اسىل ازامات

“جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن”, دەيدى ەكەن بۇرىنعىلار. مۇن­دايدا, جاقسىنىڭ نۇرى تاسىپ قانا قويماي, جاقسىلىقتى جاقتايتىن بارشا جۇرتتىڭ كوڭىلى ءبىر مارقايىپ قالارى ءسوزسىز. سونداي جاقسىلاردىڭ ءبىرى, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ۇجىمى ازامات رەتىندە, ءبىلىمدار, پاراساتتى ۇيىم­داستىرۋشى رەتىندە جاقسى بىلەتىن ارداقتى اعامىز قاپار بوكەنوۆ, كوزى ءتىرى بولسا, بۇگىندە 70 جاسقا كەلەر ەدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىندا قىزمەت ىستەگەلى بەرى قاناتتاس, پىكىرلەس بولعان لاۋازىم يەلەرىنىڭ ىشىندە قارىمى مەن ىسكەرلىگى, ازاماتتىق بولمىسى ۇلگى بولارلىق ازاماتتار بارشىلىق. سول ازاماتتاردىڭ ىشىندە ءوزىنىڭ بويىنداعى ءاۋ باستا قۇداي بەرگەن تازالىعىن, كىشىپەيىلدىگىن, كىسىلىگىن ءومىرىنىڭ اقىرعى كۇنىنە دەيىن ساقتاپ قالعان قاپار اعا بوكەنوۆتىڭ ورنى ەرەكشە. 1940 جىلدىڭ 23 مامىرىندا جامبىل وبلىسى, مويىنقۇم اۋدانىندا اۋىل مۇعالىمىنىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن قاپار بوكەنوۆ جاستايىنان بىلىمگە قۇشتارلى­عىمەن ەرەكشەلەنگەن. تۋمىسىنان زەرەك اۋىل بالاسىنىڭ تەرەڭ ءبىلىم الۋىنا مەكتەپتە ديرەكتوردىڭ وقۋ ءىسى بويىنشا ورىنباسارى قىزمەتىن اتقارعان ورىستىڭ اتاقتى جازۋشىسى الەكساندر سولجەنيتسىن ىقپال ەتكەنىن ءوز اۋزىنان ەستىگەن ەدىك. الماتى زووۆەتەرينارلىق ينستيتۋتىن 1961 جىلى تامامداعان قاپار اعا ەڭبەك جولىن قاتارداعى جۇمىسشىدان باستايدى دا, كەيىننەن كوكشەتاۋ وبلىسى, چكالوۆ اۋدانى, اباي سوۆحوزىندا مال دارىگەرى بولىپ قىزمەت اتقارادى. 1963-1979 جىلدارى قاپار بوكەنوۆ عالىم رەتىندە قالىپتاستى. 1968 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كاندي­داتتىعىنا ديسسەرتاتسيا قورعادى. بۇل ۋاقىتتاردا ول قازاق كسر عىلىم اكادەمياسىنىڭ بيولوگيا عىلىمدارى ءبولىمىنىڭ عىلىمي حاتشىسى, ۆاسحنيل-ءدىڭ عىلىمي حاتشىسى قىزمەتتەرىن تابىستى اتقارا ءبىلدى. وسىنداي قارىمدى جاس جىگىت باسشىلار نازارىنا ىلىگىپ, 1979 جىلى قازاق كسر مي­نيسترلەر كەڭەسىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءبولىمى مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, 1987 جىلى قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ تۇراقتى كوميسسيالارمەن جۇمىس ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ, وسى ەكى قىزمەتتى ات­قارعان 12 جىل ىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشى رەتىندە دە ءوزىن سان قىرىنان كورسەتە ءبىلدى. تالاپشىل دا تياناقتى ازامات قاپار بوكەنوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق دەپۋتاتتارىن سايلاۋ جانە كەرى شاقىرىپ الۋ جونىندەگى ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسىنىڭ توراعاسى, قازاقستان رەس­پۋبليكاسى پرەزيدەنتىن تۇڭعىش رەت بۇكىلحالىقتىق سايلاۋ بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقارىپ, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ سايلاۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدىڭ باستاۋىندا تۇردى. 