كەلەسى كۇنى باس پروكۋراتۋرانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى: «2023 جىلعى 30 ناۋرىزدا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتى الەۋمەتتىك جەلىلەردە «پەتروپاۆل قالاسى ەڭبەكشىلەرىنىڭ حالىق كەڭەسى» قۇرىلعانى جونىندەگى بەينەروليكتى ورنالاستىرۋ فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق كودەكستىڭ 180-بابىنىڭ 2-بولىگىنە سايكەس (بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن پايدالانا وتىرىپ ادامدار توبىنىڭ سەپاراتيزمدى ناسيحاتتاۋى) سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى باستادى.
وسى كۇنى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى دەپارتامەنتىنىڭ تەرگەۋشىلەرىنەن جەدەل-تەرگەۋ توبى قۇرىلدى. ءىس بويىنشا ۇدەرىس پروكۋرورلارى ايقىندالدى.
سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ شەڭبەرىندە جەدەل-تەرگەۋ ءىس-شارالارى, ونىڭ ىشىندە ءتىنتۋ مەن الۋ جۇرگىزىلۋدە, سونداي-اق ءتيىستى سوت ساراپتامالارى تاعايىندالدى.
قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستىڭ 201-بابىنا سايكەس وزگە دەرەكتەر جاريا ەتۋگە جاتپايدى. تەرگەۋ بارىسى باس پروكۋراتۋرانىڭ باقىلاۋىندا», دەپ رەسمي تۇردە حابارلادى. ايتپاقشى, قىلمىستىق كودەكستىڭ جوعارىدا اتالعان بابى بويىنشا كىنالىلەرگە بەس جىلدان ون جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسى كوزدەلگەن.
باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمدەمەسى پەتروپاۆلدىق ارانداتۋشىلاردىڭ ارەكەتىن جاپپاي ايىپتاپ, ءادىل اشۋ-ىزا بىلدىرگەن رەسپۋبليكا جۇرتشىلىعىن ءبىرشاما تىنىشتاندىرعان ءتارىزدى. دەگەنمەن, قوعامدا وسى كەلەڭسىز وقيعاعا بايلانىستى قوعامدىق بىرلەستىكتەر, ساياسي پارتيالار جانە جەكەلەگەن ازاماتتار تاراپىنان سىني دا سىندارلى پىكىرلەر ايتۋ, قۇزىرەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا تيىسىنشە تالاپ قويۋ جالعاسىپ جاتىر.
«قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى «پەتروپاۆل قالاسى ەڭبەكشىلەرىنىڭ حالىق كەڭەسى» دەپ اتالاتىن ۇيىمنىڭ اتىنان شىققان ءبىر توپ ادامنىڭ ارانداتۋشىلىق مالىمدەمەسىن قاتاڭ تۇردە ايىپتايدى.
ءبىز, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وكىلدەرى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىنىڭ مىزعىماستىعىن جانە وعان ىشكى جانە حالىقارالىق زاڭنامامەن كەپىلدىك بەرىلگەنىن مالىمدەيمىز.
بۇل ارەكەتتەردى مەملەكەتىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزدەرىنە, قاۋىپسىزدىگىنە, بىرلىگى مەن تۇراقتىلىعىنا قارسى باعىتتالعان, ەل مۇددەسىنە جاسالعان وپاسىزدىق دەپ باعالايمىز.
ءبىز ءبىرتۇتاس حالىق رەتىندە قازاقستاندىق قوعامدا ەشكىمنىڭ ارازدىق پەن سەنىمسىزدىك تاراتۋىنا جول بەرمەيمىز!
مۇنداي ارانداتۋشىلىقتار اسا جاۋاپسىزدىقتىڭ كورىنىسى جانە قۇزىرلى ورگاندار تاراپىنان قاتاڭ تۇردە تىيىلۋى كەرەك. كىنالىلەر سوت تارتىبىمەن زاڭ اياسىندا جازالانۋعا ءتيىس.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ازاماتتاردى مۇنداي ارەكەتتەرگە بوي الدىرماۋعا جانە مىزعىماس بىرلىگىمىز بەن قوعامدىق كەلىسىمىمىزدىڭ نەگىزى – حالقىمىزعا ءتان دانالىقتى, توزىمدىلىكتى, سەنىم مەن ءوزارا سىيلاستىقتى ساقتاۋعا شاقىرادى.
