وقىرمان

حات قورجىن ...ريزاشىلىق بىلدىرەدى جىلى ءسوزى دە جانعا شيپا قاي كەزدە دە باس اۋىرىپ, بالتىرى سىزداعاندارعا دەر كەزىندە كومەك بەرىلەتىنى بىلاي تۇرسىن, اق حالاتتى ابزال جان­داردىڭ بىلىك­­­­تىلىگى, ناۋقاس ادامعا دەگەن ايالى قامقورلىعى قاجەت. وسىن­­­داي ابىرويلى ءمىن­دەتتى تۇسىنگەن ۇجىمنىڭ ءبىرى – اتىراۋ قالا­سىنداعى №5 قا­­لالىق ەمحانا. مەن كوپ جىل­­دار بويى وسى ەمحاناعا قا­را­لىپ جۇرگەن تۇرعىن­مىن. بۇل ەمحانا «كەزەكسىز ەمحانا» جۇيە­سىندە جۇمىس ىستەيدى. قالا­­عان مەزگىلىمدە ەمحانانىڭ ەلەك­ترون­دىق سايتى نەمەسە تەلەفون ارقىلى الدىن الا كەزەككە جا­زىلىپ, دارىگەرلەردەن ەم الامىن. ەمحانادا ۋزي, فليۋوروگرافيا اپپاراتتارى, توقپەن ەمدەۋ بولمەسى جاقسى جابدىقتالعان. كۇندىزگى ەمدەۋ بولمەسى دە قىزمەت ەتەدى. باس ءدا­رىگەر كۇلشارا جۇ­ماعاليەۆا باستاعان دارىگەرلەر ەمدەلۋشىلەردى جىلى سوزىمەن دە, شيپالى ەمىمەن دە ەمدەيدى. دارىگەرلەردىڭ ءوز مىندەتىن ادال اتقارۋىنىڭ ارقاسىندا ەمدەلۋشىلەرگە قىزمەت كورسەتۋ مادەنيەتى وزگەردى. شىندىعىن ايتۋ كەرەك, ءبىز وتباسىمىزبەن وسىنداي ۇلگىلى ەمحانادا ەمدەلىپ, قارالاتىنىمىزعا ريزامىز. راسىندا دا, حالقىنا ءمىنسىز قىزمەت كورسەتىپ وتىرعان ەمحانا ۇجىمىنىڭ ەڭبەگىن ءبىز باعالاپ وتىرساق, بۇل اۋىز­بىرلىگى جاراسقان ۇجىم مەن ونىڭ ءجى­گەرلى دە العىر باسشىسىنىڭ تىكەلەي ەڭ­بەگى. سوندىقتان دا, ءبىز مەديتسينا قىز­­مەت­كەرلەرىنە بۇدان بىلاي دا حالىق ريزا­شىلىعىنا بولەنىپ, ەڭبەكتەرىنىڭ جەمىسىن كورۋلەرىنە تىلەكتەسپىز. اقمارال جولداسوۆا, قالا تۇرعىنى. اتىراۋ. ...سۇراۋ سالادى زەينەتاقى قورىنداعى ۇلەسىمىزدى بىلگىمىز كەلەدى بىزدەر جامبىل وبلىسىنىڭ مەركى, قۇلان اۋداندارىندا ورنالاسقان ءبىر كەزدەردەگى قىرعىزستانعا قارايتىن تەمىرجول بەكەتتەرىندە 40 جىلدان اسا ەڭبەك ەتتىك. ول كەزدە بۇل جول تورابى فرۋنزە تەمىرجولىنىڭ بولىمشەسى بولاتىن. بۇل مەكەمەدە ەڭبەك ەتكەن 100-دەن اسا وتباسى كەڭەس وداعى تاراعاننان كەيىن دە سول ورنىمىزدا ەڭبەك ەتىپ, كوپ­­­­­­شى­لىگىمىز قازىر قۇرمەتتى دەمالىستامىز. دەسەك تە, قازىرگى الىپ وتىر­عان زەينەتاقىمىز ماردىمسىز. ويتكەنى, ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, 1993-2005 جىلدار ارالىعىنداعى زەينەت­اقى قورىنا قوسقان ۇلەسىمىز ەسكەرۋسىز قالعان سياقتى. ءىس-قاعاز دايىنداۋ بارىسىندا كورشى قىرعىزستاننىڭ ءتيىس­تى ورىندارىندا بولساق تا ءوتىنى­شىمىزگە ناقتى جاۋاپ الا المادىق. ءبىر