وڭىردە قۇرىلىس قالدىقتارىن جويۋدىڭ دۇرىس جولعا قويىلماۋى, سۋ ايدىندارىن پايدالانۋدا بىرىزدىلىكتىڭ جوقتىعى, قالا كوشەلەرىندە قاڭعىپ جۇرگەن بۇرالقى يتتەردىڭ كوبەيىپ كەتكەنى, تاعى دا باسقا كۇرمەۋى شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلە كوپ. كەزدەسۋدە ارقالىق قالاسىنان كەلگەن بەلسەندى ازامات جۇمىسى توقتاعان بوكسيت كەن ورنىنىڭ كومىلمەي بەتى اشىق-شاشىق جاتقانىن ايتسا, جانگەلدين اۋدانىنىڭ تۇرعىنى تورعايعا قۇلاپ جاتقان زىمىران قالدىقتارىن ايتىپ, اۋىلداستارىنىڭ ۇرەيمەن ءومىر ءسۇرىپ وتىرعانىن العا تارتتى. قوستاناي تۇرعىندارى جەرگىلىكتى ەت كومبيناتتارى سويىلعان مالدىڭ قانىن توبىل وزەنىنە اعىزىپ جاتقانىن ماسەلە قىلىپ كوتەردى. دەنيسوۆ اۋدانى نەكراسوۆ اۋىلىنداعى ەسكى گەربيتسيد قويماسى دا قورشاعان ورتاعا قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر.
مينيستر تۇرعىندار ساۋالىنا جان-جاقتى جاۋاپ بەرىپ, قوردالانىپ قالعان ماسەلەلەرگە قاتىستى وبلىس باسشىلارىنا بىرقاتار مىندەت جۇكتەدى.
«قويىلعان سۇراقتاردىڭ قاي-قايسىسى دا ماڭىزدى. ءبارى باقىلاۋعا الىنادى. بارلىق ماسەلەنىڭ شەشىمى تابىلادى دەپ سەنەمىز. جەرگىلىكتى دەپارتامەنتتەر مەن باسقارمالار دا باقىلاۋدى كۇشەيتىپ, تۇرعىندار ساۋالىندا كوتەرىلگەن ماسەلەلەرمەن جۇيەلى اينالىسۋعا ءتيىس», دەدى ز.سۇلەيمەنوۆا.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ودان كەيىن باق وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, مينيسترلىكتىڭ جۇمىسى جانە قوستاناي وبلىسىنداعى ەكولوگيالىق احۋال تۋرالى باياندادى.
«قوستاناي قالاسىندا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ ناتيجەلەرى بويىنشا اۋانىڭ لاستانۋى جوعارى دەڭگەيدە تۇر. قورشاعان ورتانى لاستاۋشى شىعارىندىلاردىڭ بىلتىرعى كولەمى 83,3 مىڭ تونناعا تەڭ. بۇل الدىڭعى كەزەڭدەگى كورسەتكىشتەرمەن سالىستىرعاندا, 10 پايىز كەم. دەمەك وڭ وزگەرىستەر بار دەگەن ءسوز. بۇل كورسەتكىشكە تابيعاتتى قورعاۋ باعىتىندا اتقارىلعان ءىس-شارالاردىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىپ وتىرمىز. قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەلەرىن شەشۋ جونىندەگى كەشەندى جول كارتاسىندا 29 جوبا قاراستىرىلعان. ونىڭ ىشىندە 10 ءىس-شارا ورىندالدى», دەدى ز.سۇلەيمەنوۆا.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, قوستاناي وبلىسىنىڭ ەكولوگيالىق احۋالىن جاقسارتۋدىڭ جول كارتاسى اياسىندا بىلتىر قامىستى اۋدانىنىڭ التىنسارين اۋىلىنا گاز قۇبىرى تارتىلىپ, توبىل وزەنىنىڭ ارناسى تازارتىلعان. 2023-2025 جىلدارعا جوسپارلانعان ءىس-شارالار اياسىندا بيىل دا ءبىراز شارۋا اتقارىلادى. دەسەك تە, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق احۋالى ءالى دە ءماز ەمەس.
