قاقپاقىل

ءبىز تومەندە توقتاعالى وتىرعان شارۋاشىلىق داۋىنا ءتورت جىلدان اسىپ بارادى. وسى ۋاقىتتان بەرى ول قاراعاندىداعى, استاناداعى قۇزىرلى قۇقىق ورگاندارىنىڭ ءبىرازىنا تانىس. اقمولا وبلىسىنىڭ قور­عال­جىن اۋدانىنداعى “حامىستحانوۆ” جشس (شاح ەير اۆيا­كوم­پا­نيا­سى) مەن “النەت”, “مەلەارد”, “تۇران ءمۇسلىم” جشس جانە “اليەۆ” جك اراسىندا 2005 جىلدىڭ قاراشاسىنان سوزىلىپ كەلە جاتقان تارتىستىڭ ءالى بىتەر ءتۇرى جوق. جاپا شەگۋشى رەتىندە ارىزدانۋشى “حامىستحانوۆ” جشس اتاپ وتىلگەن تورتەۋدىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى اشكەرەلەنۋىن قۋىنۋمەن كەلەدى. انىقتاي ايتساق, بۇلاردىڭ ونىڭ جەتەكشىسى كە­لىسىمىنسىز جوعارىدا اتالعان اۋدان اۋماعىنداعى 9 مىڭ گەكتار ەگىستىك القاپتى “دامۋ” كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنا كەپىلزات رەتىندە سىرتتاي سالىپ جىبەرۋى كيكىل­جىڭ­نىڭ باستى تۇيتكىلى. سويتىلگەن قۋلىق ارقىلى قوردان 30 ميلليون تەڭگە نەسيە الىنۋعا قوسا ۇلكەن سوماعا ليزينگكە شەتەلدىك كوم­باي­ندار مەن تراكتورلار يەم­دەلەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, وسىناۋ وقيعا ورتاسىنداعىلار ءبىر-بىرىنە تانىس جاندار. ارالارى اشىل­عان­شا ءىس ورتاقتاستىرعانداي بىرەۋى ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ تۋماسى باتىر سەرىك دەگەن ازامات بولسا, ەكىنشىسى سول وڭىردە جەكە شارۋاشىلىق قۇرىپ, تانىمال فەرمەر اتانعان بوگدان حامىستحانوۆ ەدى. مارقۇم بولعان بۇل كىسىنىڭ جوعىن بۇگىندە قۇ­رىلتايشىلارى جوقتاپ, ادىل­دىك­كە جەتۋگە تارتىسىپ باعۋدا. ول­اردىڭ دايەكتەرى بويىنشا, 2004 جىلدىڭ 30 ساۋىرىندەگى بىرلەسكەن قىزمەت تۋرالى شارت ماتىنىنە وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, جوعارىدا اتالعان سەرىكتەستىكتەر وكىلدەرى حامىستحانوۆتىڭ اتىنان جالعان قول قويۋمەن بىرگە باسقارۋىنداعى كاسىپورىن ءمورىن قولدان جاساعان. وسىعان بايلانىستى قىلمىستىق ءىس قوزعاۋ تۋرالى 2006 جىلدىڭ 6 اقپانىندا ەكونوميكالىق قىل­مىسقا جانە سىبايلاس جەم­قورلىققا قارسى كۇرەس جونىندەگى وبلىستىق دەپارتامەنتكە شاعىم تۇسىرىلەدى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ول ءۇش جىل بويىندا جابۋلى قازان كۇيىندە قالادى. قارالۋدان قىسقارتىلعان ماتەريال وبلىستىق پروكۋراتۋرا تاراپىنان تەكسەرىلۋ بارىسىندا قىلمىستىق كودەكستىڭ 2-ءبولىمى, 325-بابى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالۋعا جاتاتىن­دىعى انىقتالىپ, سوعان