مىسالى, 11 ساۋىردە جانگەلدين اۋدانىنداعى اقكول اۋىلىنا اپاراتىن كۇرە جولدىڭ ۇستىمەن قىزىل سۋ ءجۇرىپ, الەۋمەتتىك جەلىدە «جولدى قارعىن سۋ جىرىپ كەتتى» دەگەن حابار تاراعان. شالعاي جاتقان ەكى اۋىلعا اپاراتىن جالعىز جولدىڭ جاعدايىن بىلمەككە اۋدان اكىمى شوتا وسپانوۆقا حابارلاستىق.
– اقكول مەن احمەت اۋىلىنا باراتىن جولدىڭ بىلتىر جوندەۋ جۇرگىزىلمەگەن ويپاڭداۋ بولىگىنىڭ ءتورت جەرىنەن قىزىل سۋ اسىپ كەتكەنى راس. جالپى جولدىڭ اسفالت توسەلمەگەن جەرلەرى سازعا اينالىپ, ماشينەلەردى جۇرگىزبەي جاتىر. بىراق ەرىگەن قاردىڭ سۋى جولدى جىرىپ كەتە العان جوق. جولدىڭ ءبىر جاعىنان ەكىنشى جاعىنا قاراي اسىپ قۇيىلۋدا. 12 ساۋىردە وسى ءتورت ۋچاسكەنىڭ ەكى جاعىن بيىكتەپ, قىزىل سۋدى توقتاتتىق. بىلتىر احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعىنا وراي باستالعان بۇل جولدىڭ قۇرىلىسى ءالى دە جالعاسادى. بيىل احمەت اۋىلىنان بەرى قاراي وتىز شاقىرىمداي جولعا قيىرشىقتاس توسەلەدى. كەلەسى جىلى ونىڭ ۇستىنە اسفالت جۇرگىزەمىز. قازىر كەبىر قۇجاتتارعا وزگەرىستەر ەنگىزىپ جاتىرمىز. قاراجاتى بار. الداعى ءبىر-ەكى كۇن ىشىندە مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسىن جاريالايمىز, دەدى شوتا وسپانوۆ.
اۋدان اكىمىنىڭ ايتۋىنشا, تورعاي وڭىرىندە بىلتىر كۇزدە جاۋىن-شاشىن كوپ بولىپ, جاڭبىردىڭ سۋى سول كۇيى جەرگە سىڭبەي مۇز بولىپ قاتىپ قالعان. جەرگە بايلانعان توڭ دا قالىڭ, ءبىر مەترگە دەيىن جەتەدى. قازىر كەيبىر ەلدى مەكەندەردە سول سۋدى سورعىتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. قۇتقارۋشىلار وسىدان ءبىر-ەكى كۇن بۇرىن تۇيەمويناق, شەگەن اۋىلدارىندا قۇرعاتۋ جۇمىستارىن اتقارعان. ولارعا وبلىس ورتالىعىنان ارنايى تەحنيكالارى بار 18 ادام كومەككە كەلىپتى. جانگەلدين اۋدانىنا ۇلىتاۋ جاقتان كەلەتىن تاسقىن سۋدىڭ الدى ساۋىردە عانا جەتەتىندىكتەن, وزەن-كولدەرگە جاقىن ورنالاسقان اۋىلدارعا, قازىرشە, ەشقانداي قاۋىپ ءتونىپ تۇرعان جوق. سوندىقتان قۇتقارۋشىلار قازىر ەرىگەن قار سۋىنىڭ الدىن توسۋعا كۇش سالىپ جاتىر.
ارقالىق, امانگەلدى, جانكەلدين, ناۋرىزىم, اۋليەكول جانە قاراسۋ اۋداندارىندا قار ەري باستادى. بۇل اۋداندارداعى 37 ەلدى مەكەن, ياعني 808 تۇرعىن ءۇي قىردان كەلەتىن قىزىل سۋدىڭ استىندا قالۋى ىقتيمال. قازىر بۇل وڭىرلەردە ۇزىن سانى 12 مىڭ ادامعا جەتەتىن 253 ەۆاكۋاتسيالىق ورىن دايىندالعان. قۇتقارۋشىلار قازىردەن باستاپ وزەن-كولدەردىڭ دەڭگەيىن باقىلاۋعا كىرىسىپ جاتىر. سۋدىڭ ءوز ارناسىمەن ەركىن اعۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيىل سۋ ايدىندارىندا 51 مىڭ تەكشە مەتر مۇز جارىلادى.
– تورعاي وڭىرىندە ەلدى مەكەندەردىڭ ءبىرازى وزەنگە جاقىن ورنالاسقان.
مۇنداي اۋىلدار توبىل وزەنىنىڭ بويىندا دا كوپ. وسىنداي قاۋىپتى وزەن ارنالارىندا جارۋ جۇمىستارى جۇرەدى. كونكۋرستىق جۇمىستار مەن عارىشتان باقىلاۋ جۇرگىزۋگە 91 ملن تەڭگە قارجى قاراستىرىلعان. جالپى سانى 90 ەلدى مەكەن ەنەتىن بىرنەشە اۋداندا قۇتقارۋشىلار جەكە قۇرامى كۇشەيتىلگەن رەجىمدەگى جۇمىس تارتىبىنە كوشتى, دەيدى وبلىستىق تجد باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى اسلان ماحمۇتوۆ.
تاياۋدا عانا رەسپۋبليكالىق «كوكتەم-2023» وقۋ-جاتتىعۋ شارالارى اياسىندا وڭىردەگى قۇتقارۋ قىزمەتتەرىنىڭ, قالا جانە اۋدان اكىمدىكتەرىنىڭ الداعى سۋ تاسقىنىنا دايىندىعى پىسىقتالدى. شارانىڭ باستى ماقساتى – ازاماتتىق قورعانىس كۇشتەرى مەن تەحنيكا قۇرالدارىن قار ەرىمەي تۇرىپ تاعى ءبىر سىناقتان وتكىزىپ الۋ.
ناۋرىزدىڭ بەسىندە قوستاناي قالاسىنىڭ ىرگەسىندەگى درۋجبا ەلدى مەكەنى مەن توبىل قالاسىنىڭ ماڭىنا شوعىرلانعان قۇتقارۋ كۇشتەرى ەكى كۇن بويى تاسقىنعا توسقاۋىل بولاتىن جاتتىعۋلار جاساپ, تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرىن تەكسەرىپ كوردى. سونداي-اق, ەلدى مەكەندەرگە جاقىن جات-قان ارىقتاردى, سۋ وتكەلدەرى مەن قۇبىرلاردى تازالاۋ, قار شىعارۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ماماندار بيىل رەسەيدەن كەلەتىن سۋ جىلداعى مولشەردەن از بولادى دەپ وتىر. دەگەنمەن, قار از دەپ قول قۋسىرىپ وتىرۋعا تاعى بولمايدى. تابيعات توسىن مىنەز تانىتىپ قالعان جاعدايدا, قىزىل سۋدان كەلەتىن قاۋىپتىڭ الدىن الۋعا دايىن وتىرعان ابزال. قۇتقارۋشىنىڭ تەحنيكاسى سايلى, كەرەك-جاراعى دايىن بولۋى شارت. جالپى, وبلىستا الداعى تاسقىنعا قارسى شارالارعا 2,2 ملرد تەڭگە بولىنگەن. قارعىن سۋدان قاۋىپ ناۋرىز ايىنىڭ سوڭى مەن ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىندا كۇشەيەدى دەگەن بولجام بار.
قوستاناي وبلىسى
