مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بالاباقشالاردى, مەكتەپتەردى جانە باسقا دا وقۋ ورىندارىن شۇعىل ارەكەت ەتۋ باسقارماسىنىڭ ورتالىعىنا قوسىلعان باقىلاۋ كامەرالارىمەن, دابىل تۇيمەلەرىمەن, سونداي-اق ليتسەنزيالانعان كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ۇدەرىسى جاڭا وقۋ جىلى باستالعانعا دەيىن اياقتالۋعا ءتيىس.
تەرروريزمگە قارسى قورعاۋدى ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىققا سايكەس وقۋشىلار مەن پەرسونال سانى 100 ادامنان اساتىن ءبىلىم بەرۋ نىساندارى بەينەباقىلاۋمەن جانە ەسكەرتۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالۋعا ءتيىس. 300-دەن 700-گە دەيىن ادام سانى بار وقۋ ورىندارى شۇعىل ارەكەت ەتۋ باسقارما ورتالىعىنا قوسىلعان دابىل تۇيمەلەرى مەن كامەرالارىمەن جابدىقتالۋعا ءتيىس, ال 700-دەن استام ادامعا ليتسەنزيالانعان كۇزەت اگەنتتىكتەرى قىزمەت كورسەتۋى كەرەك.
الايدا كەيبىر ايماقتار بەلگىلەنگەن مەرزىمگە دەيىن ۇلگەرمەيىن دەپ وتىر. مىسالى, الماتى مەن تۇركىستان وبلىستارى ايتارلىقتاي ارتتا قالىپ, بۇل ايماقتاردا كامەرالاردى شۇعىل ارەكەت ەتۋ باسقارما ورتالىعىنا قوسۋعا جانە كاسىبي كۇزەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە قارجى ءبولۋ ماسەلەسى ءالى دە وزەكتى.
«بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ – وتە ماڭىزدى ماسەلە. جاڭا وقۋ جىلى باستالعانعا دەيىن, ياعني 1 قىركۇيەككە دەيىن بارلىق ءوڭىر وقۋ ورىندارىن تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىپ, قاجەتتى شارتتار جاساسۋى كەرەك. بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ باسشىلارىنا جۇكتەلۋگە ءتيىس. بۇل شارالار تەكسەرۋشى ورگاندار ءۇشىن ەنگىزىلمەيدى. ولار بالالاردىڭ مۇددەلەرىن ەسكەرىپ, ولاردى قورعاۋعا باعىتتالعان», دەپ اتاپ ءوتتى التاي كولگىنوۆ.
تالقىلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ۆيتسە-پرەمەر جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق جابدىققا قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتۋ بولىگىندە ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن تەرروريزمگە قارسى قورعاۋدى ۇيىمداستىرۋ جونىندەگى نۇسقاۋلىققا وزگەرىستەر ەنگىزۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. بۇدان باسقا, اكىمدىكتەر مامىر ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن وقۋ ورىندارىن قاۋىپسىزدىك جۇيەلەرىمەن جابدىقتاۋدى قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرىن شەشۋى كەرەك.
جاسوسپىرىمدەر قىلمىسى دا وزەكتى بولىپ تۇر. باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتىنشە, 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا كامەلەتكە تولماعاندار جاساعان قىلمىس – 13,5%, اۋىر قىلمىستار 36,5%-عا ءوسۋى بايقالادى.
وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ماسەلەگە اسەر ەتەتىن نەگىزگى سەبەپتەر رەتىندە اتا-انالاردىڭ وتباسىنداعى تاربيە ۇدەرىسىنەن الشاقتاۋىن جانە ينتەرنەت-مازمۇننىڭ تەرىس اسەرىن اتايدى. بۋللينگ جاعدايلارىنىڭ كوبەيۋى ۇلكەن الاڭداۋشىلىق تۋدىرادى. وسىعان بايلانىستى مەكتەپتەردەگى پسيحولوگيالىق كومەك قىزمەتىن كۇشەيتۋ, سونداي-اق مامانداردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان.
كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا قىلمىستىڭ وسۋىنە جاسوسپىرىمدەردىڭ بوس ۋاقىتىنىڭ ءتيىمدى ۇيىمداستىرىلماعانى دا اسەر ەتەدى.
«كامەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قىلمىستىڭ ءوسۋى بايقالادى, بۇل ماسەلەنى شەشۋ كەرەك. جۇمىستى جۇيەلى جولعا قويۋ, بالالاردى ساباقتان تىس ءىس-شارالارعا تارتۋدىڭ جاڭا فورماتتارىن تابۋ, بۋللينگكە قارسى ءىس-قيمىلدىڭ حالىقارالىق تاجىريبەسىن زەردەلەۋ, پەداگوگتەردى وتباسىنىڭ الەۋمەتتىك پورترەتىن قۇراستىرۋ ادىستەرىنە وقىتۋ باعدارلاماسىن ازىرلەۋ, بالانىڭ مازاسىزدىق دەڭگەيىن انىقتاۋ بويىنشا ەلەكتروندىق ساۋالناما جۇرگىزۋ قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى ۆيتسە-پرەمەر.
كەڭەس قورىتىندىسى بويىنشا التاي كولگىنوۆ مۇددەلى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا بىرقاتار تاپسىرما بەردى. بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارىن قابىلداۋدى جەدەلدەتۋ تاپسىرىلدى.
