لاي سۋ ەڭ الدىمەن ءتۇرلى جۇقپالى اۋرۋلار تاراتۋى مۇمكىن. جاعدايدىڭ الدىن الۋ ءۇشىن جىل سايىن سۋ جەلىلەرى تازارتىلادى. ايتسە دە, كوكتەمدە قىزىل سۋ جۇرگەن كەزدە قالانىڭ كەيبىر ايماقتارىندا ۇلكەندى-كىشىلى اپاتتىڭ ورىن الۋى ۇيرەنشىكتى جاعدايعا اينالعان. باستى سەبەبى – قۇرىلعىلاردىڭ ابدەن توزىپ, ىستەن شىعۋى. دەپارتامەنت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى سەرىك ومارحانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, تازالاۋ قوندىرعىلارى 1986 جىلى ىسكە جارامسىز دەپ تانىلعان.
كوكشەتاۋ قالاسى تاۋلىگىنە 20 مىڭ تەكشە مەتردەن اسا سۋدى پايدالانادى. وراسان مول سۋدى 1970 جىلى پايدالانۋعا بەرگەن جالعىز ستانسا تازارتادى. بىراق كونە ستانسانىڭ قۋاتى جەتپەيدى. س.ومارحانوۆتىڭ ايتقانىنداي, 1986 جىلى ارنايى كوميسسيا جارامسىز دەپ قورىتىندى شىعارعان. ۇزىن-ىرعاسى 343,93 شاقىرىمدى قۇرايتىن سۋ قۇبىرلارىنىڭ 40 پايىزدان استامى ابدەن ەسكىرىپ, قاۋساپ تۇر.
مامانداردىڭ پىكىرىنشە, شاعالالى سۋ قويماسىنىڭ سۋىن قىزىل سۋ جۇرگەن كەزدە پايدالانۋ مۇمكىن ەمەس. سۋ مۇلدە لايلانىپ كەتەدى. كوكتەمدە عانا ەمەس قارا كۇزگە دەيىن اۋىز سۋدىڭ تازالىعى كۇمان تۋدىرادى. سۋ قويماسىنىڭ ءدال جانىندا شومىلىپ جۇرگەن ادامدار الا جازداي ءبىر بوسامايدى. وزدەرى عانا ەمەس, يتتەرىن شومىلدىراتىندارى نە ءسان؟! جاعالاۋ قوقىسقا تولى. ءۇپ ەتكەن جەلمەن بىرگە سۋ قويماسىنا ءتۇسىپ جاتادى. كولىك جۋاتىندار دا كەزدەسەدى. بۇل سۋ قويماسىنا تىرشىلىك ءنارى شاعالالى وزەنى ارقىلى قۇيىلادى. زەرەندى اۋدانىن باسىپ وتەتىن شاعالالى وزەنىنە ساي-جىلعالار ارقىلى لاي سۋ لىقسىپ كەلىپ جاتىر. مىنە, تۇپكى سەبەپ – وسى توڭىرەكتە.
ەكىنشى سۋ كوزى سەرگەەۆ توسپا سۋ قويماسى ارقىلى تارتىلعان. بۇل سۋدى دا جوعارىدا اتاپ وتكەن ىسكە جارامسىز, كونەتوز ستانسا تازالايدى. 2011 جىلى «سۋ جەلىلەرىن تازارتۋ قوندىرعىلارىن جاڭعىرتىپ كەڭەيتۋ ارقىلى تاۋلىگىنە 60 مىڭ تەكشە مەتر سۋ وتكىزۋگە جەتكىزۋ» جوباسى بويىنشا جاڭا سۋ تازالاۋ قوندىرعىسىنىڭ جۇمىسى باستالعان ەدى. مىنە, سودان بەرى بۇل جۇمىس اياقتالعان جوق.
بۇگىنگى تاڭدا قالا حالقى لاي سۋ ءىشىپ وتىر. ارىداعى جۇرت «اۋرۋ استان» دەپ ايتتى ەمەس پە؟ ەندەشە, كوكشەتاۋلىقتار نەگە ءجيى اۋىرادى دەپ تاڭدانۋعا بولماس, ءسىرا؟!
كوكشەتاۋ