«قالدىقتاردى رەتتەۋ سالاسىنداعى نەگىزگى ماسەلەلەر – ينفراقۇرىلىمنىڭ ناشارلىعى, قاتتى تۇرمىستىق قالدىقتار پوليگوندارىنىڭ تالاپقا ساي ەمەستىگى, زاڭسىز پوليگونداردىڭ كوپتىگى جانە كارىز تازارتۋ جۇيەلەرىنىڭ ابدەن توزىپ كەتكەنى نەمەسە مۇلدەم بولماۋى. ماسەلەن, 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قوستاناي وبلىسىندا قايتا وڭدەۋ جانە كادەگە جاراتۋ ۇلەسى – 18,2 پايىز. بۇل 2021 جىلدىڭ دەڭگەيىنەن 0,5 پايىزعا جوعارى, بىراق رەسپۋبليكالىق ورتاشا دەڭگەيدەن تومەن. بيىل كوسمومونيتورينگ اياسىندا وڭىردە 358 پوليگون انىقتالىپ, ونىڭ تەك 94 پايىزى عانا جويىلعان. رۋدنىي, ليساكوۆ, جىتىقارا, ارقالىق قالالارىندا كارىز تازارتۋ قۇرىلعىلارى توزىپ كەتكەن. ولار كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋدى نەمەسە تولىق اۋىستىرۋدى قاجەت ەتەدى. ال قوستاناي قالاسى ەلىمىزدەگى بيولوگيالىق تازارتۋ ستانتسياسى جوق جالعىز قالا بولىپ سانالادى», دەدى مينيستر.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2020 جىلعى جولداۋىندا الداعى 5 جىل ىشىندە ورمان القاپتارىندا 2 ملرد جانە ەلدى مەكەندەردە 15 ملن ءتۇپ اعاش وتىرعىزۋ مىندەتتەلگەن ەدى. بىلتىر وبلىستا 2 724 گەكتار الاڭعا 16,4 ملن ءتۇپ اعاش وتىرعىزىلعان. بيىلعى جوسپار – 7 مىڭ گەكتار اۋماققا 40 ملن ءتۇپ كوشەت ەگۋ. مينيستر بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىن ۇدايى باقىلاپ وتىراتىنىن جانە بۇل جۇمىستارعا تسيفرلىق مونيتورينگ جۇرگىزىپ وتىرۋ ءۇشىن ينتەراكتيۆتى كارتا جانە «ورمان ماب» قوسىمشاسى قۇرىلاتىنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار مينيستر قاراتومار سۋ قويماسىنىڭ جاعدايى تۋرالى دا ءسوز قوزعادى. سۋ قويماسى كەيىنگى جىلدارى جيىلەپ كەتكەن قۇرعاقشىلىقتىڭ سالدارىنان بىرتە-بىرتە تارتىلىپ بارا جاتىر. سالدارىنان سۋدىڭ ساپاسى كەتىپ, ءدامى بۇزىلىپ, ونىڭ زاردابى رۋدنىي قالاسى مەن سول توڭىرەكتەگى ءبىراز ەلدى مەكەنگە ءتيىپ وتىر.
«ەلىمىز بۇگىندە سۋ تاپشىلىعىن سەزىنىپ وتىر. بۇل كەزەڭ وسىدان 3-4 جىل بۇرىن باستالعان. سۋ از. قازىر ەلىمىز, ونىڭ ىشىندە قوستاناي وسى تسيكلدىڭ بەل ورتاسىندا تۇر. وكىنىشكە قاراي, ءبىز قازىر جىلدان-جىلعا جاۋىن-شاشىننىڭ ازايىپ, كەرىسىنشە قۇرعاقشىلىق كۇشەيىپ بارا جاتقانىن بايقاپ وتىرمىز. ال قاراتومارعا كەلسەك, وتكەن جىلدارعا قاراعاندا بيىل سۋ قويماسىنىڭ جاعدايى ءبىرشاما جاقسى. بىلتىر ءساۋىر ايىندا سۋ قويماسىنىڭ 43,7 پايىزى عانا تولىپ ەدى, بيىل بۇل كورسەتكىش 64,1 پايىز شاماسىندا. بۇل جاعدايدىڭ جاقسارىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى», دەدى مينيستر.
قوستاناي وبلىسى
