2019 جىلى ەلىمىزدە «انالار جۇرەگى» سارباز انالارىنىڭ كوميتەتى» قوعامدىق بىرلەستىگى قۇرىلدى. بۇل ۇيىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – اسكەردەگى ساربازداردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا باقىلاۋ جاساۋ, اسكەري قىزمەتكەرلەر مەن اتا-انالار اراسىندا «كوپىر» مىندەتىن اتقارۋ. كوميتەت توراعاسى ليليا حايرۋللينانىڭ ايتۋىنشا, 2018 جىلى ءوز ۇلى اسكەرگە شاقىرىلعاندا ونىڭ قاي جەردە جانە قانداي جاعدايدا بورىشىن وتەيتىنىن بىلەيىن دەسە, اسكەري كوميسسارياتتىڭ ەسىگى تۇگىل, تەسىگىنەن قاراۋ مۇمكىن ەمەستىگىنە كوز جەتكىزگەن. بوگدە ادامدار ءۇشىن ەشكىم ءلام-ميم دەپ جاۋاپ بەرمەيدى. سوندا ول بالاسىن اسكەرگە اتتاندىرعان اتا-انالار ءۇشىن قۇقىقتىق كومەك بەرەتىن ۇيىم قۇرۋ تۋرالى ويعا كەلەدى.
«بىرنەشە جىلدان بەرى قورعانىس مينيسترلىگىنەن باستاپ اسكەر سالاسىنا جاۋاپتى باسقا دا قۇزىرلى ورگاندارمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. ەڭ ءبىرىنشى جەتكەن جەتىستىگىمىز, ارينە, ولار ءبىزدىڭ ۇنىمىزگە قۇلاق اسا باستادى. بۇرىنعىداي ەسىك الدىمىزدان تارس جابىلمايتىن بولدى. اسكەردىڭ ىشكى جاعدايىن باقىلاۋعا قول جەتكىزدىك. البەتتە, اسكەردىڭ بۇگىنگى جاعدايى تۋرالى ايتار بولسام, كەڭەس زامانىمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا جاقسارعان. ساربازداردىڭ جاۋىنگەرلىك مىندەتتەرىن ورىنداۋلارىنا جانە وقۋ-جاتتىعۋدان وتۋلەرىنە بارلىق مۇمكىندىك بار. كيىمدەرى كوك, تاماقتارى توق. دەنساۋلىعىنا قاجەتتى دارۋمەندەر دە ءتيىستى كولەمدە بەرىلەدى», دەيدى ل.حايرۋللينا بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا.
دەگەنمەن, كەڭەس زامانىنىڭ كەمشىلىكتەرىمەن بىرگە قازىرگىمەن سالىستىرعاندا ارتىق تۇستارى دا جوق ەمەس ەدى. بۇگىندە جەتىسپەي تۇرعان نارسە – اسكەردەن بۇرىنعىداي پاتريوتتىق رۋح بايقالا بەرمەيدى دەيدى كوميتەت مۇشەلەرى. ول زاماندا اسكەردە بولۋ قاسيەتتى بورىش رەتىندە قاتتى ناسيحاتتالاتىن. وتان الدىنداعى عانا ەمەس, ءتىپتى جىگىتتىك پارىزى سانالاتىن. ال قازىر شە؟
«بۇل ەڭ الدىمەن وتباسىنداعى تاربيەدەن باستاۋ العان كەمشىلىكتەر, – دەيدى ليليا يۋرەۆنا. – اتا-انا بالاسىن كىشكەنە كۇنىنەن وتانشىلدىققا تاربيەلەپ, ەلدى جاۋدان قورعاۋعا ءتاستۇيىن دايىن بولۋدىڭ نە ەكەنىن تۇسىندىرسە, ول بالا مىندەتتى تۇردە اسكەرگە بارىپ, قولىنا قارۋ ۇستاۋدى قالاپ تۇرار ەدى. وكىنىشكە قاراي, كوپ وتباسىندا مۇنداي تاربيە بەرىلمەيدى. بۇدان كەيىن جاستاردىڭ بويىنان قانداي پاتريوتتىق رۋحتى كورگىڭىز كەلەدى؟ سونىڭ سالدارىنان اسكەردەن جالتاراتىن, ونى مىندەتىم دەپ ەسەپتەمەيتىن جەتكىنشەكتەرىمىز ءوسىپ كەلەدى»...
