ءتارتىپ ساقشىلارىنىڭ دەرەگىنشە, ەرتىس-بايان وڭىرىندە جىل باسىنان وتباسىنىڭ شىرقىن بۇزاتىندارعا قاتىستى ەكى مىڭنان استام ءتيىستى ۇيعارىم شىعارىلىپ, 258 ادامنىڭ ءسپيرتتى ىشىمدىك ىشۋىنە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنىپتى. ەسىرتكىگە جانە الكوگولدى ىشىمدىككە قۇمار تاعى 156 جەكە تۇلعا ناركولوگيالىق ديسپانسەردە ءماجبۇرلى تۇردە ەم قابىلداۋعا باعىتتالعان. مۇنىڭ بارلىعى – تاۋەكەل توبىندا تۇرعان جانجالقوي ەركەكتەردى جۋاسىتۋدىڭ امالى. ۇيدە ءجيى جانجال شىعاراتىن 718 ەر-ازامات اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلسا, سونىڭ جۇزدەن استامى وتباسىنداعى قورعاۋ نۇسقاماسىن بۇزعانى ءۇشىن جازالانعان. زورلىق-زومبىلىقتىڭ مۇنداي ءتۇرى كوپتەگەن وتباسىندا قايتالانا بەرەتىنى حاق. سەبەبى زارداپ شەگۋشىلەردىڭ كوبى ماتەريالدىق تۇرعىدان وتاعاسىنا تاۋەلدى. سونىڭ كەسىرىنەن كوپتەگەن ايەل كۇيەۋىنەن قانشا ءجابىر كورسە دە, پوليتسياعا بەرگەن ءوتىنىشىن كەرى قايتارىپ, قىلمىستىڭ قايتالانۋىنا وزدەرى سەبەپكەر بولادى ەكەن.
بيىل 1 شىلدەدەن باستاپ پوليتسيا ورگاندارى تۇرمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى تىركەۋدى ءوتىنىش بەرۋ سيپاتىنان انىقتاۋ سيپاتىنا اۋىستىراتىنى ءمالىم. جاڭا تۇزەتۋلەر جابىرلەنۋشىلەر ءوتىنىش بەرمەي-اق اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى ءىس قوزعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جاساۋ فاكتىسىن بىردەن تىركەپ, حاتتاما جاساۋ ءۇشىن كۋاگەرلەردىڭ, كورشىلەردىڭ ايعاقتارى, بەينەباقىلاۋ كامەرالارى مەن بەينەتىركەگىش جازبالارى جەتكىلىكتى بولادى.
پاۆلودار وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى جاسقايرات قايىروۆتىڭ ايتۋىنشا, قىلمىستىق كودەكسكە ەنگەن وزگەرىستەر 19 مامىردا زاڭدى كۇشىنە ەنسە, ال اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستەگى جاڭاشىلدىقتاردى 1 شىلدەدەن باستاپ ءىس جۇزىندە قولدانۋعا بولادى.
جاڭا وزگەرىستەرگە سايكەس تاراپتاردى قايتا تاتۋلاستىرۋ مۇمكىندىگى الىنىپ تاستالادى. قازىرگى ۋاقىتتا تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى ماتەريالداردىڭ جارتىسى تاتۋلاسۋعا بايلانىستى سوتتا توقتاتىلىپ قالادى ەكەن. مۇنداي جاعدايلار كوبىنە وتباسىنىڭ شىرقىن بۇزاتىن ازاماتتاردىڭ, ونىڭ تۋىستارىنىڭ «سەندىرۋىمەن» نەمەسە قىسىمىمەن بولاتىن كورىنەدى. پسيحولوگيالىق قىسىم بۇدان بىلاي شەكتەلىپ, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق جاساعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك كۇشەيەدى.
«بۇعان دەيىن زارداپ شەگۋشى ءوتىنىشىن قايتارىپ الۋىنا بايلانىستى نەمەسە مۇلدەم جازباعان ۋاقىتتا ءتارتىپ ساقشىلارى جابىرلەۋشى ازاماتقا ەش شارا قولدانا المايتىن. ال ەسەسىنە زاڭ بۇزۋشى ءوزىنىڭ تەرىس قىلىعىن كەيىن دە جالعاستىرىپ, جازادان كەز كەلگەن ۋاقىتتا قۇتىلىپ كەتەتىنىنە سەنىمدى بولىپ الادى. جىل باسىنان 718 اكىمشىلىك ءىس جولدانىپ, سونىڭ 357-ءسى تاتۋلاسۋعا بايلانىستى توقتاتىلدى. وزگەرىستەرگە سايكەس ەندى ءبىر مارتە عانا تاتۋلاسۋعا بولادى. وتباسىنداعى جانجالقويعا العاشقى جاعدايدا ەسكەرتۋ جاسالادى نەمەسە 5 تاۋلىككە قامالادى. ال ايەلىن تاعى جابىرلەسە, وندا ونىڭ جازاسى – 10 تاۋلىك. ۇرىپ-سوققانى ءۇشىن 10 تاۋلىككە قامالىپ, ونىسىن تاعى قايتالاعان جاعدايدا 15-20 تاۋلىككە ۋاقىتشا قاماۋ ورنىندا ۇستالادى», دەپ ءتۇسىندىردى ج.قايىروۆ.