قازاقستان – ءبىزدىڭ ورتاق شاڭىراعىمىز جانە ءبىز – قاي جەردە بولساق تا سۇيىكتى وتانىمىزدىڭ وكىلدەرىمىز, ال حالىقارالىق قاۋىمداستىق ءبىزدى ءبىرتۇتاس ءارى قۋاتتى ۇلت رەتىندە تانيدى.
ءبىز ءارتۇرلىمىز, بىراق بىرلىگىمىز – ارالۋاندىلىقتا. بۇل قاعيدادان ءبىز ەشقاشان اۋىتقىمايمىز», دەگەن مالىمدەمە جاسادى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى.
پەتروپاۆل قالاسىنىڭ زيالى قاۋىمى دا ءوز ارالارىنان شىققان «شۇبار جىلانداردى» قاتتى سوگىپ, ولاردى قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قاتاڭ جازاعا تارتۋعا شاقىرىپ وتىر.
«شەكارانىڭ تۇتاستىعىنا قول سۇعۋ – ەلدىڭ كونستيتۋتسياسىن عانا ەمەس, حالىقارالىق نورمالار مەن اكتىلەردى دە بۇزۋشىلىق. «حالىق كەڭەسىنىڭ» وكىلدەرى قازاقستان قوعامىنىڭ نەگىزدەرىن شايقالتىپ, حالىق دوستىعىنا تەرىس اسەر ەتۋگە تىرىستى.
وسى وقيعا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىن جەكە مەملەكەت رەتىندە تانىماۋعا قاتىستى مالىمدەمە, «حالىق كەڭەسى» مۇشەلەرىنىڭ وزدەرىنىڭ تاۋەلسىزدىگى مەن ەگەمەندىگىن جاريالاۋى – شەكتەن شىعۋشىلىق دەپ بىلەمىن.
بىزگە ءوز ەرەجەلەرىن تانۋعا ەشكىمنىڭ قۇقىعى جوق. بىزدە زاڭدار, تاڭداۋ ەركىندىگى, زاڭدى پرەزيدەنت, ۇكىمەت, پارلامەنت جانە ءبىرتۇتاس شەكارامىز بار. مەن قايىعىمىزدى تەگىس جەردە تەڭسەلتىپ, جوعارىدا اتالعان ۇعىمدارعا كۇمان كەلتىرەتىن ارانداتۋشىلاردى جاۋاپقا تارتۋ كەرەك دەپ سانايمىن. ەڭ دۇرىسى – قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋ», دەپ جازدى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى, جۋرناليست يۋليا پرونينا الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا.
«حالىق كەڭەسى» مۇشەلەرىنىڭ ار-نامىسقا تيەتىن, مۇلدەم ميعا قونبايتىن پىكىرلەرى جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستاتتى. بۇل سەپاراتيستەردىڭ مالىمدەمەسى, بىرىنشىدەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كونستيتۋتسياسىنا, ەكىنشىدەن, اقىل-پاراساتقا قايشى كەلەدى. ەلدەگى مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بەدەلىن ءتۇسىرۋ, شەكارانىڭ تۇتاستىعىنا قول سۇعۋ, ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ جانە تۇتاستاي العاندا ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى اراسىنداعى تاتۋلىقتىڭ نەگىزدەرىن شايقالتۋ ارەكەتى كوزگە ۇرىپ تۇر. مەنىڭ ۇستانىمىم – بولعان وقيعانى مۇقيات تەكسەرىپ, وسى مالىمدەمەگە قاتىسى بار بارلىق ادامدى جاۋاپقا تارتۋ قاجەت!», دەيدى حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى, ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ سپورتشى-نۇسقاۋشىسى يرينا ەكتوۆا.
«بۇل ادامدار قوعامعا ىرىتكى سالۋ, الاۋىزدىق پەن جەككورۋشىلىكتى تۋعىزۋ ءۇشىن پروبلەمالىق ماسەلەلەر مەن قيىن تاقىرىپتاردى ادەيى ىزدەيدى, ءتىپتى ءبىر قاراعاندا تۇككە تۇرمايتىن نارسەلەردى دە ءسوز ەتەدى.
دوستار, وسى كەلەڭسىزدىكتى تەزىرەك ۇمىتايىق! ءبىزدىڭ ورتاق تا بولۋگە جاتپايتىن ءۇيىمىز – قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تاتۋلىقپەن, دوستىقپەن, قۋانىشپەن ءومىر سۇرەيىك!», دەيدى سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەسى, زاڭگەر پاۆەل افاناسەۆ.
جۇرتشىلىق تالابى ورىندالىپ, ارانداتۋشىلار سوت ارقىلى قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس قاتاڭ جازالارعا تارتىلادى دەپ سەنەمىز. ايتسە دە كوپشىلىكتىڭ كوكەيىندە «ولار كىمنىڭ ايتاعىنا ەردى؟» دەگەن سۇراق تۇرعانى انىق.
«باستىسى – ارانداتۋشىلاردىڭ «شامادان تىس ەڭبەگىنە» اقىنى كىم جانە قانداي اقشامەن تولەگەنىن انىقتاۋ: تەڭگەمەن بە, گريۆنامەن بە, رۋبلمەن بە, دوللارمەن بە, ەۋرومەن بە؟..», دەيدى پەتروپاۆلدىق قوعام بەلسەندىسى, كاسىپكەر الەكساندر كازانتسەۆ. قۇزىرەتتى ورگاندار وسى ساۋالدىڭ جاۋابىن تاۋىپ, تاسادا تۇرعان تاپسىرىس بەرۋشىلەردى دە جالعاننىڭ جارىعىنا شىعارىپ, جازاعا تارتۋعا ءتيىس. ەگەر بۇل ارانداتۋشىلىقتى شەتەلدەردىڭ ءبىرىنىڭ ارناۋلى قىزمەتى ۇيىمداستىرعانى اشكەرەلەنسە, وندا سول مەملەكەتكە نارازىلىق نوتاسى جولدانۋى قاجەت.
سونىمەن قاتار وسى ارانداتۋشىلىق ارەكەت نەگە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ۇيىمداستىرىلدى دەگەن ساۋالعا دا جاۋاپ ىزدەگەن ءجون. وسى رەتتە كەيىنگى 23 جىل ىشىندە تۇرعىندارىنىڭ سانى 179,6 مىڭعا كەمىپ, جىل باسىندا نەبارى 534 مىڭ ادام, قالعان حالقى ەڭ از ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيى, ءومىر ساپاسى كوڭىل كونشىتپەيتىنى, مەملەكەت قۇرۋشى قازاق ۇلتىنىڭ ۇلەسى نەبارى 37 پايىز ەكەندىگى ەرىكسىز ويعا ورالىپ, تولعاندىرماي قويمايدى. پەتروپاۆل قالاسىندا بولعان كەلەڭسىز وقيعانىڭ سەبەپتەرىنە ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار جان-جاقتى تالداۋ جاساپ, قورىتىندى شىعارىپ, ساباق السا, يگى.
ماسەلەن, قازىر قىزىلجار وڭىرىندەگى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ, قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى قالىپتاستىرۋ جۇمىستارىن بارىنشا جانداندىرۋ قاجەتتىگى تۋرالى ورىندى پىكىرلەر مەن ۇسىنىستار ايتىلىپ جاتىر. وسى ورايدا وتكەن جىلى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى ءھام وبلىستىڭ باس يدەولوگى قىسقارتۋعا ىلىككەنى, سونداي-اق تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنىڭ جابىلعانى قيسىنعا كەلمەيتىن نەگىزسىز شەشىمدەر بولدى دەسەك, ارتىق ايتپاسپىز. وسىنداي قاتەلىكتەردى تۇزەتىپ, ەلدىڭ شەتىندەگى, جەلدىڭ وتىندەگى وڭىردەگى ۇلتتىق مۇددەمىزدى قورعاۋعا باعىتتالعان يدەولوگيالىق جۇمىسقا سونى سەرپىن بەرەتىن كەز جەتكەنى ءسوزسىز.
