تاياۋدا الەۋمە تتىك جەلىدە قاسقىردى شىنجىرمەن ۇرىپ ولتىرگەن ادامنىڭ بەينەجازباسى تارادى. كەيىنىرەك وسى بەينەجازبا زووقورعاۋشىلار نازارىنا ىلىگىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا شاعىمدانعان سىڭايلى. كوپ ۇزاماي پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ءتۇز تاعىسىنا قاتىگەزدىك تانىتقان ادامدى تاپتى. اقتوبە وبلىسى ىرعىز اۋدانى پوليتسيا باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قاسقىردى شىنجىرمەن ۇرىپ-سوققان ەر ادام 37 جاستاعى تۇرعىن ەكەنىن انىقتاعان. رەسمي مالىمەتكە سۇيەنسەك, ۇستالعان ادام قاسقىر مالىنا شابۋىل جاساماق بولعانىن, سودان كەيىن ءتۇز تاعىسىن موتوتسيكلىمەن قۋىپ جەتىپ, شىنجىرمەن ولتىرگەنىن تۇسىندىرگەن. قازىرگى تاڭدا اۋىل تۇرعىنىنا قاتىستى قىلمىستىق كودەكستىڭ 316-بابى 3-بولىگىنە سايكەس «جانۋارلارعا قاتىگەزدىكپەن قاراۋ» بويىنشا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ باستالدى.
بۇل وقيعانىڭ سوڭى قالاي اياقتالاتىنى, مالشىعا قانداي جازا تاعايىندالاتىنى بەلگىسىز. ارينە, قاسقىردى شىنجىرمەن ۇرىپ العانىن ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ, الەۋمەتتىك جەلىگە سالۋ دۇرىس ەمەس. بىراق وعان قاتىستى ءىستى تەرەڭ زەرتتەگەن ءجون. ارينە, «اسىرەقامقورلىق» قاجەت ەمەس. بۇلاي دەۋىمىزدىڭ بىرنەشە سەبەبى بار. بىرىنشىدەن, قاسقىر – قىزىل كىتاپقا ەنگەن حايۋان ەمەس. ءتىپتى ونى اۋلاۋعا رەسمي رۇقسات تا بار.
ەكىنشىدەن, بەينەجازبادا مالشى كوكبورىنى قيناپ, ءتىسىن ج ۇلىپ, تىرىلەي تەرىسىن سىپىرىپ جاتقان جوق. باستى «كىناسى» قولىندا بار شىنجىرمەن ۇرىپ الادى. البەتتە, قولىندا مىلتىعى بولسا ازۋلى جىرتقىشپەن بەتپە-بەت كەلگەننەن گورى اتىپ العان دۇرىس. الايدا اتىس قارۋىم جوق ەكەن دەپ, مالىنا شاپقان قاسقىردى قويا بەرۋى كەرەك پە؟ ءتۇز تاعىسى قويعا ەمەس, ادامعا شاپسا قالاي اقتاپ الامىز؟
ەل اراسىندا قاسقىردى «دالا سانيتارلارى» دەپ اتاپ, اۋرۋ-سىرقاۋ اڭداردى اۋلايدى دەگەن اڭگىمە ايتىلادى عوي. كوكبورىنى مۇنشالىقتى سيپاتتاۋعا اقىن-جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارى دا از اسەر ەتپەگەن شىعار. بىراق ءتۇز تاعىسى كوزىنە قان تولعاندا ءبىر قورا قويدى تارتىپ كەتەتىنى, قاتتى سۋىقتا قوراداعى مالعا تۇسەتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى.
«اسىرەقامقورلىق» دەگەننەن شىعادى. تاياۋدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى جونىندە كەڭەيتىلگەن كەڭەس ءوتتى. جيىن بارىسىندا پرەزيدەنت بۇرالقى يتتەرگە قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى.
«ماعان بۇكىل وبلىستان بۇرالقى يتتەرگە قاتىستى ۇنەمى شاعىم تۇسەدى. ءتيىستى زاڭناماعا سىلتەپ, بيلىك وكىلدەرىنەن ەشكىم ونىمەن اينالىسپاي وتىر. بىراق مۇنداي جولمەن جۇرسەك, جاعدايعا باقىلاۋ جاساۋدان ايىرىلىپ قالۋىمىز مۇمكىن. بۇرالقى يتتەردىڭ ادامدارعا, اسىرەسە بالالارعا شابۋىلداعانى جونىندە اقپاراتتار تارالىپ جاتادى. ءيا, ءبىز جان-جانۋارلارعا قامقورلىقپەن قاراۋىمىز قاجەت. بىراق ولاردىڭ ادامدارعا, اسىرەسە بالالارعا شابۋىلداۋىنا جول بەرمەۋگە ءتيىسپىز. بۇعان قوسا, بۇرالقى يتتەردىڭ شابۋىلىنا تاپ بولعانداردىڭ سانى ارتىپ كەلەدى. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى. بارلىقتارىڭىزدان ءىس-شارا قابىلداۋدى تاپسىرامىن», دەدى ق.توقاەۆ.
وكىنىشكە قاراي, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا قاڭعىباس يتتەردىڭ ادامدارعا شابۋىلداعانى تۋرالى مالىمەتتەر ءجيى كەزدەسەدى. ماسەلەن, باتىس قازاقستان وبلىسىندا قىزىلتال اۋىلىندا بۇرالقى يتتەر قوراداعى مالعا شاۋىپ, 24 قويدى جارىپ كەتكەن. مالدى قويا بەرىڭىز, بىلتىر جالعىز اتىراۋ وبلىسىندا 100-گە تارتا بالانى يت تالاعان كورىنەدى. الدا-جالدا سول يتتەردەن قۇتىرما اۋرۋى ادامعا جۇقسا, ونىڭ سالدارى مۇلدەم اۋىر بولاتىنى بەلگىلى. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, قۇتىرما – الدىن الا ۆاكتسينا سالۋ ارقىلى ەمدەلەتىن, اسقىنىپ كەتسە مۇلدەم جازىلمايتىن اۋرۋ.
جالعاستىرا بەرسەڭىز, بۇرالقى يتتەردىڭ شابۋىلىنا قاتىستى ءتىزىم مۇنىمەن بىتپەيدى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. الايدا بۇل قۇجات يەسىز يتتەردى اتۋعا رۇقسات ەتپەيدى. سونىڭ سالدارىنان ولاردىڭ سانى ارتىپ بارادى.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ءزۇلفيا سۇلەيمەنوۆا قاڭعىباس ءيتتىڭ كوبەيۋىنە ولاردى يەسىز تاستاعان ادامدار كىنالى ەكەنىن العا تارتادى. بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى رەتىندە پاناجايلار سالىپ, ستەريليزاتسيا جاساۋدى ۇسىنادى. الايدا مۇنىڭ ءبارى مول قاراجات تالاپ ەتەتىنى انىق. ەندەشە, بۇرالقى يتتەردەن قۇتىلۋدىڭ جالعىز جولى – ولاردىڭ سانىن ازايتۋ.