1991 جىلى 16 قازاندا جوعارعى كەڭەستىڭ كەزەكتەن تىس سەسسياسى ەل بولاشاعى ءۇشىن ايرىقشا ماڭىزدى ءىس – مەملەكەت باسشىسىن سايلاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. جەدەل تۇردە قازاق كسر پرەزيدەنتىن سايلاۋ تۋرالى زاڭ قابىلدانىپ, سايلاۋ 1991 جىلدىڭ 1 جەلتوقسانىنا بەلگىلەندى. بۇل زاڭعا سايكەس, قازاقستان مەملەكەتىنىڭ باسشىسىن تۇڭعىش رەت حالىق ءوزى سايلاۋ قۇقىعىنا يە بولدى. ەل ءۇشىن اسا ماڭىزدى وسى ساياسي شارانى وتكىزۋگە باسشىلىق جاساۋ قاپار بوكەن ۇلى بوكەنوۆكە تاپسىرىلدى. قاپار بوكەنوۆ ەلباسىن سايلاۋ بويىنشا ناۋقاندى وتكىزۋگە تىكەلەي باسشىلىق جاساپ, ءوز ارىپتەستەرىن ابىرويلى ىسكە جۇمىلدىردى, جوعارى ۇيىمداستى­رۋشىلىق قابىلەت-قارىم كورسەتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزي­دەنتىن تۇڭعىش رەت بۇكىلحالىقتىق سايلاۋ بويىنشا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى 1 جەلتوقساندا اشىق, جاريا جانە ادال وتكەن سايلاۋدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆقا سايلاۋشىلاردىڭ 99 پايىزى داۋىس بەرگەنىن جاريا ەتتى. 10 جەلتوقسان كۇنى جاڭا سايلانعان ەل پرەزيدەنتىن ۇلىقتاۋ ءراسىمى ءوتتى. وسى كۇنى قازاق كسر-ءىنىڭ اتاۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسى بولىپ وزگەرتىلدى. پرەزيدەنتتى ۇلىقتاۋ ءراسىمى كەزىندە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆقا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ كۋالىگىن تاپسىرۋ ساتىندەگى بويىن بيلەگەن شاتتىق پەن ماقتانىشتى قاپار اعا بىزدەرگە سوزبەن ايتىپ جەتكىزە المايتىن ەدى. بۇل شارا بۇكىل ەلىمىز ەگەمەندىگىنىڭ باستاۋىندا تۇر دەسەك, قاپار اعانىڭ دا ءومىرىنىڭ ەڭ ۇمىتىلماس بەلەسى بولىپ تابىلعانىنا كۇمان جوق. ويتكەنى, جاڭاشا وتكىزىلگەن سايلاۋدى ۇيىمداستىرۋدا تۋىنداعان پروبلەمالاردىڭ بارلىعىن جوعارى ساياسي ساۋاتتىلىقپەن شەشە ءبىلۋ جوعارى كاسىپقويلىقتى تالاپ ەتەتىن ەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن 2001 جىلعى 10 جەلتوقساندا قاپار بوكەن­ ۇلى بوكەنوۆكە مەملەكەت الدىنداعى سىڭىرگەن ەڭبەگى, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق, مادەني دامۋىنا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 10 جىلدىعىنا وراي بەرىلگەن قۇرمەت گراموتاسى تاپسىرىلدى. سول كۇنى ءبىز, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ ۇجىمى, قاپار اعامەن بىرگە قۋاندىق. قاپار اعا نيەتى ادال, بىرەۋگە جامان­شىلىق جاساۋدان, جامان سوزدەن, جامان ادەتتەن تازا بولاتىن. تۇلعا رەتىندە وتباسىنىڭ, ارىپتەستەرىنىڭ, قوعامنىڭ سىي-سياپاتىنا بولەندى. زەينەتكەر جاسىنا دەيىن ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى لاۋازىمىن اتقارىپ, ءوز ءبىلىمىن جاستارعا ۇيرەتۋدەن جالىقپادى. ءوزىنىڭ اياۋلى جارى راۋشان اپاي ەكەۋى پەرزەنتتەرىن قاناتتان­دىرىپ ۇشىرىپ, تاماشا نەمەرەلەر ءسۇيدى. بۇگىندەرى ورتامىزدا جۇرسە, جەتپىس جاسقا تولعان تورقالى تويى كۇنى قاپار اعاعا رياسىز كوڭىلمەن بىلدىرەر شىنايى ريزاشىلىعىمىز بەن سىيلاستىق سەزىمىمىزدى وسى ءبىر گازەت جولدارىنا سىيعىزعاندى ءجون كوردىم. ءلاززات سۇلەيمەن, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى.