ءبىر وكىنىشتىسى, سول جاعىمسىز سەبەپتەردىڭ پايدا بولۋىنا كىمدەر كىنالى ەكەنىن دە بىلەسىز. بىراق ولاردىڭ سونىسىن جويۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ىشتەي تۇيسىنەسىز دە, الگى سەبەپتەر ءسىز ءۇشىن الىنباس قامالداي بولىپ قالا بەرەدى. سودان كورىنىپ تۇرعان تۇيتكىلگە امالسىزدان قولىڭىزدى ءبىر سىلتەپ جونىڭىزگە جۇرە بەرەسىز. سودان توركىندى سەبەپتەر مىزعىماستاي تۇرادى, ودان تۋىنداعان سالدارلارمەن ايقاسىپ كۇن وتكىزۋگە ءماجبۇرسىز. سەبەپتەردەن باستاۋ-قۋات العان سالدارلار قاتارى سەلدىرەمەس, ماڭگىلىك تاۋسىلماس جاۋىڭداي بولىپ دۇشپاندىعىن جاساپ, جان القىمىڭنان الىپ جارعا تىرەيدى. ء«تىرى ادام تىرشىلىگىن جاسايدى», «ولمەگەنگە – ءولى بالىق» ۇرانىڭ بولىپ, كەۋدەڭدە جانىڭ بولعان سوڭ ىلگەرى قاراي ءىلبي باسىپ كەتە باراسىڭ. شارشاڭقى, مازاسىز, كەيدە بۇلقىنىپ, مىنەز كورسەتكىسى كەلىپ تىراشتاناتىن ىشكى الەمىڭدى ەشكىمگە بىلدىرمەۋگە تىرىسۋدىڭ الەگى دە سىزگە وڭاي جۇك ەمەس.
وسى ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان توركىندى سەبەبى بار احۋال-جاعدايلاردىڭ ءبىرىن از-كەم ءسوز ەتەلىك. بۇل ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قاتىستى.
پەرزەنتى 11-سىنىپقا وتكەن كوپتەگەن اتا-انانىڭ ميىن اشىتىپ, سارى ۋايىمعا سالاتىن ءبىر ماسەلە بار. ول – جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تابالدىرىعىن ەركىن اتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مەملەكەتتىك گرانتتى ۇتىپ الۋ. بۇل جەڭىسكە قول جەتكىزۋ قامىن كوپتەگەن اتا-انا قىركۇيەك باستالعاننان ويلاپ, مازاسى قاشادى. مازانى الاتىن ول نە دەيسىز عوي, ايتايىق – بالاسى ءدارىس الىپ جۇرگەن مەكتەپتەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ تومەندىگى. بەلگىلى جايت, ارينە. سەبەبى دە بەلگىلى. ونى بىلگەندە قايتەسىڭ, ويتكەنى ول – جويىلمايتىن, الىنباس قامالداي سەبەپ.
اتالعان ماسەلەنى شەشۋدى ەرتەرەك قولعا العاندار بالاسىن ءا دەگەننەن تاڭداۋلى ليتسەيلەر مەن گيمنازيالارعا وقۋعا بەرىپ كوڭىلدەرىن تىنىشتاندىرادى. ال مۇنداي مۇمكىندىككە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولى جەتە بەرمەسى بەلگىلى. اسىرەسە, شالعاي جاتقان اۋىلداردا تۇراتىن وتباسىلاردا الگىندەي ارتىقشىلىققا يە بولۋ ءبىر ارمان...
اۋىلداردى بىلاي قويعاندا ءىرىلى-ۇساقتى قالالاردىڭ وزىندە جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنا اتا-انالاردىڭ كوبىسىنىڭ كوڭىلى تولمايتىن قازىرگى زاماندا اۋىلداعى اعايىننىڭ وسى ماسەلەدەگى مۇڭىن سالماقتاۋدىڭ ءوزى قيىن.
جالپى, ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردەگى ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنىڭ تومەندىگىنەن سوندا وقيتىن بالالارىن قالتاسىنان قىپ-قىزىل اقشا شىعارىپ قوسىمشا وقىتۋ ورتالىقتارىنا جەتەكتەپ اپارۋ ءۇردىسىنىڭ بۇكىل ەلىمىز بويىنشا ماڭدايى جارقىراپ تۇر. رەپەتيتورلىق ورتالىقتار بۇگىندە اسىعى الشىسىنان ءتۇسىپ, ەلىمىزدەگى تابىستى قۇرىلىمداردىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. ونى قىزعانبايسىڭ, تەك بۇل جايتتىڭ مەملەكەت قازىناسىنان قارجىلاندىرىلاتىن مەكتەپتەردىڭ قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ تومەن دەڭگەيىن كورسەتەتىنىن ويلاپ دىزاقتايسىڭ.
