ارتتا قالعان اقسۋ

مۇنى ەستىگەن وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ ابدەن ىزا بولعان سەكىلدى. جىل سايىن جوندەۋدەن وتە­تىن اتى ءماشھۇر اقسۋ قانت زا­ۋىتى دا ءۇمىتتى اقتاپ وتىرعان جوق. ال جاقىندا كەلگەن ۇكىمەت باس­شىسى وسى كاسىپورىننىڭ بو­لا­شاعىنا يمانداي سەنىپ كەتتى. ونىڭ جايىنا جىل سوڭىندا ءبىر قايىرا سوعامىز.

قاراڭىز, ءوڭىر اكىمىنىڭ ءباس­پاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەن­­سەك, بىلتىر اۋدان ونەر­كا­سىپتە ءوندىرىس كولەمىنىڭ 47 پا­يىزعا تومەندەگەن. بۇل جاعىنان اقسۋ­لىقتار وبلىستا ەڭ سوڭعى, ياكي 10-ورىندا. ول ازداي نەگىزگى كاپي­تالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيالار كولەمى – 28 پايىزعا, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى – 2,2 ملرد تەڭگەگە, بيزنەس سۋبەكتىلەرىنەن بيۋد­جەتكە تۇسكەن تۇسىمدەر 21 پا­­يىزعا ازايعان. بۇدان باسقا دا كەم­­شىلىكتەر تولىپ جاتىر. بۇعان دەيىنگى اكىم جالعان ەسەپ بەرىپ, كور­­سەتكىشتەردى كوبەيتىپ وتىرعان ەكەن.

جۋىردا ءوڭىر باسشىسى اۋدان­دىق ءماسليحاتتىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسىنا قاتىسىپ, ەسىم با­زارحانوۆتى ءوز ءوتىنىشى بويىنشا جۇمىستان بوساتتى. بوساتىپ قانا قويعان جوق كەتىپ بارا جاتقان اكىم­نىڭ كەمشىلىگىن بەتىنە باس­تى دا. ءسويتىپ, اۋدان اكىمى لاۋازىمىنا بەرىك تىنىشباەۆتىڭ كان­ديداتۋراسىن ۇسىندى. وسى ءوڭىر­دىڭ توپىراعىنان تۇلەگەن بەرىك تىنىشباەۆ – قانت قىزىلشاسى كاسى­بىندە وتە بىلىكتى مامان. سون­دىقتان بۇعان دەيىن دە بىرقاتار جاۋاپتى لاۋازىمداردى اتقارعان ازاماتتىڭ كانديداتۋراسىن دەپۋتاتتار ءبىراۋىزدان قولدادى. بىراق ءبىز بەرىك تىنىشباەۆتىڭ مويىنى­نا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ ار­تىلعانىن سەزىپ وتىرمىز. ويت­كەنى ارتتا قالعان اۋداندى العا سۇيرەۋ  – ەندى سونىڭ قولىندا.

جاۋاپكەرشىلىك دەگەننەن شىعا­دى, بەيبىت يساباەۆ جاڭا اكىمگە اۋىل شارۋاشىلىعىن ور­­كەندەتۋ, ونەركاسىپ سالاسىنا قوز­عاۋ سالۋ, ينۆەستيتسيا تارتىپ, حا­لىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ با­عىتىندا كوپتەگەن تاپسىرما بەردى. اتاپ ايتساق, اۋداننىڭ ات­قارۋشى ورگاندارىنىڭ الدىنا ايماق ەكونوميكاسىن جانداندىرۋ, ءوسۋ ديناميكاسىن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتتەرىن قويدى. سو­نىڭ ىشىندە كوكتەمگى دالا جۇمىس­تارىن مەرزىمىندە ساپالى ات­قارۋ, قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىس القاپتارىن ازايتۋعا جول بەرمەۋ, اقسۋ قانت زا­ۋىتىنىڭ باس­شىلىعىمەن بىر­لەسىپ, قىسقا مەرزىمدە زاۋىتتى ىسكە قوسۋ شارا­لارىن اتقارۋ, سۋارۋ جەلىلەرىن قاي­تا جاڭعىرتۋ جۇ­مىستارىن قول­عا الۋ تاپسىرىلدى.

«اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ – باستى مىندەتتىڭ ءبىرى. سول ءۇشىن «اۋىل اماناتى» اۋىل حال­قىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 3,2 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. اۋىلدىق وكرۋگتەردە حالىق اراسىندا جوباعا بەلسەندى قاتىسۋ جونىندە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن كەڭىنەن جۇرگىزۋ كەرەك», دەدى ب.يساباەۆ.

وبلىس اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ مالىن جايۋ ءۇشىن بارلىعى 195,5 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق القاپ بەكىتىلگەن, وعان قوسىمشا تاعى 33,3 مىڭ گەكتار جايىلىم قاجەت. بيىل پايدالانىلمايتىن جەرلەردى قايتارۋ جوسپارى 28 مىڭ گەكتار, بۇگىنگى كۇنى ونىڭ نەبارى 3,8 مىڭ گەكتارى قايتارىلعان.

بۇعان دەيىن تاپسىرىلعانداي, ازىرگە «بايسەركە اگرو» سەرىك­تەس­تىگى 17 مىڭ گەكتار جەرىنىڭ 15 مى­ڭىن, «كۇرەڭبەل» شارۋا­شى­لىعى 9,7 مىڭ گەكتاردىڭ 366 گەكتار جەرىن قايتارعان. بۇل جۇ­مىستاردى ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەت. جانە دە اۋداندىق جەر كوميسسياسىنىڭ قۇرامىنا بەل­سەندى ازاماتتاردى تارتا وتىرىپ, جۇمىسىن زاڭ شەڭبەرىندە, اشىق جۇرگىزۋ تالاپ ەتىلدى.

مىسالى, بىلتىر 28 مىڭ توننا قانت قىزىلشاسىنىڭ ور­­­نىنا نەبارى 5,3 مىڭ توننا ءونىم جينالعان. ماتاي اۋىل­دىق وكرۋ­گىندە جەر بولۋگە بايلانىس­تى داۋ تۋىنداعانى دا – اكىم­دىكتىڭ تىكەلەي كىناسى. وسىنداي كەمشىلىكتەرى ءۇشىن اۋدان اكىمى ەسىم بازارحانوۆ بىرنەشە رەت تار­تىپتىك جازاعا تار­تىلعان. مۇ­نى ءوڭىر باسشىسى كوپ­شىلىكتىڭ كوزىنشە اشىق ايتىپ, جاڭا اكىمگە ولقىلىقتاردىڭ ورنىن تولتىرارىنا سەنىم ءبىلدىردى.

سونداي-اق وسى جىلى اۋدان­عا ينفراقۇرىلىمدىق, الەۋ­مەتتىك نىسانداردى سالۋعا جانە قايتا جاڭعىرتۋعا بيۋدجەتتەن 4,2 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىنىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. وعان جان­­­سۇگىروۆ اۋىلىندا تۇرعىن ۇيلەر, كوشكەنتال, كولتابان اۋى­ل­ا­­­رىن­دا جاڭا مەكتەپتەر سا­لى­نىپ, ج.سىدىقوۆ اتىنداعى ور­تا مەك­تەپكە كۇردەلى جوندەۋ جۇر­­گىزىل­مەك. قۇراقسۋ, ويتوعان جانە كەڭعارىن اۋىلدارىندا بلوك­تى-ءمودۋلدى مەديتسينالىق پۋنكت­­تەر ورنا­تىلىپ, ب.سىرت­تانوۆ, ەڭبەك, قاراشىلىك, ەسە­بولاتوۆ اۋىل­دا­رىنداعى 11 شا­قىرىم اۋىل ىشىن­دەگى جولداردى جوندەۋ ءۇشىن 458 ملن تەڭگە قاراس­تىرىلعان.

ەندى وسى جول دەگەننەن شى­عادى عوي, جاقىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندار جۋرناليستەرگە تاعى ءبىر تۇيتكىلدىڭ قۇلاعى قالقايىپ تۇرعانىن جەتكىزدى. اقسۋ اۋدانىنا قاراستى اراسان اۋىلىنان وتەتىن تالدىقورعان-وسكەمەن اۆتوماگيسترالىنە دەيىنگى جول سالىنىپ بىتپەي جاتىپ ب ۇلىنە باستاعان. 22 شاقىرىمدى جون­دەۋگە قازىنادان 800 ملن تەڭگەدەن اسا قاراجات بولىنگەن ەكەن.