ال تاياۋدا «انالار جۇرەگى» كوميتەتىنىڭ جەتەكشىسى ل.حايرۋللينا مەن ۇيىمنىڭ وڭىرلەردەگى وكىلدەرى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ ارنايى شاقىرۋىمەن ساربازداردى تاماقتاندىرۋدى ۇيىمداستىرۋ تاقىرىبىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋ ءۇشىن ەلورداعا جينالدى. اتالعان ءىس-شارادان كەيىن ولار №68665 اسكەري بولىمگە ات باسىن تىرەگەن بولاتىن. مۇندا قۇرلىق اسكەرلەرىنىڭ باس قولباسشىسىنا باعىناتىن دەسانتتىق-شابۋىلداۋ بريگاداسى ورىن تەپكەن. مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتەگى 300-گە جۋىق سارباز بورىشىن وتەپ جاتىر. ءبىز وسى ءبولىمدى ارالاۋ بارىسىندا «انالار جۇرەگى» كوميتەتىنىڭ كوتەرىپ جۇرگەن ماسەلەلەرى مەن قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى جايىندا سۇراپ بىلدىك.
2019 جىلى قۇرىلعان كوميتەت قۇرامىندا بۇگىندە 8 ادام بار ەكەن. ولار قازىر نەگىزگى 3 باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. ءبىرىنشىسى – ساربازداردى تاماقتاندىرۋ جاعى. «بۇل تۇرعىدا ءبىزدىڭ تاراپتان شاعىم جوق. ويتكەنى ساربازدارعا بەلگىلەنگەن نورمادا اس-اۋقات بەرىلەدى. ول ءبىزدىڭ ءجىتى باقىلاۋىمىزدا. بىراق ءبارى جاقسى ەكەن دەپ الداعى ۋاقىتتا دا نازاردان تىس قالدىرمايمىز», دەيدى كوميتەت توراعاسى ل.حايرۋللينا.
ۇيىم قۇرىلعالى بەرى بىرنەشە جىل كوتەرىلىپ كەلە جاتقان ماڭىزدى ماسەلە – ساربازداردىڭ نەسيەلەرىن شەگەرۋ. بۇگىندە نەسيەسى جوق ادامدى شاممەن ىزدەپ تاپپايتىنىڭ بەلگىلى. جاستىڭ دا, كارىنىڭ دە موينىندا, جوق دەگەندە, ءبىر-ءبىر نەسيەدەن سالبىراپ ءجۇر. كەيدە ءتىپتى اسكەرگە شاقىرىلىپ جاتقانداردىڭ اراسىندا دا نەسيە الىپ ۇلگەرگەندەرى كەزدەسىپ قالادى ەكەن.
«مەن وسى ماسەلەنى قورعانىس ءمينيسترى رۋسلان فاتيح ۇلىنا ارنايى كىرىپ ايتتىم. حالىققا نەسيە ۇلەستىرەتىن بانكتەرمەن, اسىرەسە Kaspi بانكپەن جانە ميكروقارجى ۇيىمدارىمەن كەلىسىم جاساسىپ, ساربازداردىڭ قارىزىن وتەۋدى 13 ايعا شەگەرە تۇرۋ كەرەك ەكەندىگىن جەتكىزدىم. ويتكەنى ولار ءبىر جىل اسكەردە بولسا, كەيىن ءبىر ايدىڭ ىشىندە جۇمىسقا كىرسە, ءارى قاراي ءوز نەسيەسىن تولەپ كەتەر ەدى. ايتپەسە, اسكەردەگى ازاماتتىڭ نەسيەسىن كىم وتەيدى؟ ءبىز وسى ماسەلەنى 3 جىل بويى كوتەرىپ, قازىر بەلگىلى ءبىر ناتيجەگە جەتىپ جاتىرمىز», دەدى كوميتەت توراعاسى.
ءبىز دە ىشىمىزدەن «وتان الدىنداعى بورىشىن وتەگەن جاستاردىڭ بەلگىلى ءبىر سوماعا دەيىنگى نەسيەلەرى شەگەرىلمەك تۇگىلى, كەشىرىلسە دە ارتىق ەتپەس ەدى» دەگەن ويعا كەلدىك.