جارايدى, قالاداعىلار بۇل ماسەلەدە ءويتىپ-ءبۇيتىپ امالدايدى, ال اۋىلداعىلار قايتپەك؟ ءبىر تۇيتكىلدىڭ ۇشى وسىندا جاتىر.
قالاداعى نەمەسە قولى ۇزىن اعايىنىنىڭ ارەكەتى كىمدى تىنىش جاتقىزسىن؟ شالعايداعى اۋىلدا تۇرىپ جاتساڭ دا سەن دە ارەكەتكە كوشەسىڭ. قالادان رەپەتيتورلىق ورتالىق ىزدەيسىڭ, وڭاي تاباسىڭ, بالاڭدى سوعان سەنىپ تاپسىراسىڭ, وسى ءۇشىن قىرۋار اقشا تولەيسىڭ. بۇل تۇسىنىكتى. ال سول بالا ءوزى وقيتىن مەكتەپكە كۇندەلىكتى ساباققا بارۋى كەرەك قوي. قالا مەن اۋىلىنىڭ اراسىندا ۇشىپ بارىپ كەلىپ تۇراتىن قۇس ەمەس. ەندى قايتتىك؟ سودان كەلىپ مەكتەپ ديرەكتورىنا قيىلىپ ءوتىنىش ايتادى: «قالاداعى جاقسى ءبىر ورتالىققا اپارىپ ۇبت-عا دايىنداسام دەپ ەدىم, سوعان رۇقسات بەرسەڭىز». ءوزى باسقارىپ وتىرعان مەكتەپتىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسى اتا-انانى قاناعاتتاندىرمايتىنىنا ۇيالىپ-قىزارۋدىڭ ورنىنا ديرەكتور ماڭىزدانىپ, سالماعىن ارتتىرىپ ۇزاق ىڭىرانىپ وتىرىپ كەلىسىمىن بەرەدى: «جارايدى, ساباققا كەلىپ ءجۇر دەپ بەلگىلەتەمىن, الىپ كەتە بەر». ديرەكتوردىڭ ءىشى قۋ: ءوزى باسقارىپ وتىرعان مەكتەپكە تىركەلىپ تۇرعان بالا ەرتەڭ اتا-اناسىنىڭ قولداۋىمەن قالاداعى ورتالىقتا ۇبت-دان جوعارى بالل جيناپ, جوو-نىڭ بىرىنە وقۋعا ءتۇسىپ جاتسا, مەكتەپتىڭ, اينالىپ كەلگەندە ءوزىنىڭ ابىرويى. ەرتەڭ جوعارى جاققا, ەل الدىندا ەسەپ بەرگەندە ءبىزدىڭ مەكتەپتەن پالەن بالا ۇبت-دان جوعارى بالل الىپ, جوو-عا ءتۇستى دەپ ايتقاندا سەنىڭ بالاڭ دا سول ەسەپتىڭ ىشىندە جۇرەدى. مىنە, سولاي.
ايتا بەرسەڭ ءسوز كوپ. شەشىلىپ جاتقان نە بار؟ تۇتاس مەكتەپ تۇر. مەملەكەتتەن قارجىلاندىرىلادى. وندا ۇلكەن ۇجىم ەڭبەك ەتىپ جاتىر. بىراق اتا-انا بالاسىن ولاردىڭ قاراۋىنان سۋىرىپ الىپ دايىندىق ورتالىقتارىنا جۇگىنىپ ءجۇر. تۇسىنبەيسىڭ. وسىندايدا جالپى ءبىلىم بەرەتىن ورتا مەكتەپتەر حالىقتىڭ ءبىر بولىگىن بيۋدجەت ەسەبىنەن بەرىلەتىن تابىسىنان ايىرماۋ جانە جۇمىسسىزدىق ماسەلەسىن ىرىقتاندىرۋ ءۇشىن تۇرعان مەكەمەلەر ءتارىزدى كورىنەدى.