اراسان اۋىلىنان «تالدى­قورعان – وسكەمەن» تاس جولىنا دەيىنگى 48 شاقىرىمدى جۇر­گىزۋشىلەر وگىز اياڭمەن ءبىر سا­عات­تا ءجۇرىپ وتەتىن كورىنەدى. تۇر­عىن­داردى جولدىڭ ويىلىپ كە­تۋىنىڭ سەبەبى الاڭداتىپ وتىر. ونىڭ ۇستىنە اتالعان باعىتتىڭ قالعان 26 شاقىرىمى قاشان جوندەلىپ بىتەرى بەلگىسىز. جوندەلە قالسا, ساپاسى قالاي بولادى دەگەن ساۋال ءارى-بەرى قاتىنايتىن جۇرگىزۋشىلەردى دە مازالايدى.

«جولدىڭ ساپاسى وتە ناشار. شۇرىق-تەسىك. ءبىر كۇن جول جۇرسەڭىز بولعانى, كولىگىڭىزدى 2 كۇن جوندەيسىز. بۇگىن ءبىر دوڭ­گەلەگىم جارىلىپ قالدى. جول جىلدان-جىلعا ناشارلاپ بارادى. بۇرىن جاماپ-جاسقاپ تۇرۋشى ەدى, قازىر ونى دا قويدى», دەيدى جۇرگىزۋشى داۋرەن ورداباەۆ.

2020 جىلى اتالعان باعىتتىڭ 22 شاقىرىمىنا اسفالت توسەلە باستاعان. ورتاشا جوندەۋ جۇ­مىستارى سودان بەرى ءالى جال­عاسىپ جاتىر. قۇرىلىسى اياق­تالماعان جولدىڭ قايتادان ويىلىپ كەتۋىن سالا جاۋاپتىلارى بىلاي دەپ ءتۇسىندىردى:

«قاپال جاقتاعى گرانيتتى كارەردىڭ بولۋىنا بايلانىستى اۋىر جۇك كولىكتەرى اتالعان جولعا زاقىم كەلتىردى. بىراق مەردىگەر مە­كەمە جولدىڭ كونسترۋكتسياسىن نىعايتۋ ماقساتىندا قو­سىم­شا جوبالاۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. سو­نىمەن قاتار جوندەۋ جۇ­­مىستارى اعىم­داعى جىلى اياقتالادى دەپ جوس­پاردا تۇر. كۇن جىلىنعان سوڭ, وسى جولدىڭ قال­عان 26 شاقىرىمىنا اسفالت سالىنباق. ول ءۇشىن كونكۋرس وتكى­زىلىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىنا جاۋاپتى مەردىگەر مەكەمە دە انىق­­تالعان. جوبانىڭ قۇنى – 1,4 ملرد تەڭگە. بيىلعا 485 ملن تەڭگە ءبو­لىندى. جوندەۋ جۇمىستارى وسى ءساۋىر ايىنىڭ اياعىنان باستاپ جۇر­گىزىلەتىن بولادى. ەڭ باستاپقى جۇ­مىستارى سۋ وتكىزۋ قۇبىرلارىن اۋىستىرادى», دەيدى وبلىستىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ايدوس دوسجانوۆ.

بيىل العاش رەت اقسۋ اۋدا­نىنداعى سۋىقساي اۋىلى مەن جانسۇگىر كەنتىنە دەيىنگى ارالىق­قا اسفالت توسەلەدى. قارا كۇزگە دەيىن وبلىس بويىنشا 200 شا­قىرىم جول جوندەلىپ, كولىك قا­تىناسى جاقسارا تۇسپەك.

ءيا, اقسۋ وزەنى ارقىراپ اققا­نىمەن, سول قاسيەتتى وزەندى با­ۋىرعا باسقان اۋداننىڭ الەۋەتى ارتقا جىلجىپ بارادى. قۇجات بو­يىنشا ءبارى جاقسى بولعانىمەن, كوز­بەن كورگەن ادام كوڭىلى قالارى انىق. ونەركاسىبى وركەندەگەن با­يىرعى اقسۋ قاشان ورالادى ەكەن؟

جەتىسۋ وبلىسى