سايكەس 2009 جىلدىڭ 3 شىلدەسىندە قاۋلى قابىلدانادى. وعان نەگىز ەتىلگەن ادىلەت مينيسترلىگى وڭىرلىك سوتتىق ساراپتاما عىلىمي-وندىرىستىك زەرتحاناسىنىڭ 2007 جىلدىڭ 25 ناۋرىزىنداعى, 16 جانە 20 تامىزىنداعى 0867, 0-36211 , 36201.2 قورىتىندىلارى بويىنشا ب. حامىستحانوۆتىڭ اتىنان “النەت”, “مەلەارد” جشس مەن “اليەۆ” جك اراسىندا 2004 جىلدىڭ 30 ساۋىرىندە بىرلەسكەن قىزمەت تۋرالى شارتقا قويىلعان قولدى باسقا بىرەۋ جاساعاندىعى, وندا بەينەلەنگەن دوڭگەلەك ءموردىڭ ەلەكتروگرافيالىق قۇرالدار ارقىلى تۇسىرىلگەندىگى ايعاقتالعان. ەگەر پروكۋراتۋرا قاداعالاپ, قاراۋعا قايتا جىبەرمەسە بۇل ءىستىڭ ءىزى قۇمعا ءسىڭىپ كەتۋى دە مۇمكىن ەكەن. ال وعان دەيىن قۋلىقتى جالعاستىرعان ءۇش سەرىكتەستىك مۇنىمەن قويماي, 2005-2006 جىلى بىرىنەن سوڭ ءبىرى جوعارىدا ايتىلىپ وتكەندەي, وزدەرى “دامۋ” قورىنان الداۋمەن العان اقشانىڭ, تەح­ني­كانىڭ “حا­مىستحانوۆ” جشس-ىنەن ءوندىرىلۋى جونىندە قاراعاندى وبلىسىنىڭ ماماندان­دى­رىلعان اۋدانارالىق ەكو­­نو­مي­كالىق سو­تىنا تالاپ-ارىز تۇسىرەدى. ەندىگى ءبىر عاجابى, ول اتالعان سوتتىڭ اۋماقتىق وكىلەت­تىگىنە جاتپاي­تىن­دىعىنا قاراماستان وندىرىسكە قابىلدانىپ, “حامىست­حانوۆ” جشس-ءنىڭ مۇلدەم بەلگىسىز, شىن مانىندە جوق قارىزدارى ءوندىرىلىپ الىنۋى جونىندە ارقايسىسى پايداسىنا شەشىم شىعارىلادى. سوعان قوسا ارادا ەكى جىل وتكەن سوڭ ولار سول سوتتىڭ شەشىمى بو­يىنشا بانكروتتىققا ۇشى­را­تىلادى. البەتتە, ادەتتە ءىستىڭ ءمانى سوتقا ايقىنىراق. الايدا, ما­سەلەنىڭ ەكىنشى جاعىن ەسكەرگەندە, “حامىستحانوۆ” جشس قۇقىن قورعاۋشىلاردىڭ جازباشا ارىز-وتىنىشتەرىنىڭ بىردە-بىرەۋىنە قۇلاق اسىلماۋى نەگە دەگەن ءدۇدامال وي ورالادى. الدىندا باياندالعانداي, سوت قاراۋىنىڭ اۋماقتىق وكى­لەتتىگىنە جاتپاۋىمەن بىرگە ءبىر جارىم جىل بويىندا قولتاڭبالىق ساراپتاۋ جاساۋ تالاپ ەتىلمەي, سوعان سۇيەنبەي شەشىم شىعارىلا سالۋى قالاي؟ سولاي بولعاندا بالكىم ءىس ءمانىسى باستاپقىدا باسقاشا انىقتالار ما ەدى. ويتكەنى, ونى وكىلەتتىگىنە ساي 2009 جىلدىڭ 21 ساۋىرىندە قايتا قاراعان استانا قالاسىنىڭ الماتى اۋداندىق سوتى “حامىستحانوۆ” جشس قۇرىلتاي­شىسىنىڭ 2004 جىلدىڭ 28 ماۋ­سىمىنداعى “النەت”, “مەلەارد” جشس پەن “اليەۆ” جك تاراپ­تارىنا قاتىستى جەر تەلىمدەرىن كەپىلدىكككە بەرۋ تۋرالى ءۇش شە­شىمىن زاڭسىز دەپ تاپتى. سو­نىمەن قاتار, اقمولا وبلى­سىنىڭ قورع­ال­جىن اۋداندىق سوتى دا 2009 جىلدىڭ 28 قازانىنداعى شەشى­مى­مەن “حامىستحانوۆ” جشس-گە سىرت­تاي جابىستىرعان اتالعان سەرىكتەستەردىڭ كەپىلدىك تۋرالى شارتتارىن سولاي تانىدى. قيتۇرقىلىقتى ۇيىم­داس­تى­رۋ­شى, سوندىقتان سوعان جاۋاپ­كەر­شىلىككە تارتىلۋ جونىندەگى باتىر سەرىككە قۋىنىم تالاپ قاناعات­تاندى­رىل­دى. ال اقمولا وبلى­سىنىڭ ازاماتتىق ىستەر جونىن­دەگى القاسى وسى سوتتىڭ شەشىمىن وزگەرتۋسىز قالدىردى. سونداي-اق, “مەلەورد” جشس كونكۋرستىق باسقارۋ­شى­سىنىڭ تورەلىككە جۇگىنگەن شاعىمىن دا قاناعات­تاندىرمادى. ءسويتىپ, بىرنەشە جىل قاقپاقىلعا سالىنىپ, ءارى-بەرى يتەرىلگەن بۇل شىتىرمان تارتىستىڭ اقىرى وسىلاي اياقتالدى. ءتۇبىن قوتارىپ جازا بەرسە تاۋسىلماستاي ءىستىڭ ءمان-جايىن قىسقا قايىرىپ ءتۇسىندىرىپ-تۇ­يىن­دەگەندە وسىنداي. كىم بىلەدى, تالاپكەرلەر تاباندىلىق تانىت­پا­عاندا بۇرمالانعان كۇيىندە, بىرجاقتى قالپىندا قالار ما ەدى. ءبىزدىڭ نەگىزگى ماق­ساتىمىز, ماقالا جەلىسىنەن اڭعارى­لا­تىن­داي, جاۋاپتى سالادا ورىن الىپ وتىرعان كەلەڭسىز جايتتەرگە نازار اۋدارتۋ عانا بولىپ وتىر. ازاماتتاردىڭ قۇقىن قورعاۋدا مۇنداي سامارقاۋلىقتىڭ زاردابى قاشاندا اۋىر. ونى قانداي جاعدايدا دا ۇمىتپاسقا بولماي­تىندىعىن ءجون ەكەنىن ايتىپ جاتۋ اسىرەسە, سوت جۇيەسى وكىلدەرىنە ارتىق, ارينە. ءۇش جىل بويى اۋرە-سارساڭعا سالعان ءىستىڭ سوڭىنان شىراق الىپ تۇسكەن زاڭگەر تەمىرجان دىبىسوۆ “ داۋدى باس كەزىندە-اق باسىپ تاستاۋعا بولاتىن-دى. وكىنىشكە قاراي, ولاي بولمادى. “ دامۋ” كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى نەسيەنى ءبولۋ كەزىندە جەر تەلىمدەرىنىڭ مەملەكەتتىك تىر­كەۋ­گە الىنۋىن تەكسەرىپ, جەردى پاي­دالانۋعا ۇزاق مەرزىمدى اكتىلەردى تالاپ ەتكەندە شارۋاشىلىقتى الاياقتىقپەن شاتاققا كيلىكتىرىپ, قولىنداعىسىن تارتىپ الۋدى كوزدەۋشىلەردىڭ زاڭسىز ارە­كەتتەرى باسىندا-اق اش­كە­رى­لەنەر ەدى. ودان كەيىن دە ناقتى ايعاقتاردى العا تارتىپ باق­قا­نى­مىزبەن ەلەۋسىز قالدى. ايت­كەن­مەن دە ادىلدىككە جەتەرىمىزگە سەندىك. ول اقتالدى. ەگەر كۇرەسپەسەك شە؟ كونسەك شە؟ كە­زەكتى ءبىر قۋلىقتىڭ جولى بولىپ كەتەردەي ەكەن. باسىمىزدان وتكەندەي وعان مۇمكىندىك بار ەكەن”, – دەيدى. سونىمەن, ءتورت جىلعا جۋىق سوزىلعان وسى ءبىر داۋ-دامايدىڭ اقىرى وسىنداي. سوتتاردىڭ كەيىنگى شەشىمدەرى ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىن تايعا تاڭبا باس­قانداي ەتكەنمەن, ازىرگە تا­لاپقا مويىنسۇنۋ سەزىلە قويماۋدا. ەندىگى تىعىرىق سوعان كەلىپ تىرەلىپ تۇر. ايقىن نەسءىپباي. قاراعاندى.