وتباسىندا زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعانداردىڭ باراتىن جەرى بولماسا داعدارىس ورتالىعىنا نەمەسە قوعامدىق بەلسەندىلەرگە حابارلاسسا بولادى دەيدى ماماندار. ولارعا بۇل جەرلەردە الەۋمەتتىك, پسيحولوگيالىق جانە زاڭ تۇرعىسىنان كومەك كورسەتىلەدى. ماسەلەن, كەيىنگى بەس ايدا پاۆلودار قالاسىنداعى داعدارىس ورتالىعى 27 ايەلدى بالالارىمەن بىرگە قابىلداعان. سەنىم تەلەفونىنا 48 قوڭىراۋ ءتۇسىپ, بارلىعىمەن جۇمىس جۇرگىزىلگەن.
«شىن مانىندە وسى ۋاقىتقا دەيىن ۋچاسكەلىك ينسپەكتورلار وتباسىنداعى جابىرلەنۋشىلەردى تەك قورقىتۋمەن عانا اينالىسىپ كەلدى. شاقىرتۋ بولسا, ۇيىنە ىزدەپ بارىپ, شەكتەۋلى شارالاردى عانا قولدانا الاتىنبىز. پاۆلودار قالاسى بويىنشا كۇيەۋىنەن تاياق جەيتىن, زورلىق-زومبىلىققا ۇشىرايتىن ايەلدەر جەتەرلىك. ولاردىڭ كەيبىرىنەن ايىنا بىرنەشە مارتە شاقىرتۋ تۇسەدى. كەيبىر ەر-ازاماتتار جۇبايلارىن اياۋسىز تەپكىنىڭ استىنا الىپ, ۇرىپ تاستايتىنى بار. كوبى اراقتىڭ كەسىرىنەن بولاتىنى داۋسىز. 19 مامىردان باستاپ قىلمىستىق كودەكستىڭ دەنساۋلىققا اۋىر جانە اۋىرلىعى ورتاشا زيان كەلتىرۋ قىلمىسىن جاساۋعا بايلانىستى جەكەلەگەن باپتارىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. كودەكستىڭ 106 جانە 107-باپتارىنداعى بىلىكتىلىك بەلگىلەرىندە «كىنالىگە ماتەريالدىق نەمەسە وزگە دە تاۋەلدىلىكتەگى ادامعا قاتىستى ءىس-ارەكەت جاساۋ» دەپ ناقتى بەلگىلەنگەن. ول كۇدىكتىنى نەمەسە قىلمىسكەردى وقشاۋلاۋ ءۇشىن قاماۋعا الۋ سانكتسياسىن قولدانۋعا, سونداي-اق جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە قورعاۋ نۇسقاماسىن بۇزعانى ءۇشىن ەسكەرتۋ الىنىپ تاستالىپ, ەندى تەك 10 تاۋلىككە قامالادى. مىنەز-ق ۇلىققا ەرەكشە تالاپتار ورناتۋدى بۇزعانى ءۇشىن ايىپپۇل دا جويىلىپ, قاماۋدىڭ مەرزىمى 10 تاۋلىككە دەيىن ۇلعايتىلدى. بۇل جاعدايدا قۇقىق بۇزۋشىلىق قايتالانسا, ازاماتتار 20 تاۋلىككە دەيىن قاماۋعا الىنادى», دەيدى پاۆلودار قالالىق جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى ءبولىمى ايەلدەردى زورلىق-زومبىلىقتان قورعاۋ توبىنىڭ ينسپەكتورى, پوليتسيا مايورى اسەم راحيموۆا.
قىسقاسى, بۇدان بىلاي وتباسىندا تايراڭداپ, وعاش مىنەز-ق ۇلىق كورسەتەتىن, ايەلى مەن بالا-شاعاسىنا قول جۇمسايتىندار جازادان قاشىپ قۇتىلا المايدى. جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سالماعى اۋىرلاعانىن سەزگەن الگىندەي ەر-ازاماتتار ەندى ءار قادامىن بايقاپ باسىپ, وتاعاسى رولىندەگى وبرازىن جاقسارتا تۇسەدى دەپ سەنەمىز.
پاۆلودار وبلىسى
