پىكىر • 10 مامىر, 2023

مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى پارادوكس

710 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

تاياۋدا قىزىلجار وڭىرىندەگى ءبىر اۋداندىق ءماسليحات ءوزىنىڭ ينتەرنەت-سايتىندا جەرگىلىكتى دەپۋتاتقا اعاسىنىڭ «كەنەتتەن جوعالعانىنا» بايلانىستى كوڭىل ايتۋ جاريالادى. «بۇل نە قىلعان «جوعالۋ؟» دەپ تاڭعالىپ, كوڭىل ايتۋدىڭ ورىس تىلىندەگى ماتىنىنە كوز جۇگىرتسەك, وندا «س ۆنەزاپنوي ۋتراتوي» دەپ جازىلعان ەكەن. وسى ورەسكەل قاتەلىك الەۋمەتتىك جەلىدە وتكىر سىنالعان سوڭ عانا تۇزەتىلدى.

مۇنى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى «بىزدە ءبارى تاماشا» دەگەن سىڭاي­مەن بىلتىر ءوڭىردىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىن جاۋىپ تاستاعاندىعىنىڭ «ناتي­جەسىنىڭ» ءبىرى دەسەك, قاتەلەسپەسپىز. ويت­كەنى جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر وزدەرىنە ءىس-قاعازدارىن ەكى تىلدە جۇرگىزۋ جونىندەگى تالاپ السىرەگەنىن سەزگەن سوڭ, ورىس تىلىندەگى ماتىندەردى قازاق تىلىنە الەۋمەتتىك جەلىنىڭ اۋدارما قىزمەتى ارقىلى اۋدارۋدى جەتكىلىكتى ساناپ, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە ءمان بەرۋدى دوعارعان سەكىلدى. ولار ءتىپتى قازاق مەكتەپتەرىنە دە قۇجاتتاردى ورىس تىلىندە جولداۋعا كوشىپتى.

ءادىلىن ايتساق, مەملەكەتتىك ءتىل جالعىز سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا عانا ەمەس, بۇكىل مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا ورىس ءتىلىنىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ, كەمسىتىلىپ وتىر. سول سەبەپتى جۋىردا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ سامات مۇساباەۆ باستاعان ءبىر توپ دەپۋتاتى مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, وندا مەملەكەتتىك اكىمشىلىك لاۋازىمىنا ورنالاسۋعا ارنالعان كونكۋرستى وتكىزۋ قاعيدالارىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلىن بىلۋگە ارنالعان تەستىلەۋدەن ءوتۋ ءۇشىن ءمان بەلگىلەنبەيدى» دەپ جازىلعانىن سىنادى. 

«ب» كورپۋسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكە ءوتۋ سىناعىندا 9 نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكت بويىنشا قامتىلعان 130 سۇراقتىڭ بەلگىلى ءبىر مەجەسى كورسەتىلگەن. ال مەملەكەتتىك تىلدەن ءوتۋ مەجەسى ايقىندالماعان. بۇل مەملەكەتتىك تىلگە دەگەن قۇرمەتتىڭ مۇلدەم جوقتىعىن كورسەتەدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرمەي-اق مەملەكەتتىك قىزمەتشى اتانۋعا بولسا, ونى تەست سۇراق­تارىنا قوسىپ, كىمدى الداپ ءجۇرمىز؟ بىزگە تۇسىنىكسىزى – مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلدانعان ازاماتتارعا بەرىلەتىن سەرتيفيكاتتا «ۇمىتكەر قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى مەن زاڭنامالارىن بىلۋگە ارنالعان تەستىلەۋدەن ءساتتى ءوتتى» دەپ جازىلادى. بۇل انىق كوزبوياۋشىلىق ەمەس پە؟ وسىعان وراي, ءبىزدىڭ ۇسىنىسىمىز – مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلداۋ كەزىندەگى تەستىلەۋدە قازاق ءتىلى ەسەپكە الىنىپ, ۇمىتكەر مەملەكەتتىك تىلدەن 100 پايىز وڭ ناتيجە كورسەتۋى كەرەك دەگەن نورما ەنگىزىلسىن», دەپتى ماجىلىسمەندەر. ءجون-اق!

ال وسى دەپۋتاتتىق ساۋالعا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى بەرگەن جاۋاپپەن تانىسساق, قازەكەمنىڭ «سەن سالار دا, مەن سالار, اتقا جەمدى كىم سالار؟» دەگەن ءسوزى ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. سەبەبى وندا «قازىر­گى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك لاۋازىمدارعا ۇمىت­كەرلەر ءۇشىن مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭ­گەرۋ دەڭگەيى بويىنشا تالاپ جوق. ويت­كەنى ماسەلە زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەلمەگەن» دەلىنگەن. دەگەنمەن اتالعان اگەنتتىك «مەم­لەكەتتىك قىزمەتتە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا كەشەندى شارالاردى جۇزەگە اسىرىپ وتىرعانىن», ياعني بىلتىردان باستاپ قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنا جوعارى وقۋدان كەيىنگى ءبىلىم الۋشى ۇمىتكەرلەرگە مەملەكەتتىك ءتىلدى ورتا دەڭگەيدەن (ۆ1) تومەن ەمەس ءبىلۋى بويىنشا سەرتيفيكاتتارىنىڭ بولۋى تۋرالى تالاپ ەنگىزىلگەنىن, ال بيىلعى جىلى ءۇشىنشى رەت ۇيىمداستىرىلۋى جوسپارلانىپ وتىرعان پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆىنە ىرىكتەۋ كەزىندە مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ نەگىزگى تالاپ رەتىندە بەكىتىلگەنىن ماقتانا ايتىپتى. الايدا مۇنداي مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ باسىم كوپشىلىگىن قامتىمايتىن اۋقىمى شەكتەۋلى شارالار مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ كوسە­گەسىن كوگەرتۋى ەكىتالاي. بۇل رەتتە كوپتە­گەن ەلدە, سونىڭ ىشىندە كورشىلەس رەسەي فەدە­راتسياسىندا دا مەملەكەتتىك قىزمەتكە تەك مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلەتىن ازاماتتار الىنا­تىندىعىن نەگە ەسكەرمەسكە؟   

ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى, ەلىمىزدىڭ «قازاق­ستان» اتاۋىنىڭ ءوزى سانا-سەزىمى, ار-ۇياتى بار ازاماتتاردى قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋدى مىندەتتەۋگە ءتيىس بولا تۇرا, وزگەلەرگە ونەگە كورسەتەدى دەگەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى بىلمەۋى – مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى پارادوكس. سوندىقتان دا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ەندى «اتقا جەمدى وزدەرى سالعانداي» ءىس-قيمىلعا كوشىپ, قولدانىستاعى زاڭناماعا ءتيىستى تۇزەتۋ ەنگىزۋ باستاماسىن ءوز قولدارىنا السا يگى.

سوڭعى جاڭالىقتار