اۋماعى 3 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسىنا 850 ميلليون تەڭگە جۇمسالىپتى. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەدە جۇمىس ىستەيتىن سۋ جاڭا ساۋىن تسەحى كومپيۋتەردىڭ, نەمىستىڭ ساپالى قۇرىلعىلارىنىڭ كومەگىمەن باسقارىلادى. كومپيۋتەر ساۋىن ۇدەرىسىن, سيىرلاردىڭ جاي-كۇيىن باقىلاپ وتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
شارۋاشىلىق باسشىسى ۇزاقباي اعايداروۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر مۇندا 506 باس ساۋىن سيىر بار.
– الدىڭعى جىلى ەستونيادان 198 باس سيىر ساتىپ الدىم. ءبىر جىلدان سوڭ 155 باس تولدەدى. بۇعان دەيىن قازاقستاننان دا, رەسەيدەن دە سيىر ساتىپ الىپ كوردىم. كەيىن ءبىزدىڭ وبلىستىڭ كليماتىنا ۇقساس بولعاندىقتان, ەستونيادان قارا الا سيىر تۇقىمىنا تاڭداۋىم ءتۇستى. ونىمدىلىگى جامان ەمەس. بىلتىر 2500 توننا ءسۇت تاپسىرعانبىز, جازعا دەيىن ءونىم كولەمىن 10 تونناعا دەيىن جەتكىزۋ جوسپاردا بار, – دەيدى جشس ديرەكتورى.
ساۋىن تسەحىندا دامىلسىز اۋىسىممەن 32 انالىقتان ساۋىلادى. ناتيجەسىندە, شارۋاشىلىق مەڭدىقارا اۋدانىنداعى «ميلح» ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورنىنا تاۋلىگىنە 8 توننادان استام ءسۇت وتكىزىپ وتىر. ءسۇت وڭدەيتىن كومپانيا كۇن سايىن كولىگىن جىبەرىپ, دايىن ءونىمدى الىپ كەتىپ تۇرادى.
شالعايداعى ءسۇت فەرماسى وتىز شاقتى ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. مۇنداعى ساۋىنشىلار ەكى اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيدى. ايلىقتارى دا جوعارى.
ولارعا تولەنەتىن جالاقى كولەمى – 250 مىڭ تەڭگە. فەرما ىشىندە دارەتحانا, جۋىنۋ بولمەسى, كىر جۋ ماشينالارى ورناتىلعان. ديرەكتورىمىز جۇمىسشىلاردىڭ جاعدايىنا ۇنەمى قارايلاسىپ وتىرادى. ءتىپتى كەيبىرەۋلەرىنە تەگىن باسپانا بەرىپ جاتىر, دەيدى ءسۇت فەرماسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ورازبەك مىرزالين.
شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, سوعان قاراماستان, ءسۇت فەرماسىنا جۇمىسشىلار جەتىسپەيدى. جوعارى جالاقى تاعايىنداپ, ءۇي-جايمەن قامتاماسىز ەتسە دە, اۋىلعا جاستاردىڭ كەلگىسى جوق.
– ءوندىرىس ۇدەرىسىنە ەنگىزگەن وركەنيەت يگىلىكتەرى ساۋىنشىلار ماسەلەسىن شەشىپ بەرگەنىمەن, مالشىلار, ۆەتدارىگەرلەر, زووتەحنيكتەر ەڭبەگىنە ءالى مۇقتاجبىز. جوعارى ءبىلىمدى سالا ماماندارى قاجەت-اق. قوستانايداعى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتى جىل سايىن قانشاما جاس مامانداردى دايارلاپ شىعادى. بىراق سولاردىڭ ءبىرىنىڭ دە بىزگە كەلگىسى كەلمەيدى. ايتپەسە, گازبەن جىلىتىلاتىن, ىستىق-سالقىن سۋى ەنگىزىلگەن باسپانا بار. قالاۋلى جالاقىلارىن تولەۋگە دە دايارمىن. تالاي رەت كەزدەسۋ وتكىزىپ, وسى ماسەلەنى كوپ جەردە ايتتىم. ناتيجە جوق. ءبارى جوو ديپلومىن الىسىمەن, قالانى اينالشىقتاپ ءجۇرىپ الادى, – دەيدى ۇ.اعايداروۆ.
سەرىكتەستىك بۇگىندە مال باسىن اسىلداندىرۋ جۇمىستارىن دا جانداندىرىپ جاتىر. شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ, وسىعان وراي, سەلەكتسيالىق جۇمىستاردى جۇرگىزەتىن, مال اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋمەن اينالىساتىن ماماندار بولسا دەگەن تىلەگى بار.
«تويساي» مۇنىڭ سىرتىندا ءبىراز جىلداردان بەرى اۋىل ىرگەسىندە كۇنباعىس مايىن ءوندىرىپ وتىر. شاعىن عانا تسەحتىڭ شيكىزاتتى وڭدەيتىن, پلاستماسسا قۇتىلارىن ۇرلەيتىن, ماي قۇياتىن, دايار ءونىمدى قاپتايتىن قۇرىلعىلارى بار. ءوندىرىس اۋەلدە ماۋسىمىنا ون مىڭ ليتر قۇيۋدان باستالدى. كەيىن بىرتە-بىرتە «تويساي» ونىمىنە سۇرانىس ارتىپ, ءبىر ماۋسىم ىشىندە 50 مىڭ ليترگە دەيىن كۇنباعىس مايىن شىعارا باستادى.
– بىزدە جارناما جاعى اقساپ تۇر. ونىڭ ۇستىنە, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ سانى از. سوندىقتان ونىمدەرىمىزدى بىرتىندەپ ۇزىنكول, مەڭدىقارا اۋداندارىنا اپارا باستادىق. ولارعا مايىمىز ۇناپ, قوس اۋدانداعى كوپتەگەن دۇكەن تىكەلەي بىزدەن ءونىم الىپ تۇراتىن بولدى. جۇرە كەلە ءونىمىمىز رۋدنىي, قوستاناي قالالارىنىڭ سۋپەرماركەتتەرىنە جول تارتتى. ينتەرنەت ارقىلى تاپسىرىس بەرىپ ساتىپ الۋشىلار دا كوبەيدى. قازىر, شۇكىر, سۇرانىس بار. دەگەنمەن ءارى قاراي دامۋىمىز ءۇشىن جاقسى مەنەدجەر كەرەك, دەيدى ۇزاقباي اعايداروۆ.
«تويساي» سۇيىق مايىن وبلىس ورتالىعىندا ءجيى ۇيىمداستىرىلىپ تۇراتىن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرى جارمەڭكەلەرىنەن كورە الاسىز. تسەح باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي جارمەڭكەلەرگە شىعارىلعان تاۋار تەز ءوتىپ كەتەدى. ء«تۇسى تۇنىقتاۋ ەمەس دەمەسەڭىز, ساپاسى جاعىنان دۇكەندەگى مايلاردان ارتىق بولماسا, كەم ەمەس, ءارى ارزان», دەيدى ۇزاقباي اعامىز.
– كۇنباعىس مايىن وندىرەتىن تسەح 2008 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
ءوندىرىس نەگىزىنەن قىستا عانا جۇرەدى. سەرىكتەستىك 400 گەكتار القاپقا كۇنباعىس ەگەدى. سودان الىنعان ءونىمنىڭ 20 پايىزى وسى تسەحتا وڭدەۋدەن ءوتىپ, دانىنەن ماي الىنادى. ازىرگە, بۇدان ارتىققا قاۋقارىمىز جەتپەيدى. سۇرانىس ەسەلەنىپ جاتسا, سوعان ساي ءوندىرىس اۋقىمىن كەڭەيتۋگە بولادى, دەيدى تسەحتىڭ ءوندىرىس جونىندەگى ورىنباسارى احمەت سادىقوۆ.
تسەح باسشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, كۇنباعىستى شيكىزات رەتىندە ساتقاننان گورى, قايتا وڭدەگەن الدەقايدا پايدالىراق. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا شارۋاشىلىقتا وسەتىن كۇنباعىستى تولىقتاي وسى تسەحتا كادەگە جاراتۋ جوسپاردا بار.
ۇزاقباي اعايداروۆ – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ العىسىن ارقالاپ جۇرگەن ازامات. تۋعان اۋىلدىڭ ءتۇتىنى ءتۇزۋ ۇشۋى ءۇشىن تالماي ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ەل جاناشىرى بيزنەستىڭ الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى بولاتىنىن استە ەستەن شىعارعان ەمەس. قاشاندا تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنە قارايلاسىپ, مۇقتاج جاندارعا قولۇشىن بەرىپ جۇرگەنى. ماسەلەن, بىلتىر 30 ملن تەڭگەگە نوۆوپوكروۆ اۋىلىنا فەلدشەرلىك-امبۋلاتوريالىق پۋنكت سالىپ بەردى. تاقىر جەردەن جاڭا عيماراتتىڭ ىرگەسىن كوتەرىپ, ونىڭ ءىشى-سىرتىن قاجەتتى قۇرىلعىلارمەن جابدىقتادى. اۋىل دارىگەرلەرى بۇعان دەيىن اكىمدىك جالعا بەرگەن نىساندى پانالاپ كەلگەن.
– بۇعان دەيىنگى مەكتەپ بولمەسى قولايسىز, جۇپىنى ەدى. ناۋقاستانىپ كەلگەن اۋىل تۇرعىندارىن قابىلداعان سايىن قولىمىزدىڭ قىسقا ەكەنىن سەزىنەتىنبىز. مىنا سۋ جاڭا عيماراتقا كىرىپ, كوزىمىز اشىلدى. مۇندا قاجەتتى قۇرىلعى-اسپاپتىڭ ءبارى بار. ەرەسەكتەردى, بالالاردى قارايتىن بولمەلەر بولەك. قابىلداۋ بولمەسى دە جەكە. ىستىق-سالقىن سۋ كەلىپ تۇر. سانيتارلىق توراپ, دۋش ءبارى بار, دەيدى فاپ دارىگەرى ايناش مىرزالينا.
قازىر مۇندا 4 مامان جۇمىس ىستەپ جاتىر. قىس مەزگىلىندە ولارعا وت جاعۋشى قوسىلادى. بۇگىندە اۋدان كولەمىندە مۇنداي ءتورت-اق فاب جۇمىس ىستەپ تۇر.
قوستاناي وبلىسى