عانا مىسال, مەن ءوزىم وسى سالادا 1959 جىلدان 2005 جىلعا دەيىن, ال قوساعىم 40 جىل ەڭبەك ەتىپ دەمالىسقا شىققانمەن, قازىرگى زەينەتاقىمىز تىم از. قىسقاشا بايانداي كەلىپ ايتارىمىز, ءتيىستى ورىندار وسى جاعدايىمىزدىڭ جاي-جاپسارىن انىقتاپ, ءجون-جوباسىن كورسەتىپ اقىل-كەڭەس بەرسە دەيمىز. قۇرمەتپەن 120 تەمىر­جول­شى­نىڭ اتىنان حات جولداۋشى جاقسىلىق شايلازيموۆ. جامبىل وبلىسى, ت.رىسقۇلوۆ اۋدانى, جاڭاتۇرمىس اۋىلى.  ...ۇسىنىس جاسايدى قۇرمەتتىڭ جارقىن كورىنىسى بولار ەدى مەن قاراپايىم زەينەت­­كەرمىن. شىلدە ايىندا استانا كۇنى ايرىق­شا اتالىپ, وعان قوسا, ەلباسىمىزدىڭ ­تۋعان كۇنى دە بولىپ ءوتتى. پرەزيدەنتىمىز­دىڭ حالقىمىز ءۇشىن اتقارىپ جاتقان ەڭ­بەگى ۇشان-تەڭىز دەسەم, ارتىق ايتقا­نىم ەمەس. ول تۋرالى تۇ­شىمدى پىكىرلەر مەن ويلى ماقالالار ءباسپاسوز بەتتەرىندە ايتىلدى دا, جازىلدى دا. وسىعان بايلانىستى ءوز باسىم ۇسىنىس جاساعىم كەلىپ وتىر. ەلباسىنىڭ حالىق ءۇشىن جاساپ جاتقان ەڭبەگىن باعالاپ, ەلور­دا­داعى ورتالىق الاڭعا پرەزيدەن­تىمىز­دىڭ ەسكەرتكىشىن ورناتسا دەيمىن. بولات ورمانتاەۆ, ەڭبەك ارداگەرى. اقمولا وبلىسى, تسەلينوگراد اۋدانى, ماكسيموۆكا اۋىلى. ...قاۋىپ ەتەدى تەرىس پيعىلعا تىيىم سالىنسا بۇگىندە جاماعاتتىڭ جاپپاي ءدىن­­گە بەت بۇرۋىن باسقا پيعىل­­­­­داعىلار پايدالانىپ قالۋعا تىرىسۋدا. اسىرەسە, شەتتەن كەلگەن ءارتۇرلى اعىمداعى ءدىني وكىلدى­­كتەردىڭ ورەسكەل ءىس-ارەكەتتەرى ءورشىپ تۇر. ولار ءالى دە قانشاما زاڭدار قابىلداعان مەملەكەتتىك تالاپتاردى تولىق مويىنسىنبايتىن سىڭايلى. ماسەلەن, قوستاناي وڭىرىندە بۇرىن بولىپ كورمەگەن كورىنىستەر بەلەڭ الا باستادى. ايەل, قىز-كەلىنشەكتەر كيىمدەرىن وزگەرتىپ, ۇستەرىنە قازاقتا مۇلدە بولماعان جات كيىمدەر كيىپ, باس­تارىنا ءپارانجا جامىلاتىن بولدى. قازاق قىزىنىڭ بەتىن تۇمشالاعانى قاي زاماندا بولىپ ەدى! جانە دە كەيىنگى كەزدەرى وسى عۇرىپتى ۇستانعان قىزدارىمىز شەتەل ازاماتىمەن تۇرمىس قۇرىپ, ايەل ۇستىنە ايەل بولىپ كەتە بارۋدى ادەتكە اينالدىردى. ءبىر ءبىزدىڭ وڭىردە عانا ەمەس, ءبىرتىن­دەپ باسقا ايماقتاردا دا مىسىقتابان­داپ بوي كورسە­­تە باستاعان مۇنداي جات قىلىق­تاردىڭ الدىن الىپ, زاڭ-زاكۇن­مەن قوسا ءار ەلدى مەكەندەگى دۋالى اۋىز زيالى قاۋىم وكىلدەرىنە ءسوز بەرىپ, تىيىم سالماساق بولماس! تەرىس پيعىلدى جات ارەكەتتەرگە قاشاندا تويتارىس بەرىپ, ءوزى­مىزدىڭ ادەت-عۇرپىمىزدى ساقتاۋعا تىرىسايىق, اعايىن! جامانباي ۋاقباەۆ. قوستاناي وبلىسى, اۋليەكول اۋدانى, امانقاراعاي اۋىلى.  ...قىنجىلادى ۇشەمنىڭ جاعدايى الاڭداتادى مەن اتىراۋ وبلىسى, يساتاي اۋدانى, يساتاي اۋىلىنىڭ تۇرعىنىمىن, زەينەتكەر بولىپ تابىلامىن. سىزدەرگە حات جولداپ وتىرعان سەبەبىم, وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا كەلىنىم اينۇر جۇماشەۆا ۇشەمدى ومىرگە اكەلىپ, قۋانعاننان ءتو­بەمىز كوككە ەكى ەلى جەتپەي قالدى. بۇرىن دا الدى 2 سىنىپتا وقيتىن 3 نەمە­رەم بار ەدى. ايتارىم, بالام مەن كەلى­نىم وسى سابيلەرىن ءوسىرىپ, قاتارعا قوسۋ ءۇشىن قيىندىقتارعا تاپ بولىپ وتىر. بىرىنشىدەن, سابيلەر ومىرگە كەلمەي جاتىپ انا ءسۇتىنىڭ ءدامىن المادى, سەبەبى, دارىگەرلەر ونىڭ جۇقپالى اۋرۋى بار دەپ بىرنەشە كۇن ەمىزدىرمەدى. سونىڭ سالدارىنان كەلىنىمنىڭ ءسۇتى قايتىپ كەتتى. تەكسەرە كەلە ونىڭ ەشبىر جۇقپالى اۋرۋى بولماي شىقتى. ەكىنشىدەن, نەمەرەلەرىم ۇيگە كەلگەن سوڭ دا دارىگەرلىك باقىلاۋ سيرەك بولدى. ءالسىز ءجۇرسىن نەمەرەم جان­ساقتاۋ بولىمىنە جاتقىزىلىپ, وبلىس­تىق دەنساۋلىق ساقتاۋ بولىمىنە ارىز­دانۋىمىزدىڭ ارقاسىندا ءسابي­­­لەرگە دارىگەرلىك باقىلاۋ جوندەلە باستادى. بالام مەدەت ىشكى ىستەر دەپار­تامەن­تىندە, كەلىنىم حالىققا قىزمەت كورسە­تۋ ورتالىعىندا قىزمەت جاسايدى. ەكەۋى دە اتىراۋ قالاسىندا تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىندە تۇرسا دا, جۋىقتا كەزەك كەلمەيتىن سياقتى. قازىرگى ۋاقىتتا ساراي ۇيدە تۇرىپ جاتىر. كۇتۋشى الۋعا ءۇي تار, ءارى بالامنىڭ ەڭبەكاقىسى جەتپەيدى. وسى جاعدايلارىن ايتىپ وبلىستىق, قالالىق قۇزىرلى ورگاندارعا بالام اۋىزشا دا, جازباشا دا حابارلاسقان ەدى, بىراق قاناعاتتانارلىق جاۋاپ الا المادى. سىزدەردىڭ گازەتتەرىڭىزدىڭ اتىراۋ وبلىسى بويىنشا مەنشىكتى ءتىلشىسى جولداسبەك شوپەعۇلعا حابارلاسىپ ەدىك, «ۇشەمگە كىم جاناشىر بولادى؟» دەگەن مازمۇندى ماقالاسى شىقتى. بۇل ماقالاعا دا ەلەڭ ەتكەن قۇزىرلى ورگاندار بولماي وتىر. ارينە, كىم-كىمدە ءوز ۇرپاعىن وسىرۋگە مىندەتتى. قولدان كەلگەنشە ەشكىمگە الاقان جايۋعا تىرىسپايدى. ءبىز ءبىر جەرلەردە ءۇي بەرىپ جاتىر, ءبىر جەرلەردە ماشينا بەرىپ جاتىر دەگەن سوزدەرگە ەلىكتەۋدەن اۋلاقپىز. تەك سابيلەرىمىز امان-ەسەن, دەندەرى ساۋ بولىپ, ءوسىپ-ءونىپ جەتىلىپ كەتسە دەيمىز. بالالارىمنىڭ قيىن جاعدايدا جۇرگەنى جانىما باتادى. باسپانا تارلىعى, سابيلەرىمنىڭ دەنساۋلىعى الاڭداتادى. ءالىپ تايتاقباەۆ, زەينەتكەر. اتىراۋ وبلىسى, يساتاي اۋدانى, يساتاي اۋىلى.