەم باسقا امپلۋادا سىنادىم. تەڭدەسى جوق اكتەرىمىز ءانۋار مولدابەكوۆ اعامىز دۇنيەدەن وتكەن سوڭ, سول كىسى ويناعان ۆانيا اعاي ءرولى دە مەنىڭ ەنشىمە ءتيدى. سونىڭ ءبارى ساحناگەر ءۇشىن جاي بەلەس ەمەس, ۇلكەن مەكتەپ. كەيىن استاناداعى ق.قۋانىشباەۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق مۋزىكالىق دراما تەاترىندا اباي (م.اۋەزوۆ «اباي», رەجيسسەرى ءا.ورازبەكوۆ), ۆانيا اعاي (ا.چەحوۆ «ۆانيا اعاي», رەجيسسەرى ءا.مامبەتوۆ), لۋكيانوۆ (ۆ.ەجوۆ «تىراۋلاپ ۇشقان تىرنالار», رەجيسسەرى ت.تەمەنوۆ) سياقتى رولدەردە ىزدەندىم. ءاربىر ءرولىم ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىمەن ىستىق. ءبىرىن ەكىنشىسىنەن ءبولىپ قاراي المايمىن. جالپى, مەنىڭ ساحناداعى باعىمنىڭ جانىپ, بىردەن كۇردەلى رولدەردە كورىنۋىمە رەجيسسەر ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ ۇلكەن ىقپالى بولدى. نەبارى 4-كۋرستىڭ ستۋدەنتىنە ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «قوزى كورپەش – بايان سۇلۋ» تراگەدياسىنداعى باستى كەيىپكەر – قوزى ءرولىن سەنىپ تاپسىرعان سۋرەتكەر ودان كەيىن دە قامقورلىعىن اياعان ەمەس. كەيىنىرەك استاناعا قىزمەت اۋىستىرىپ, قاللەكي تەاترىنا تەز ءسىڭىسىپ كەتۋىمە دە ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ كومەگى زور بولدى. ۇلى ۇستازىما قاشان دا قارىزدارمىن. تەاترعا قابىلدانعان كەزدە ءازىربايجان مامبەتوۆ: «مەن سەندەردى مۇحيتتىڭ ورتاسىنا كيتتەردىڭ اراسىنا تاستادىم. ەگەر دە وسىلاردىڭ اراسىنان جۇتىلىپ كەتپەي امان شىقساڭدار, وندا ناعىز اكتەر بولاسىڭدار. كەرىسىنشە جاعدايدا بولاشاقتارىڭ كومەسكى», دەدى. مەن سونى ءازىل-شىنى ارالاس: «وسى كۇنگە دەيىن امان جۇرسەك, جۇتىلىپ كەتپەگەنىمىز عوي», دەپ كەيدە ايتىپ, ەسكە الامىن.
مەن ويلادىم: – ول كىسى ەڭ اۋەلى ادام, سودان كەيىن اكتەر. «ساف سۇلۋ ونەر كوڭىلى بىقسىق ادامنان تۋمايدى», دەيدى ۇنەمى. ونەردىڭ تەگى – تازالىق, ءپىرى – تالانت, وزەگى – ەڭبەك ەكەنىن ءوزىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ قالىبى, ونەرگە ىڭكار كوڭىلى ارقىلى قالتقىسىز دالەلدەپ كەلە جاتقان ساحناگەر جارتى عاسىردان استام سانالى عۇمىرىن قاسيەتتى ساحنا, تەكتى تەاتر ونەرىنە باعىشتادى. ونەردىڭ ۇلى ساپارىنا الماتىداعى م.اۋەزوۆ تەاترى تورىنەن قوزى بولىپ قانات قاققان بوزبالا اكتەر بۇگىندە قازاق ساحناسىنىڭ كەمەڭگەر ابايىنا اينالىپ, كورەرمەنىنە ابىزدىق بيىكتەن ءۇن قاتادى. «ادام بويىنان ادالدىقتى ىزدەيمىن. بارلىق قاسيەت سودان كەيىن تۋىندايدى», دەپ ءجيى قايتالايتىن ءارتىستىڭ ارمانشىل اسقاق الەمى سول قاعيداسىنا عۇمىر بويى قىلاۋ تۇسىرمەي كەلەدى. بۇگىندە 75 جاستىڭ بەلەسىنە كوتەرىلگەن اكتەردىڭ ءومىرى دە ونەرىندەي كوركەم.
اكتەر ايتادى: – مىنەزىم سونداي شىعار, جالپى مەن باردى مىسە تۇتىپ, جوققا كوپ باس قاتىرا بەرمەيتىن اداممىن. بولماعان دۇنيەنى پەشەنەمنەن كورەمىن. سولاي بولۋى كەرەك دەپ قابىلدايمىن. شامام جەتپەيتىن نارسەگە تالپىنبايمىن. تالابىم مەن تالانتىم جەتىپ تۇرعان دۇنيەنى شەگىنە جەتكىزبەي تىنبايمىن. بالا كەزىمنەن ادەتىم سول. سوندىقتان دا بارىنە تاۋبە دەيمىن. ادام ماڭدايىنا بۇيىرعاندى كورەدى. مەنىڭ باعىما جارتى عاسىر ساحنا ونەرىنە قالتقىسىز قىزمەت ەتۋ بۇيىرىپتى. شۇكىر, كاسىبىم جانىمنىڭ قالاۋىمەن قابىستى. ومىرلىك سەرىگىمدى دە سول ساحنادا جولىقتىردىم. بۇگىندە بالا تاربيەلەپ, اتا مەن اجە اتانىپ وتىرعان جاندارمىز. كوبىسى مەنەن سۇراپ جاتادى: «اعا, 75-كە كەلدىڭىز, قالاي ەكەن؟» دەپ. وندايدا: «ەشقانداي وزگەشەلىگى جوق, 74 قالاي بولسا, 75 جاس تا تۋرا سونداي», دەپ ازىلدەيمىن. ازىلدەسەم دە, شىنىم سول. 75-كە تولدىم دەپ قارتتىققا بويۇسىنىپ ءوزىمدى تاستاپ جىبەرگىم كەلمەيدى. اللا قۋات بەرسە, الدا ءالى دە اتقارسام دەيتىن شارۋالار, ساحنادا تۋدىرسام دەيتىن بەينەلەر كوپ. سونىڭ ءبىرى – مەرەيتويىما وراي فرانتسۋز دراماتۋرگى ف.زەللەردىڭ «اكە» دەگەن پەساسىن اۋداردىم. 75 جىلدىعىمدى سول قويىلىمنىڭ پرەمەراسىمەن اتاپ وتكىم كەلەدى. اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي, اكە مەن بالا اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قاۋزايدى. كورەرمەن عانا ەمەس, جالپى ادامزات ءۇشىن وزەكتى تاقىرىپ دەپ سانايمىن. سوعان دايىندىقتى باستاسام با دەپ وتىرمىن. رەجيسسەرلەر ويىمدى تولىق جەتكىزە المايدى-اۋ دەگەن كۇدىك تە جوق ەمەس. سوندىقتان سپەكتاكلگە اكتەر رەتىندە دە, رەجيسسەر رەتىندە دە ءوزىم كىرىسىپ جاتىرمىن. اكتەر ءۇشىن تويدىڭ تورەسى – جاڭا سپەكتاكلدەگى ءرولى. سول سەبەپتى دە مەرەيتويىمنىڭ داستارحانمەن شەكتەلگەنىن قالامايمىن, كورەرمەنىمە ارناپ وي سالارلىق مازمۇندى دۇنيە تۋدىرعىم كەلەدى.
