– بيىلعى وقۋ جىلى دا اياقتالدى. تۇلەكتەر ءۇشىن ەڭ جاۋاپتى كەزەڭ. الدارىندا ۇلكەن تاڭداۋ, ۇلكەن سىن تۇر. ولاردىڭ ىشىندە ساردار بولۋدى ارمانداپ جۇرگەندەر دە جوق ەمەس. ءسىزدى اڭگىمەگە تارتىپ وتىرعانىمىز دا سول, بۇگىنگى وقۋشى ەرتەڭگى وفيتسەر بولۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟
– وفيتسەرلىككە ءبىلىمى مەن دەنە دايىندىعى ساي بالالار كەلەدى. ماسەلەن, پەتروپاۆل ۇلتتىق ۇلان اكادەمياسىنا وقۋعا تۇسكەن تۇلەكتىڭ وقۋى, جاتار ورنى, كيەر كيىم, ىشەر تاماعى تەگىن. ءتورت جىل وقىپ, جوعارى ءبىلىمىن, لەيتەنانت شەنىن الىپ شىعادى. اتالعان وقۋ ورنى 26 جىل تاريحىندا 4 142 وفيتسەر دايارلاپ شىعارعان. ونىڭ 283 تۇلەگى ۇزدىك وقىسا, 49-ى التىن مەدالعا تامامداعان. ۇلتتىق ۇلاننىڭ «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ ورىنباسارلارى دا سول اكادەميانى اياقتاعان. ال سۇراققا كەلەر بولساق, وفيتسەر بولۋدى كوزدەگەن تۇلەك جەرگىلىكتى جەرى بويىنشا اسكەري بولىمگە بارىپ قۇجاتتارىن وتكىزەدى. سول جەردەن جولداماسىن الىپ, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋى شارت. سودان كەيىن بارىپ, ارنايى تەكسەرۋدەن وتەدى, ۇبت تاپسىرادى. تەستىلەۋدەن كەمى 50 ۇپاي الۋى كەرەك. وقۋعا تۇسكەننەن كەيىن جىل ون ەكى اي ستيپەنديا الادى.
– ۇلتتىق ۇلان اكادەمياسىنا مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردەن باسقا جوعارى ءبىلىمى بار ازاماتتار تاپسىرا الا ما؟ جالپى, وقۋدان سوڭ جۇمىسقا ورنالاسۋ جاعى قالاي بولا-
دى؟
– اكادەميادا اسكەر قاتارىندا بولماعان, 17 جاسقا تولعان ازاماتتار وقي الادى. جاسى جيىرما ەكىدەن اسپاۋى كەرەك. اكادەميادا وقۋ-جاتتىعۋدان بولەك ءتۇرلى كونتسەرتكە, قويىلىمعا قاتىسادى. مادەني ءىس-شارالار, سپورتتىق جارىستار جۇيەلى تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ تۇرادى. دەمالىس كۇندەرى كينوعا, تەاترعا بارادى. ەڭ باستىسى, وقۋدى اياقتاي سالا ۇلتتىق ۇلان قاتارىنا جۇمىسقا ورنالاسادى. ەگەر ساباقتى جاقسى وقىعان بولسا, تاڭداعان قالاسىنا جۇمىسقا بارادى. ايتا كەتەرلىگى, باسقا دا كۇشتىك قۇرىلىمدارعا قىزمەتكە كىرۋگە مۇمكىندىك بار. اتاپ ايتساق, مەملەكەتتىك كۇزەت, قورعانىس مينيسترلىگى, شەكارا قىزمەتى, «بۇركىت», «ارىستان», «سۇڭقار» سەكىلدى ارنايى جاساق قۇرامىندا قىزمەت ەتە الادى. جالاقىسى تۇراقتى بولادى, پاتەراقىسى تولەنەدى. قىزمەتتىك باسپالداق مۇندا دا بار. قىزمەت وتىلىنە قاراي ۆزۆود كومانديرىنەن روتا كومانديرىنە دەيىن وسە الادى. ەگەر تاربيە جاعىنان ورىنباسار بولسا, باتالون كومانديرىنىڭ ورىنباسارى بولىپ تا قىزمەت ەتە الادى. زەينەتكە دە ەرتە قامدانادى. مىسالى, پودپولكوۆنيك بولساڭىز 48 جاستان, پولكوۆنيكتەر 55 جاستان شىعادى. جالپى, بۇل سالاعا بەت بۇرماس بۇرىن جان-جاقتى ويلانىپ العانى ءجون. سەبەبى قاجىر-قايراتتى, ءبىلىمدى قاجەت ەتەتىن سالا.
