بۇعان جۋىردا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى بىرقاتار قازاق مەكتەبىندە بولعانىمىزدا كوز جەتكىزدىك. جەرگىلىكتى مۇعالىمدەردىڭ ايتۋىنشا, ۇلى ماعجان اقىننىڭ ەلىندە قازاق ءتىلى ءوزىنىڭ بۇرىنعى پوزيتسياسىنان دا ايرىلىپ قالىپ وتىر. سەبەبى سوڭعى كەزدە مەملەكەتتىك ورگانداردا رەسمي قۇجاتتار مەكتەپتەرگە ءبىر-اق تىلدە كەلەتىن بولىپتى. قاي تىلدە ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى: تەرىسكەيدە ورىس ءتىلىنىڭ ايدارىنان جەل ەسىپ تۇرعانى امبەگە ايان. مۇنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى – بۇرىنعى وبلىس باسشىسىنىڭ كەزىندە ءوڭىردىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسى جابىلىپ, مادەنيەت باسقارماسىنا قوسىلعانىندا. سونىڭ سالدارىنان مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە ءتىل زاڭناماسىنىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ ءىسى اقساپ كەتكەن. ءسويتىپ, وبلىستىڭ تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىن قايتادان اشۋ قاجەتتىگى ايدان انىق بولىپ تۇر. بۇل – وبلىس اكىمدىگىنىڭ قۇزىرەتىندەگى ماسەلە. جەرگىلىكتى ءتىل جاناشىرلارى ءوڭىردىڭ جاڭا باسشىسى دۇرىس شەشىم قابىلدايدى دەپ ۇمىتتەنىپ وتىر.
راس, بىلتىردان بەرى «حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ وڭىرلىك فيليالدارىنىڭ قىزمەتى ءبىرشاما جاندانا باستاعان سياقتى. ماسەلەن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى فيليال مەملەكەتتىك تاپسىرىس الۋعا قول جەتكىزىپ, مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدى ۇيرەنۋ قاجەتتىگى جونىندە جۇرتشىلىق اراسىندا قىرۋار جۇمىس اتقارىپ كەلەدى. ايتكەنمەن, مۇنداي قوعامدىق ۇيىمنىڭ ءتىل زاڭناماسىنىڭ ورىندالۋىن قاداعالاۋ فۋنكتسياسى جوق. سوندىقتان ول مەملەكەتتىك ورگانداردا ءىس قاعازدارىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋگە ەش ىقپالىن تيگىزە المايدى. بۇل شارۋامەن وبلىستىڭ مادەنيەت باسقارماسىنىڭ تىلدەردى دامىتۋ ءبولىمى اينالىسۋعا ءتيىس. الايدا ونىڭ بۇرىنعى تىلدەردى دامىتۋ باسقارماسىنا جۇكتەلگەن اۋقىمدى جۇمىستى تولىققاندى اتقارۋعا مۇمكىندىگى جەتكىلىكسىز.
جالپى, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ 20 ءوڭىرىنىڭ توعىزىندا عانا – اقتوبە, الماتى, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, جامبىل, جەتىسۋ, قاراعاندى, قوستاناي, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا عانا تىلدەردى دامىتۋ باسقارمالارى جۇمىس ىستەيدى. وسىنداي بۇرىنعى مەملەكەتتىك ورگاندار قازىر اقمولا, قىزىلوردا وبلىستارىندا ىشكى ساياسات باسقارمالارىنىڭ, اباي, ماڭعىستاۋ, سولتۇستىك قازاقستان, پاۆلودار, تۇركىستان, ۇلىتاۋ وبلىستارىندا, شىمكەنت قالاسىندا مادەنيەت باسقارمالارىنىڭ بولىمدەرىنە اينالعان. استانا قالاسىندا تىلدەردى دامىتۋ جانە ارحيۆ ءىسى باسقارمالارى بىرىكتىرىلگەن. الماتى قالاسى اكىمىنىڭ اپپاراتى جانىندا تىلدەردى دامىتۋ جانە لاتىن گرافيكاسىنا كوشۋ ورتالىعى عانا بار. بۇل دەرەكتەردەن وڭىرلەردەگى مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتىن جۇرگىزۋ وڭىرلىك اكىمدىكتەردىڭ قۇزىرەتىنە بەرىلگەندىگى جانە ورتالىقتان بىرىڭعاي ءتاسىل ۇسىنىلماعاندىعى كورىنىپ تۇر. مۇنى قۇپتاۋ قيىن. سەبەبى تىلدەردى دامىتۋ باسقارمالارى قازاعى قالىڭ الماتى, اتىراۋ, جامبىل, جەتىسۋ وبلىستارىندا دەربەس جۇمىس ىستەپ, ءورىستىلدى ازاماتتاردىڭ ۇلەس سالماعى ءالى دە باسىم, ءارى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اياسى كوڭىل كونشىتپەيتىن سولتۇستىك قازاقستان جانە پاۆلودار وبلىستارىندا مادەنيەت باسقارمالارىنىڭ قۇرامىنداعى بولىمدەر بولىپ قالعانى قانداي قيسىنعا كەلەدى؟ ەڭ باستىسى – وسىنداي وڭتايلاندىرۋدان مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ مارتەبەسى ءوسىپ, قولدانىلۋ اياسى كەڭەيدى مە؟ ءىس جۇزىندە ولاي بولماعانىن بۇگىندە قالىپتاسىپ وتىرعان احۋال كورسەتىپ وتىر.
شىنتۋايتىندا, تەرىسكەي وڭىرلەردە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان كوپتەگەن ەتنوستىڭ ەشقايسىسى قازاق ءتىلىنىڭ دامۋىنا, ونى ۇيرەنۋگە قارسى ەمەس. بۇل رەتتە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ءبىر كەزدە ءوڭىر باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن بارلىق بالاباقشادا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ باتىل قولعا الىنىپ, قازاق توپتارى كوبەيتىلگەنىن ايتۋعا بولادى. وكىنىشكە قاراي, وسى سياقتى تالاي يگى ءىس وبلىس باسشىلىعى اۋىستىرىلعاننان كەيىن جۇيەلى جالعاسىن تاپپاي قالدى. دەمەك, قازىرگى جاعدايدا سولتۇستىك وبلىستاردا مەملەكەتتىك ءتىلىمىزدىڭ مارتەبەسىن نىعايتۋ – اكىمدەردىڭ ۇلتقا جاناشىرلىعىنا سىن.