ءۇشىنشى ماسەلە – اسكەري بولىمدەردىڭ اتا-انالار ءۇشىن بارىنشا اشىق بولۋى. ولار كەز كەلگەن ۋاقىتتا كەلىپ, بالالارىنىڭ قالاي ءومىر ءسۇرىپ جاتقانىن كورۋگە مۇمكىندىكتەرى بولۋعا ءتيىس. وسى ماقساتتا كوميتەت مۇشەلەرىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن رەسپۋبليكا بويىنشا «اسكەر – انالار كوزىمەن» اتتى اكتسيا ۇيىمداستىرىلماق ەكەن.
«جۋىردا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اسكەردەگى ءولىم-ءجىتىمدى ازايتۋعا قاتىستى تاپسىرما بەرگەنى بەلگىلى. «اسكەر – انالار كوزىمەن» اكتسياسى دا وسى باعىتتا وتكەلى وتىرعان ءىس-شارا. مۇندا اتا-انالار ءوز بالالارىنىڭ قاسىندا ءبىر كۇن بولىپ, ولاردىڭ تاڭەرتەڭ تۇرعانىنان باستاپ كەشكە ۇيقىعا جاتقانعا دەيىنگى كۇن ءتارتىبىن, نە نارسەمەن اينالىساتىنىن ءوز كوزىمەن كورەدى», دەدى «انالار جۇرەگى» كوميتەتىنىڭ اباي وبلىسى بويىنشا وكىلى اينۇر باياحمەتقىزى.
ءبىز ۇيىم مۇشەلەرىنەن بۇگىنگى تاڭداعى ەڭ وزەكتى پروبلەمالاردىڭ ءبىرى – اسكەردەگى الىمجەتتىك پەن زورلىق-زومبىلىق تۋرالى سۇرادىق. ماسەلەن, وتكەن جىلدارى ەلىمىزدىڭ كەيبىر وڭىرىندە جاس ساربازعا جىنىستىق زورلىق كورسەتىلگەنى, ءوز-وزىنە قول جۇمساۋ وقيعالارى ورىن العانى بەلگىلى. پرەزيدەنتتىڭ دە الىمجەتتىك ماسەلەسىن كوتەرگەنى بەكەر ەمەس. «بۇل پروبلەما نەلىكتەن تۋىنداپ وتىر, ونىمەن قالاي كۇرەسەمىز؟» دەگەن ساۋالدارىمىزعا جاۋاپ ىزدەگەن ەدىك. الايدا نەلىكتەن ەكەنىن قايدام, اتا-انالار بۇعان جاۋاپ بەرۋدەن باس تارتتى. سوندىقتان ءبىز وسى سۇراقتى اسكەري بورىشىن وتەپ جۇرگەن المات جاقىپوۆ ەسىمدى ساربازعا قويۋدى ءجون كوردىك.
«الىمجەتتىك دەگەن نارسە ءبىزدىڭ اكەلەرىمىزدىڭ زامانىندا بولعان شىعار. قازىر ونداي كەلەڭسىزدىكتەر مۇلدەم جوق. ءتىپتى ءبىز باسقا روتالارداعى ساربازدارمەن مۇلدەم كەزدەسپەيمىز. قايدا بارساق تا, ءاردايىم قاسىمىزدا سەرجانتتار جۇرەدى. ءتارتىپ وتە قاتاڭ. سوندىقتان بىرەۋدى ۇرىپ-سوعۋ, كۇش كورسەتۋ جاعدايلارى ەشقاشان بولعان ەمەس», دەدى پاۆلودار وبلىسىنان كەلگەن جاس سارباز.
ءيا, بۇگىنگىدەي الماعايىپ زاماندا ەلدىڭ تۇتاستىعىن, جۇرتتىڭ تىنىشتىعىن ساقتاۋ ءۇشىن اسكەرىمىزدىڭ ايبىندى, جاۋىنگەرلەرىمىزدىڭ جالىندى بولعانى جاقسى. جاستارىمىز اسكەري بورىشىن وتەۋگە قايمىعىپ ەمەس, قاناتتانىپ اتتانۋى ءۇشىن ونىڭ وڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرىپ, بەدەلىن ارتتىرۋ – كۇن تارتىبىندەگى مىندەت.