– البەتتە, ساردار بولۋ وڭاي ەمەس. وسى ورايدا ويعا ورالعان ساۋال – اسكەردەگى الىمجەتتىك. اسىرەسە بۇل ماسەلە اتا-انالاردى ءجيى الاڭداتادى.
– قازىر اسكەري قىزمەتكە اقپاراتتىق شابۋىلداردىڭ بارى راس. ساربازداردىڭ ءوز-وزدەرىنە قول سالۋ سەكىلدى اقپارات كوپ تاراپ جاتىر. قايعىلى جاعدايدى بولدىرماۋ ءۇشىن تاربيە جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلەدى. ساربازداردىڭ كۇن ءتارتىبى بەلگىلەنگەن. ءار اسكەري بولىمدە جاڭا كەلگەن ساربازدارمەن پسيحولوگتار جۇمىس ىستەيدى. ەگەر ساربازدىڭ مىنەز-قۇلقى وزگەرسە, ءبىر جىل بويى پسيحولوگتىڭ قاداعالاۋىندا بولادى. ناۋقاس رەتىندە ەمەس, شاي ءىشىپ وتىرىپ سىرلاسۋى مۇمكىن دەگەندەي. ءادىسى كوپ. الىمجەتتىك دەپ قالدىڭىز, بۇگىنگى تاڭدا ول زامان كەتتى. قازىر ءتارتىپ تەمىردەي. ونىڭ ۇستىنە اسكەري قىزمەت ءبىر جىل عانا. الىمجەتتىككە ۋاقىت جوق. ونى قويىپ, ءبىر-بىرىمەن سويلەسۋگە ۋاقىت تاپپايدى. ءار كۇنى كەستەگە ءتۇسىرىلىپ, بەلگىلەنىپ قويعان. وقۋلارىن وقيدى, جاۋىنگەرلىك دايىندىققا بارادى, قىزمەتكە تۇسەدى. تۇنگە دەيىن قىزمەتتە جۇرەدى. ايتقانداي, ۇلتتىق ۇلانبىز دەپ ەمىن-ەركىن جۇرە بەرمەيدى. بەلگىلەنگەن اۋماقتارىنداعى ءتارتىپتى قاداعالايدى. قانشاما قىلمىستى اشتى, ازاماتتاردى ورتتەن قۇتقاردى. ولاردىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىن وفيتسەرلەر جوسپار بويىنشا تەكسەرىپ وتىرادى.
الىمجەتتىكتىڭ جوقتىعىنا اتا-انالار دا كوز جەتكىزىپ وتىر. شىنىن ايتساق, ءار اسكەري بولىمدەردە اتا-انالارعا ارنالعان «WhatsApp» توپتار بار. ساربازدار «تاماعىم توق, كيىمىم ءبۇتىن» دەپ جەكسەنبى كۇندەرى حابارلاسادى. بۇل جەردە دۇرىس تۇسىنىستىك تانىتۋىمىز كەرەك. سارباز «بۇركىت», «ارىستان» سەكىلدى ارنايى جاساقتا قىزمەت ەتسە دە, قايدا بولسا دا انا ءۇشىن بالا. سوندىقتان دا اكە-شەشەسىمەن بايلانىس بولۋ كەرەك. ءبىز دە جوعارىعا ءۇي ىشىمەن سويلەستى دەپ ەسەپ بەرەمىز.
– «وتان وتباسىنان باستالادى» دەيمىز. ال وتباسىن اسىراۋ ءۇشىن ءار ازاماتتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسى بولۋى شارت. ول دەگەنىمىز – جالاقى. وفيتسەرلىك وقۋدى وقىدى دەلىك. قىزمەتتەگى ءوسۋ باسپالداعىن ايتتىق. جالاقى جاعىنا توقتالىپ وتەيىكشى.
– راس, وتە ماڭىزدى سۇراق. ءۇش جىل كولەمىندە وفيتسەرلەردىڭ جالاقىسى 70 پايىزعا ءوستى. ءالى دە ارتادى. اسكەري شەنگە, اسكەر ساپىنداعى قىزمەت وتىلىنە قاراي ەسەپتەلەدى. ساناتى, وقۋ ورنى ەسەپكە الىنادى. ءاپ دەپ جۇمىسقا ورنالاسقاندا 190-200 مىڭ كولەمىندە جالاقى الادى. قوسىمشا الەۋمەتتىك پاكەت بارىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. جاس وفيتسەرلەر ەرتە ۇيلەنىپ, ءۇي الىپ جاتقاندار قانشاما؟ دەمەك, وفيتسەرلەر ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان جاسالىپ جاتقان جاعداي جامان ەمەس.
اڭگىمەلەسكەن
مەرەي قاينار ۇلى,
«Egemen Qazaqstan»
