قوعام • 31 مامىر, 2023

فوتوشەجىرە – باعا جەتپەس اقپارات

480 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

الماتىداعى ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتوقۇجاتتار ءارحيۆىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل 80 جىل تولىپ وتىر. مۇراعات جۇمىسىنىڭ ماڭىزىن تۇسىنگەندىكتەن ەل باسىنا كۇن تۋىپ, قان مايداننىڭ قىزىپ جاتقان كەزىندە قابىلدانعان شەشىمگە سايكەس قۇرىلعان مۇراعات عاسىرعا قادام باسقان عۇمىرىندا مەملەكەت دامۋىنىڭ شەجىرەسىن جازۋمەن كەلەدى. اتاۋلى كۇنگە وراي, ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتوقۇجاتتار مەن دىبىس جازبالار ارحيۆىندە «قازاق ادەبيەتى: فوتوشەجىرە 1920-1970 جىلدار» اتتى فوتوالبومنىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتتى.

فوتوشەجىرە – باعا جەتپەس اقپارات

سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر

جيىندا ورتالىق مەملەكەتتىك كينو-فوتوقۇجاتتتار مەن دىبىس جازبالار ءارحيۆى ديرەكتورى ءىلياس ىسقاقوۆ, ءال-فارا­بي اتىنداعى قازۇۋ باسقارما تورا­عا­سى-رەكتورى جانسەيىت تۇيمەباەۆ, تۇر­كى دۇنيەسى جازۋشىلار وداعىنىڭ تورا­عاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت, اقىن, مەم­لەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى تەمىر­حان مەدەتبەك, مەملەكەت جانە قوعام قايرات­كەرلەرى, زيالى قاۋىم وكىلدەرى باس قوستى.

فوتوالبومدى دايىنداۋ يدەياسى وسىدان ءبىر جىل بۇرىن, شىعارماشىلىق, ىزدەس­تىرۋ-زەرتتەۋ جۇمىستارىنا كوشكەن­نەن كەيىن قولعا العان  فيلوسوفيا عىلىم­دارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت جاناي ومارعا تيەسىلى. قازاق تاريحى مەن مادە­نيە­تىندەگى ماڭىزىن ەسكەرە وتىرىپ,  مەملە­كەتتىك مۇراعات قورلارىن كوبەيتۋ ماق­سا­تىندا «قازاق ادەبيەتى: فوتوشەجىرە ء(بىرىن­شى ءبولىم)  1920-1970 جىلدار» جوبا­سىن ىسكە اسىرۋعا كىرىسكەن. بۇگىنگى قاۋىم تەلەديداردان مۋزىكانتتاردىڭ, انشىلەردىڭ ەرتەرەكتەگى كەلبەتىن كوبىرەك قىزىقتايدى, ال سول داۋىردە ءومىر سۇرگەن عالىمدار, قالامگەرلەر بەينەسى تىم سيرەك كورىنىس تابادى.

«بۇگىندە حالقىمىزدىڭ رۋحاني-مادەني مۇراسىنا نازار اۋدارۋ ءۇشىن اۋديوۆيزۋالدى ارحيۆ قورلارىن زەرتتەۋدىڭ ماڭىزى زور. ولار ەل ءومىرىنىڭ بارلىق سالالارى تۋرالى سەنىمدى رەتروسپەكتيۆتى اقپاراتتىڭ باعا جەتپەس كوزى بولىپ تابىلادى. كەيدە تەك ءبىر فوتوقۇجات كوپتەگەن جازبا ماتىندەرگە قاراعاندا كوبىرەك اقپارات بەرە الادى. بەلگىلەنگەن كەزەڭنىڭ ارحيۆتىك قۇجاتتارىن قامتيتىن بۇل باسىلىم قازاق ادەبيەتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنىڭ ىلگەرىدەگى جىلدارىنا, ەڭ الدىمەن قازاقتىڭ ايگىلى اقىندارىنىڭ, اتاقتى پروزاشىلارىنىڭ, ادەبيەت سىنشىلارىنىڭ  العاشقى بۋىن­دارى­نىڭ ەستەلىكتەرىنە ارنالعان. ولار­دىڭ ىشىندە جازۋشىلاردىڭ ءومىرى مەن ەڭبەگى تۋرالى باياندايتىن كوپتەگەن سيرەك كەز­دەسەتىن از تانىمال فوتوسۋرەتتەر بار. كەي­بىرەۋى ارحيۆتەردە ۇمىت قالعان, عىلىمي قولدانىسقا ەنبەگەن», دەيدى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى جاناي وماروۆ.

مازمۇنى حرونولوگيالىق تارتىپپەن قۇراستىرىلعان جيناق بەس بولىمنەن تۇرادى. «الاساپىران توڭكەرىستى جيىرما مەن وتىزىنشى جىلدار (1920-1939)», «قيىن-قىستاۋ قىرقىنشى جىلدار (1940-1949)», «ەڭسە تىكتەگەن ەلۋىنشى جىلدار (1950-1959)», «الپىسىنشى جىلدار اسۋلارى (1960-1969)», «جەتپىسىنشى جىلدار جە­مىسى (1970-1979)»  اتتى بەس بولىمگە توپ­تاس­تىرىلعان فوتوسۋرەتتەر ءوز ءداۋىرىنىڭ شىن­دى­عىن تولعاپ, كەلبەتىن كوز الدىعا اكەلەدى.

فوتوالبوم نەگىزىن مۇحتار اۋەزوۆ مۋزەيىنەن, عابيدەن مۇستافين, حاميت ەرعاليەۆ, قابدىكارىم ىدىرىسوۆ, قاسىم قايسەنوۆ, ءابىش كەكىلبەۆ, اقسەلەۋ سەيدىم­بەك, سەرىك قيراباەۆ, ماكسيم زۆەرەۆ, موريس سيماشكو, ءماريام حاكىمجانوۆا, سەيىتجان وماروۆ, امانتاي ساتاەۆ جانە تاعى باسقا جازۋشىلاردىڭ وتباسىلىق ارحيۆتەرىنەن, قايرات مۇستافين, يوسيف بۋدنەۆيچ, يۋري كۋيدين, پەتر رەدكو, راحىمباي حاناليەۆ, سايلاۋ پەرنەباەۆ سياقتى بەلگىلى فوتوگرافتاردىڭ جەكە مۇراعاتتارىنان الىنعان فوتوقۇجاتتار قۇرادى.

فوتوقۇجاتتار جاس ۇرپاقتى وتكەن كەزەڭ­مەن تانىستىرۋدا, تاريحي سانانى جاڭ­عىرتۋدا ەرەكشە ءرول اتقارادى. جيىن­دا ءسوز العان زيالىلار جارىق كورگەن جاڭا فوتو­شە­جىرە البومىنىڭ بۇگىنگى قازاق رۋحا­نياتى ءۇشىن قۇندى ەڭبەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سوڭعى جاڭالىقتار