– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك باعدارلاماسى نە ءۇشىن قۇرىلدى؟
– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك تۋرالى» زاڭىنا سايكەس 2001 جىلى 17 شىلدەدە اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك قابىلداندى. وسى زاڭ از قامتىلعان ادامدارعا مەملەكەتتىك اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋگە بايلانىستى قۇقىقتىق قاتىناستاردى رەتتەيدى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك – قيىن ومىرلىك جاعدايدان شىعۋعا, سونداي-اق جۇمىسسىزداردىڭ سانىن ازايتۋ ماقساتىندا جانە حالىقتىڭ مۇقتاج توپتارىنا كومەك كورسەتۋ جونىندەگى شارالار جۇيەسى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ەكىگە بولىنەدى: شارتسىز اقشالاي كومەك جانە شارتتى اقشالاي كومەك.
شارتسىز اقشالاي كومەك مۇگەدەك ازاماتتارى بار وتباسىلارعا نەمەسە وتباسىنىڭ جالعىز ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەسى وبەكتيۆتى سەبەپتەرمەن جۇمىس تابا المايتىن وتباسىلارعا ء(ۇش جاسقا تولماعان بالاعا كۇتىم جاساۋ, مۇگەدەك بالاعا, ءبىرىنشى نەمەسە ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەكتەرگە, كۇتىم مەن كومەكتى قاجەت ەتەتىن قارت ادامدارعا) كورسەتىلەدى.
شارتتى اقشالاي كومەك كەمىندە, ەڭبەككە قابىلەتتى بار ءبىر وتباسى مۇشەسىنە ارنالعان جانە الەۋمەتتiك كەلiسiمشارتتىڭ جاسالۋى جۇمىستىڭ ادال ورىندالۋىنا بايلانىستى بەرىلەدى. ەگەر وتباسىندا جۇمىسسىز وتباسى مۇشەسى بولسا, وندا ول جۇمىسقا ورنالاستىرىلۋى نەمەسە جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا قاتىسۋى ءتيىس. ول ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى كەڭ اۋقىمدى قىزمەت كورسەتەدى. بۇل - لايىقتى بوس جۇمىس ورىندارىن ىزدەۋ جانە جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋ قىزمەتتەرى, سونىمەن قاتار «ۇرپاقتار كەلىسىمشارتى», «العاشقى جۇمىس», ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك وسال ساناتىنا ارنالعان جۇمىس ورىندارى, جاستار تاجىريبەسى, قوعامدىق جۇمىستار, كاسىپتىك وقىتۋ جانە مەملەكەتتىك گرانتتار سياقتى جوبالار. ەگەر ازامات الەۋمەتتىك كەلىسىمشارت تالاپتارىن بۇزسا, وندا ول اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋ قۇقىعىنان ايىرىلادى.
– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتى كىمدەر الا الادى؟
– اتاۋلى ءالەۋمەتتىك كومەكتى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى, قانداستار, شەتەلدىكتەر جانە ازاماتتىعى جوق ادامدار, قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراقتى تۇراتىن ازاماتتار جانە جان باسىنا شاققانداعى ورتاشا تابىسى كەدەيلىك شەگىنەن اسپايتىن ازاماتتار الا الادى.
– بۇگىنگى كەدەيلىك شەگى قانداي؟
– قازىرگى ۋاقىتتا, استانا قالاسى بويىنشا 2023 جىلدىڭ 2 توقسانىندا كەدەيشىلىك شەگى 35 482 تەڭگەنى قۇرايدى, ياعني ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ 70 پايىزى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك ءوتىنىش بەرگەن ايدان باستاپ اعىمداعى توقساننىڭ سوڭىنا دەيىن تاعايىندالادى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك اي سايىن تولەنەدى.
سونىمەن قاتار 2023 جىلدان باستاپ كەپىلدەندىرىلگەن الەۋمەتتىك توپتاما الۋشىلاردىڭ ۇسىنىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, 1 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالارعا شىنايى تۇردەن قولما-قول اقشاعا كوشىرىلدى, ونداعى تولەمدەر ءاربىر بالاعا 1,5 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە تولەنەتىن بولادى. وسىلايشا, اتا-انالار ءوز بالالارىنا ازىق-ت ۇلىك ساتىپ الا الادى.
– ءوتىنىشتى قالاي بەرۋگە بولادى جانە ءوتىنىشتى وڭدەۋ قانشا ۋاقىتتى الادى؟
– اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋعا ءوتىنىش بىلدىرگەن ازاماتتار استانا قالاسى, بەيبىتشىلىك كوشەسى, 14 ءۇي مەكەنجايى بويىنشا «جانۇيا» وتباسى ينستيتۋتىن قولداۋ ورتالىعى نەمەسە egov.kz ەلەكتروندى ۇكىمەت پورتالىندا جەكە كابينەت ارقىلى ونلاين ءوتىنىش بەرە الادى. ءوتىنىش بەرۋدىڭ تاعى ءبىر جولى ول پرواكتيۆتى فورماتتا بەرۋگە بولادى. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكءتى الۋشىلار 1414 نومىرىنەن SMS حابارلاما ارقىلى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋ مۇمكىندىگى تۋرالى حابارلانادى. ازامات 1414 نومىرىنەن اۆتوماتتى تۇردە حابارلاما الادى, ول SMS-حابارلاماعا IBAN بانكتىك شوتىن كورسەتىپ جاۋاپ بەرۋى ءتيىس جانە ازامات سول ارقىلى ءوتىنىش بەرۋگە كەلىسىمىن بەرەدى. ءوتىنىش دەرەكتەر بازاسىنا اۆتوماتتى تۇردە ەنگىزىلەدى, سودان كەيىن ءوتىنىش تىركەلگەن كۇننەن باستاپ 15 جۇمىس كۇنءى شىندە قارالادى, بىراق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەسىندە ءوتىنىش بەرۋشى تۋرالى دەرەكتەر بولماعان جاعدايدا ءوتىنىش بەرۋشى قۇجاتتاردى ءوزى ۇسىنۋعا قۇقىلى, ال ەگەر ءوءتىنءىش بەرۋشىنىڭ ءتيىستى قۇجاتتاردى ۇسىنۋعا مۇمكىندىگى جوق بولسا, وندا مەملەكەتتىك ورگاندارعا نەمەسە ۇيىمدارعا جازباشا ءوتىنىش جىبەرىلەدى, بىراق بۇل جاعدايدا ءوتىنىشتى قاراۋ مەرزىمى 30 كۇنتىزبەلىك كۇننەن جاۋاپ العاننان كەيءىن اسپاۋى ءتيىس. اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋعا ءوتىنىشتى تىركەگەننەن كەيىن قۇجاتتار ءوتىنىش بەرۋشىنىڭ جانە ونىڭ وتباسىنىڭ ماتەريالدىق جاعدايىن تەكسەرۋ ءۇشىن اۋداندىق كوميسسياعا جىبەرىلەدى. ساۋالناما ناتيجەلەرى بويىنشا ماتەريالدىق جاعداي اكتىسى جاسالادى, ونىڭ نەگىزىندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك كورسەتۋ قاجەتتىلىگى نەمەسە قاجەتسىزدىگى تۋرالى قورىتىندى شىعارادى.