مەن ويلادىم: – ءومىرىن ونەرمەن ەگىز ورگەن اكتەردىڭ ەسكىلىكتىڭ, ەستەلىكتەردىڭ شىرماۋىندا قالماي, ۇنەمى جاڭالىققا, جاڭاشىلدىققا ۇمتىلىپ, قاي ارەكەتىمەن دە سوڭىنان ونەگە بولارلىق ءىز قالدىرعىسى كەلەتىن ىزگى مىنەزى مەن سەرگەك كوڭىلى شىن سۇيسىنتەدى. اسىرەسە, جاستاردى جانىنا جيىپ, ۇلكەن ونەردىڭ مۇحيتىنا بويلاۋعا ءھام سول ايدىندا زامانا لەگىنەن ارتتا قالماي, جاڭاشىل قادامدارعا باستار جاقسى باستامالارى اكتەردى اينالاسىنا سىيلى ەتىپ كەلەدى.
اكتەر ايتادى: – جاسىنا جەتپەي اقساقالدىققا ۇمتىلىپ, ەرتە قارتايىپ كەتەتىن ادامدار بار عوي. مەن ونداي ادامداردىڭ تيپىنەن ەمەسپىن. قاشان دا شامام كەلگەنشە جاڭالىقتىڭ جانىنان تابىلعىم كەلەدى. وعان ءوزىم ساباق بەرەتىن شاكىرتتەرىم دە اسەر ەتەتىن بولۋى كەرەك, ايتەۋىر ونەردەگى تىنىسىم ەندى اشىلعانداي, مىنەزىمدى مۇسىندەيتىن كەسەك بەينەلەر ءالى دە تۋدىرسام دەگەن سەرگەك سەنىم مەنى ۇنەمى العا جەتەلەيدى. تەاتردىڭ دامۋ تەندەنتسياسىندا مەن نەگىزىنەن ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىقتى قاتار ۇشتاستىرعىم كەلەدى. سول ارقىلى ونەردىڭ جاڭاشا بيىككە كوتەرىلگەنىن قالايمىن. سەبەبى تەاتر ءبىر ورىندا تۇرمايدى. ول – جاندى ونەر, زامانمەن بىرگە دامىپ, وركەندەيدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە جاس رەجيسسەرلەردىڭ جۇمىسىنان جىلت ەتكەن ساۋلە, اكتەرلەر ىزدەنىسىنەن ءىلىپ الار جاڭالىق كورسەم ۇيرەنۋگە ۇمتىلامىن, وزىمدە باردى ۇيرەتۋگە اسىقپىن. سەبەبى ونەر تاجىريبە الماسۋدان تۇرادى. تەاترعا باسەكە كەرەك. ول بىزدەن بۇرىن كورەرمەنگە قاجەت. قازىرگى كورەرمەننىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ تالعام-تالابى مۇلدە بولەك. ءومىردى دە, ونەردى دە باسقاشا كورەدى, وزگەشە باعالايدى. ول – زاڭدىلىق جانە ونىڭ قۇپتايتىن تۇستارى دا كوپ. ماسەلەن, تەاتردىڭ ءاۋ باستاعى ماقساتى – كورەرمەندى تولعاندىرۋ, تەبىرەنتۋ, تازارتۋ ەدى, قازىر تاڭ قالدىرۋ باستاپقى ورىنعا شىقتى. ءتۇرلى پىكىر ايتىلعانىمەن, باعاسىن ۋاقىت كورسەتەدى. كەزىندە ءازىربايجان مامبەتوۆتىڭ دە سپەكتاكلدەرىن سىناعاندار, قابىلداماعاندار بولعان. ازەكەڭنىڭ ۇلى رەجيسسەر ەكەنىن ۋاقىت ءوزى كورسەتتى. قازىرگى جاستاردىڭ اياق الىسىن ءوز باسىم سولاي قابىلدايمىن. ءوزىم دە وسى تالاپقا ساي بولىپ, سول كوشتەن قالىپ قويماسام دەيمىن. ونەردە ابىرويلى بولعاننان ارتىق باقىت جوق.
اڭگىمەلەسكەن
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»
