سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
بۇگىندە ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتى باي, ادامداردىڭ رۋحاني كۇش جيناۋعا كەلەتىن ورىنعا اينالعان قالادا تۋريزم كلاستەرىنىڭ باسىم باعىتى, كولىك ينفراقۇرىلىمى قولايلى جولعا قويىلعان. حالىقارالىق كولىك ماگيسترالىنىڭ جەلىسىندە ورنالاسقان كونە شاھاردىڭ جاڭارۋى حالىقتىڭ ىزگى نيەت-تىلەگىنەن تۋىنداعان وزگەرىس دەپ بىلەمىن. تۇركى دۇنيەسىنىڭ رۋحاني استاناسى – تۇركىستانعا تاعزىم ەتۋ ءۇشىن ارنايى كەلگەن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كونە قالانى ەلىمىزدىڭ التىن بەسىگى, مادەنيەتىمىز بەن رۋحانياتىمىزدىڭ رامىزىنە جانە بۇكىل حالقىمىزدىڭ بويتۇمارىنا بالادى. بۇل قاسيەتتى جەردى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, دامىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. وبلىستى دامىتۋدىڭ 2024 جىلعا دەيىنگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق باس جوسپارىنا ساي 5 جىلعا 1 ترلن 236 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بۇگىنگى قارقىندى قۇرىلىس, سالىنعان ينۆەستيتسيا ەلدىڭ يگىلىگى ءۇشىن اتقارىلىپ جاتقان دۇنيە ەكەنى ءمالىم.
قازىر تۇركىستان قالاسىن دامىتۋدىڭ ءىى كەزەڭى جوسپارلى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى نۇربول تۇراشبەكوۆتىڭ اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن دەرەگىنە سۇيەنسەك, بيىل قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا كيەلى قالاعا كەلۋشىلەر مەن تۋريستەردىڭ سانى 130,5 مىڭ ادامعا جەتكەن, ياعني بىلتىر وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 7,4%-عا ءوستى. قالا تۇرعىندارىنىڭ قولايلى ورتادا ءومىر سۇرۋلەرىنە بارلىق جاعداي جاسالىپ وتىر. مىسالى, قالادا گاز تۇتىنۋشىلار 98 پايىزدان اسسا, بيىل ەلەكترمەن قامتۋدى 99%-عا جەتكىزۋ جوسپارلانعان. تۇركىستاننىڭ جالپى اۋماعى سوڭعى ءۇش جىلدا 19,6 مىڭ گەكتاردان 22,4 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ, حالىق سانى 165,4 مىڭ ادامنان 220 مىڭعا ارتتى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءۇشىن ونىڭ جەرگىلىكتى وكىلدەرى دە ءادىل, تۋراشىل, حالىققا جاقىن بولۋى ءتيىس. ءال-فارابي بابامىز: «باقىت – ءاربiر ادام ۇمتىلاتىن ۇلى ماقسات» دەپ, وعان تەك بiلiم مەن يگiلiك ناتيجەسiندە عانا جەتۋگە بولاتىنىن, قالانى باسقارۋ ءۇشىن ىزگىلىك قاسيەتتەر بولۋى كەرەك ەكەندىگىن, قايىرىمدى اكىم باسقارعان قالانىڭ كوركى اسقاقتاپ, ادامدارى دا باقىتقا بولەنەدى دەپ ايتقانداي, بۇگىنگى تاڭدا قالىڭ ەلدىڭ كوڭىلىنەن شىعاتىن اكىمدەر ساناۋلى عانا. ال ەكى جىلعا جۋىق ۋاقىت تۇركىستان قالاسىنا باسشىلىق جاساپ كەلە جاتقان نۇربول تۇراشبەكوۆ حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە نازار اۋدارىپ, ءوندىرىس ورىندارىن كوبەيتۋگە ەكپىن بەرىپ كەلەدى. جۇرتشىلىقپەن ارقا-جارقا اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن الدىمەن, سول جۇرتتىڭ جاعدايىن جاساۋدى دۇرىس كورگەن سىڭايلى. باستى ماقساتى – ەڭبەك ادامدارىن لايىقتى كوتەرمەلەۋ, تالانتتى جاستارعا قولداۋ كورسەتۋ. بارىنشا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قالىپتاستىرۋعا ىنتالى. الەۋمەتتىك جەلىدە تۇركىستان قالاسى تۋرالى ماسەلە شىقسا, دەرەۋ ءتۇيىندى شەشۋگە اتسالىسادى, ءاردايىم اشىق ديالوگكە شىعادى. ۋاقىتىنىڭ باسىم بولىگى قالانىڭ قايناعان تىرشىلىگىن ارالاپ, قۇرىلىس ورىندارىنىڭ جۇمىسىن قاداعالاپ, ءتيىستى ورىندارعا تاپسىرما بەرەدى. قالامىزدا كوپتەگەن ۇيلەر مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى بويىنشا سالىندى. جاڭا تۇرعىن ۇيلەردىڭ باسىم بولىگى كوپبالالى وتباسىلار مەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندارعا بەرىلگەن. سونىمەن قاتار قالادا بىرنەشە الەۋمەتتىك دۇكەندەر دە بار. قالانىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋ جانە مادەني ورتالىقتاردى كوبەيتۋ ماقساتىندا ءتۇرلى ساياباقتار بوي كوتەردى. اۋلالاردى كوگالداندىرۋ جانە تۇرعىندار ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ جۇمىستارى دا قاتارلاسا اتقارىلىپ كەلەدى. قالا تۇرعىندارىنىڭ ۇسىنىسى بويىنشا جۋىردا دەمالىس ورىندارى «وتباسى» ساياباعىمەن تولىقتى. كوپتەگەن جاقسى جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. اتاپ ايتقاندا, قوناق ۇيلەر, بورداقىلاۋ كەشەنى, ءسۇت فەرماسى, مۇز سارايى, ات سپورتى كەشەنى, سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس بيىلدان باستاپ «جايلى مەكتەپ» باعدارلاماسى اياسىندا توعىز ۇلكەن مەكتەپ سالىنادى.
كونە تۇركىستاننىڭ قانداي قالا بولعانىن بىلدىرەتىن نىساندار كوپ. دەگەنمەن اۋماعى ۇلعايعان بۇگىنگى قالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگى, كەلبەتى بولەك. بۇگىندە قارقىندى قۇرىلىسىمەن قاتتى وزگەرگەن قالانىڭ قاي بولىگىنەن دە كونەنىڭ بەلگىسىندەي كوزگە تۇسەتىن كەسەنەنىڭ مۇناراسى مەنمۇندالايدى.
عالىمجان بيمۇرزاەۆ,
تۇركىستان جوعارى مەديتسينا كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى, مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى