وسى سويلەمدەردى ساراپقا سالعان زەينوللا قابدولوۆ بىلايشا ورنەكتەيدى:
«بۇل نە دەگەن ءسوز؟ اقىنشا ايتقاندا, «مىڭ ءولىپ, مىڭ تىرىلگەن» قازاق حالقىنىڭ عاسىرلار بويعى تاعدىر-تالايىنىڭ, تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ ىشىنەن اۋەزوۆ وسى عاسىردىڭ باسىنداعى ون-ون بەس جىلىن عانا ءبولىپ الىپ, ەڭ ماعىنالى كەزەڭ دەپ وتىر. نەگە؟! Heگe دەسەڭىز, بۇل ون-ون بەس جىل قازاق دەگەن حالىقتىڭ قادىم زاماننان بەرى ءوزىن باسىپ قالعان تىلسىم ۇيقىدان ويانىپ, جارىق دۇنيەگە كوزىن اشىپ, جۇزدەگەن جىل وتارشىلار تەپكىسىندە توڭبەكشىپ جاتقانىن ءتۇيسىنىپ, «قازاق» دەگەن ءسوزدىڭ ۇيقاسى ىلعي عانا «ازاپ» نەمەسە «مازاق» دەگەن سوزدەر ەمەس ەكەنىن ءتۇسىنىپ, ءوزىن ءوزى ەل ماعىناسىندا تانۋعا ۇمتىلىپ, نامىسى مەن ارىن تۋداي جەلبىرەتە جازداعان تۇسى بولاتىن. بۇل عاجايىپ قۇبىلىس تەك قانا ساۋساقپەن سانارلىق, ات توبەلىندەي شاعىن عانا قازاق وقىعاندارىنىڭ, زيالىلارىنىڭ ارقاسى ەدى».
وسى كۇنگى تاريحتا «قازاق وقىعاندارى» دەگەن ايشىقتى انىقتاما كوپ نارسەنى ايعاقتايدى. «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ – بىلىمنەن ەمەس, مىنەزدەن» دەگەن ءپاتۋالى پىكىردى العا تارتقان ءاليحان بوكەيحان ۇستانىمى بۇگىنگى قازاق زيالىسىنا تەمىرقازىق جۇلدىزداي اينىماس قاعيدا.
ادامنىڭ كىسىلىك كەلبەتىن قالىپتاستىراتىن نە نارسە؟ وسكەن ورتاسى, العان ءبىلىمى مەن ءتالىمى, جاقسى ۇستازدىڭ الدىن كورۋى, ومىرلىك ۇستانىمى, تاباندى ءىس-ارەكەتى. وسى جايتتاردىڭ تىكەلەي نە جاناما اسەرى مىندەتتى تۇردە مىنەز بەن بولمىستى قالىپتاستىرسا كەرەك.
ەرمەك امانشاەۆپەن ءومىر جولىندا بىرنەشە رەت تۇيىسكەن جاعدايىمىز بار. اسىرەسە استانا قالاسىنىڭ دامۋ كەزەڭدەرىندە ءبىر ماقسات, ءبىر مۇرات جولىندا بولعانىمىز راس. ەرمەك ەلوردا تاريحىندا ءۇش رەت ابىرويلى قىزمەت اتقاردى. 2006-2008 جىلدارى استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولدى. تاپ وسى كەزەڭدە مەن «استانا حابارى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى بولدىم جانە گازەتتىڭ مىڭ سان شارۋاسىن جۇرگىزگەندە تىكەلەي وسى سالاعا جاۋاپتى ەرمەك ءامىرحان ۇلىنىڭ قولداۋىنا يە بولعان ەدىم. كەيىنىرەك, 2014-2019 جىلدار ارالىعىندا قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىنە قايتا كەلدى.
استانا تالاي قازاقتىڭ تاعدىرىن توعىستىرعان ۇلكەن قالا. ەرمەك امانشاەۆ ەلوردامىزداعى مادەني, الەۋمەتتىك, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق, عىلىمي-اعارتۋشىلىق, ينفراقۇرىلىمدىق سالالاردىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوستى. سارىارقا توسىندەگى باس قالانىڭ شىن مانىندەگى مادەني جانە رۋحاني ورتالىق بولۋىنا بارىنشا اتسالىستى.
«جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەيدى ءبىزدىڭ قازاق. ەرمەك ءامىرحان ۇلى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ – قازىرگى «استانا – وپەرا», قاليبەك قۋانىشباەۆ اتىنداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ, ەلوردا فيلارمونياسىنىڭ, قۋىرشاق تەاترىنىڭ, قازىرگى زامانعى مۇراجايدىڭ, «ناز» مەملەكەتتىك بي ءانسامبلىنىڭ, وقۋشىلار سارايىنىڭ جانە تاعى باسقا تالاي مادەني, ءبىلىم, ونەر ۇجىمدارىنىڭ, ءتۇرلى شىعارماشىلىق ورتالىقتاردىڭ قاز تۇرىپ, قالىپتاسۋىنا بەلسەنە ارالاستى. استاناداعى جاستار تەاترىنىڭ نەگىزىن قالادى.
ەرمەكتىڭ تاعى ءبىر ازاماتتىعى ەلورداداعى ونوماستيكا ماسەلەسىن رەتتەۋدەن كورىنەدى. ەسىلدىڭ سول جاعالاۋىنا باسىمدىق بەرىلە باستاعان جىلدارى مۇنداعى جاڭا كوشەلەرگە اتاۋ بەرۋ تالاي ادامنىڭ «باس اۋرۋىنا» اينالعانى بار. كوشەگە ات بەرۋ ىسىندە كوشەلى ۇستانىم ورنىقپاي, اتاسىنىڭ اتىن اۋىلعا, كوكەسىنىڭ اتىن كوشەگە بەرىپ جاتقان تۇستا رۋحانياتىمىزدىڭ كورنەكتى وكىلدەرىن شاقىرىپ, اقىلداسقانى بار. سونىڭ ارقاسىندا سارايشىق, سىعاناق, ساۋران, تۇركىستان, وتىرار, اقمەشىت سەكىلدى نەگىزگى كوشەلەردىڭ اتاۋى ءتول تاريحىمىزدى ايگىلەپ تۇراتىن قالىپقا كەلدى. قايىم مۇقامەدحانوۆتىڭ اتىنا بەرىلگەن كوشە كەيىن باس ارحيتەكتوردىڭ «كارىنە» ىلىگىپ, «كىم كورىنگەنگە كوشە بەرەتىندەرىڭ نە» دەگەن كەيىسكە ۇشىراعانىن بىلەمىز. امانشاەۆتىڭ ۇلتتىق ونوماستيكا ماسەلەسىندەگى ۇستانىمى تەگەۋرىندى بولماعاندا بىرقاتار كوشەنىڭ اتاۋى قايتا وزگەرىپ كەتۋى دە مۇمكىن ەدى.
ءبىز ءبىر زاماننىڭ ءتولىمىز. كەڭەس كەزىندە «كازگۋ» دەيتىن قارا شاڭىراقتا قاتار ءبىلىم الدىق. قاناتتاس, مۇراتتاس, ارمانداس بولدىق. ءالى دە سولاي. قازاق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ فلاگمانى سانالعان قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ەرمەك جاقسى ۇستازداردىڭ الدىن كوردى, ءتالىمىن الدى. سولاردىڭ اراسىندا زەينوللا قابدولوۆتىڭ ورنى بولەك. زەكەڭنىڭ شاكىرتى اتانۋ – تالاي تۇلەكتىڭ ارمانى. ەرمەك سول ۇلكەن مەكتەپتەن ءوتتى.
بىلايعى جۇرت ەرەكەڭدى تۋمىسىنان اتقامىنەر بولعان ءتارىزدى قابىلدايدى. ءار نارسەنىڭ انىعى جاقسى. ەرمەك شەنەۋنىك بوپ تۋعان جوق. جاڭا ايتقانىمداي, 2000-2002 جىلدارى مادەنيەت دەپارتامەنتىن باسقاردى. ونىڭ ادەبيەت دەيتىن اۋىلدىڭ بەلدى ءبىر وكىلى ەكەنىن ادەبيەتسۇيەر قاۋىم جاقسى بىلەدى. ونىڭ قازاق ۇلتتىق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, عىلىم جولىنا ءتۇسىپ, ىزدەنىسىن جالعاستىرىپ, «ادەبي بەينە جاساۋداعى رۋحاني جانە كوركەمدىك قاينار كوزدەرى» تاقىرىبىندا ديسسەرتاتسيا قورعاعانىنان دا كوزىقاراقتى قاۋىم حاباردار شىعار.
كورنەكتى قالامگەر, تانىمال قايراتكەر. عالىم, سىنشى, دراماتۋرگ. ەرمەك امانشاەۆتىڭ ءبىر بويىنان وسىنىڭ ءبارى تابىلادى. عالىم دەيتىن سەبەبىمىز – ادەبيەتتانۋعا قوسقان ۇلەسى شەكسىز. «اباي جانە مونتەن», «جاراتىلىس», ء«ىبىلىس پەن ادام» جانە تاعى باسقا تەرەڭ تولعاۋلى ماقالالارى وسىنىڭ دالەلى. ەرمەك ءامىرحان ۇلىنىڭ قازاقشا جانە ورىس تىلىندەگى ماقالالارىن قالت جىبەرمەي وقىپ تۇرامىن. العان اسەرىمدى وزىنە ايتامىن.
«حاكىم ابايدىڭ رۋحاني مۇراسى تۆورچەستۆولىق جانە عىلىمي اينالىمعا قوسىلعالى ءبىراز زامان وتكەن دە سياقتى. ەل جاڭارادى دەيتىن ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت ارتتا قالىپتى. الايدا بۇگىندە ونىڭ مول مۇراسىن زەرتتەۋدە نەگىزىنەن تەكستولوگيالىق جانە حرونولوگيالىق باعىت باسىم بولىپ تۇر. الداعى ۋاقىتتا ونىڭ كرەاتيۆتى كەڭىستىگىنىڭ, رۋحاني ىزدەنىستەرىنىڭ تۇڭعيىعىنا ۇڭىلە وتىرىپ, قايتالانباس ەرەكشەلىگى اقىننىڭ الەمدىك فيلولوگيالىق جانە فيلوسوفيالىق وي-تولعاۋلارى ىرگەتاسىنىڭ اسىل قۇيىلىمىندا جاتقانىن كورسەتكەنىمىز ماڭىزدى بولار ەدى. اقىننىڭ وي-ساناسىنىڭ ساكرالدى-ميفولوگيالىق نەگىزىنە تەرەڭدەپ, كوركەمدىك باي وبرازدارىنىڭ قاينار بۇلاقتارىن كوزەپ, وي قۋاتىن, قۇت-كيە, قاسيەتىن مادەنيەتتانۋ تۇرعىسىنان ىجداعاتتى تالداۋ قاجەت», دەيدى ەرمەك. بۇل «اباي جانە مونتەن» ماقالاسىنان شاعىن ءۇزىندى.
اباي ءداۋىرىن زەرتتەۋدى, «قارا سوزدەرگە» قايتا ءۇڭىلۋدىڭ قاجەت ەكەنىن ۇقتىرادى عالىم. ابايدىڭ رۋحاني تولىسۋىنا شىعىستىڭ ۇلى شايىرلارى مەن ويشىلدارىنىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ ىقپالىن انىقتاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ وتىر. وسى رەتتە ەرمەك امانشاەۆتىڭ اۆتورلىق بلوگىندا كوتەرىلگەن ۇسىنىس بويىنشا 2020 جىلدىڭ 10 تامىزىنان اباي كۇنى ەلىمىزدە رەسمي تويلاناتىن ۇلتتىق تىزبەگە ەنگەنىن ايتا كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىن.
قازاق ءۇشىن اباي ءبىر بولەك الەم بولسا, قورقىت – بولەك قۇبىلىس. ونى ءبىز ەرمەكتىڭ «جاراتىلىس» ماقالاسىنان اڭعارۋىمىزعا بولادى.
«حالىق زەڭگىر كوكتەن تۇسكەن كوكشۋلان پەرزەنتكە قورقىت دەپ ات قويدى. ويتكەنى ول دۇنيەگە ادامداردىڭ زارە-قۇتىن قاشىرىپ, قورقىتا, ۇرەيلەندىرە كەلگەن ەدى. دۇنيەنى قارا تۇنەك باسىپ, تىمىرسىق تىعىرىققا تىرەپ, اسپان كۇركىرەپ, نايزاعاي سولقىلداپ, نوسەر جاۋىپ, وزەندەر سارقىراپ, الەمتاپىرىقتان ۇنجىرعا تۇسكەن كەزدە, سول ءۇمىتسىز جىنويناقتان جارق ەتكەن ساۋلە بوپ شىعىپ, جۇلدىز بوپ جەرگە تۇسكەن تاڭعاجايىپ قۇبىلىس ەدى».
قورقىتتى قۇبىلىس دەپ ساناۋىمىزدىڭ ءمانىسى جوق ەمەس. ونىڭ بۇل الەمگە جارىق ساۋلە بولىپ قۇيىلىپ, جۇلدىز بوپ جەرگە تۇسكەنى انىق ەدى.
ەرمەك مۇنى بىلاي توگىلە سۋرەتتەيدى: «قاسيەتىڭنەن اينالايىن, كيەلى مەكەن كونە سىردىڭ, سىرداريانىڭ جاعاسىندا, نۋ قامىستى توسەنىش قىلىپ, مالداسىن قۇرىپ العان ءبىر تاقيالى ءبۇلدىرشىن قورقىتتىڭ قارا قوبىزىنىڭ شاناعىن نازىك ساۋساقتارىمەن قارماي قاۋسىرىپ, قۇلاققا تانىس, جۇرەككە جىلى قوڭىر كۇيلەردى اڭىراتىپ وتىر. قورقىتتىڭ كۇيلەرى! كەزىندە قورقىت بابانىڭ قارا قوبىزىنىڭ شاناعىنان كۇمبىرلەي شىققان ماڭگىلىك پەن وتكىنشىلىك, باياندىلىق پەن تۇرلاۋسىزدىق, ەل مەن جەر, ماحاببات پەن عاداۋات, مەيىرىم مەن ءتوزىم, سايىپقىران ەرلەر مەن قۇلقىنىنىڭ ق ۇلى بوپ وتكەن ەزدەر جونىندە بايان ەتكەن مۇڭلى, جۇپار كۇيلەر ەسىلىپ تاراي بەردى, تاراي بەردى. سىرداريانىڭ ۇستىنەن ۇشقان قۇس پەن قامىسىن جاعالاعان اڭ مەن تاعى, اينالا قونىستانعان قالىڭ ەل, بارشا الەم ونىڭ كۇيلەرىن تاعى ءبىر مارتە ۇيىپ تىڭداي قالدى. كۇللى دۇنيە وسىلاي اسەم اۋەن مەن مۇڭلى كۇيدىڭ قۋاتىمەن تاعى دا تەربەلە جونەلدى… جەر بەتىنە بابانىڭ قۇدىرەتتى كۇيلەرى ىرىس بوپ توگىلدى. وسى كۇيلەر مىناۋ ەكى دۇنيەنىڭ ءبىرى – جەر بەتىندەگى تىرشىلىكتىڭ دە باياندىلىعىن ايعاقتاپ, ءالسىن-ءالسىن ەلشىلەرىن جىبەرىپ وتىراتىن جاراتۋشىعا دەگەن سەنىمدى نىقتاي تۇسكەندەي…».
قورقىت – جاراتۋشىنىڭ جىبەرگەن ەلشىسى. ال ول جەر بەتىندەگى تىرشىلىكتىڭ بار ەكەنىن ايعاقتاپ كەتتى. ال بۇگىنگى اداسقان قوعامدا تاعى ءبىر ەلشى ارتىقتىق ەتپەيتىن سەكىلدى. ونى جاراتۋشى جىبەرەر مە ەكەن؟! قاسيەتتى قۇرانعا سالساق, اقىرعى پايعامبار – مۇحاممەد (س.ع.س) قانا...
تاياۋدا تۇركىستان قالاسىندا ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ پارلامەنتارالىق فورۋمى وتكەن بولاتىن. كەلگەن مەيماندار «قورقىت تۋرالى اڭىز» بالەتىن تاماشالادى. بالەت ونەرىنىڭ پلاستيكالىق جانرى تىلسىزگە ءتىل بىتىرگەندەي. قىسقا عانا ءۇزىندىنى كورگەندەردىڭ ءوزى ەرەكشە اسەرگە بولەندى. سوڭىرا سەنات توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ اۆتورعا قويىلىم تۋرالى ءوز اسەرىن ايتتى, جوعارى باعا بەردى.
ال دراماتۋرگياسى – بۇل بولەك اڭگىمە. ونىڭ تاڭداۋى دا العاش دراماتۋرگياعا تۇسكەن ەدى. العاشقى پەساسى 1987 جىلدىڭ كوكتەمىندە جازىلدى. بۇل ايگىلى جەلتوقسان وقيعاسىنان كەيىن بىردەن ءوز «مەنىنەن» ايىرىلىپ, «كۇن استىنداعى ورنىن» ىزدەپ جۇرگەن ۇرپاق تۋرالى جازىلعان شىعارما ەدى. وكىنىشكە قاراي, ونىڭ بۇل پەساسىن ساحنالاۋعا ەشكىمنىڭ باتىلى جەتپەدى. رەجيسسەرلەر بۇل تاقىرىپقا بارۋعا قورىقتى. شىن مانىندە ولار سيۋررەاليستىك باستاۋىنان قورىقتى. كەيىنىرەك بۇل شىعارما ماسكەۋدە وتكەن بۇكىلوداقتىق جاس دراماتۋرگتەردىڭ فەستيۆالىنە قاتىستى. ءسويتىپ پەسانىڭ باعى جاندى. 70 پەسانىڭ اراسىندا امانشاەۆتىڭ پەساسى ەكىنشى ورىن الادى. رەسەيلىك باق بۇل تۋرالى دۇرىلدەتىپ جازىپ جاتتى. تۋرا سول تۇستا م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق دراما تەاتردىڭ باس رەجيسسەرى ءازىربايجان مامبەتوۆ ەرمەككە قوڭىراۋ شالادى. ءسويتىپ دارىندى جاستىڭ دراماتۋرگياداعى قادامى وسىلاي باستالعان ەدى. ۇلكەن تەاتردا شىعارماسى قويىلعان ەڭ جاس دراماتۋرگتەردىڭ ءبىرى سانالدى.
وعان ءجيى قويىلاتىن سۇراقتىڭ ءبىرى دە وسى: شەنەۋنىك پەن دراماتۋرگ قالاي ءبىر-بىرىمەن قابىسادى؟ بيلىك بۋىندارىندا ءجۇرىپ, ازاماتتىعى مەن ادامدىق قاسيەتىن ساقتاي ءبىلۋ دە ۇلكەن ونەر. ەڭ باستىسى – ار مەن جان تازالىعىن ساقتاۋ.
ونىڭ شىعارمالارى بىرنەشە تەاتردىڭ ساحناسىندا قويىلدى. م.اۋەزوۆ اتىنداعى اكادەميالىق قازاق دراما تەاترىندا, م.لەرمونتوۆ اتىنداعى اكادەميالىق ورىس دراما تەاترىندا, ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىندا قويىلدى. وننان استام عىلىمي ەڭبەك پەن كىتاپ اۆتورى, سونىڭ ىشىندە «الباستى تۋرالى اڭىز», «پەسن موتىلكا», «ۇزىلگەن بەسىك جىرى» (جاس دراماتۋرگتار حالىقارالىق فەستيۆالى لاۋرەاتى, ماسكەۋ, 1991 جىل), «تام زا بۋگروم, گدە راي زەمنوي», «بالكون», «قۇبىلىس» (ف.كافكا), «سۇلتان بولسام ەگەردە» (س.ۆاننۋس), «الاددين جانە سيقىرشى» كىتاپتارى جارىق كورگەن. «ۇزىلگەن بەسىك جىرىن» جازعاندا ەرمەك 28 جاستا ەكەن. «قىر استىنداعى سول ءبىر عاجايىپ الەم» اتتى تۋىندىسىن ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى جاستار تەاترى قويدى. م.لەرمونتوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك اكادەميالىق ورىس تەاترى «بالكون» پەساسىن ۇزاق جىل ساحناسىنان تۇسىرمەدى. بىرقاتار وبلىستىق, قالالىق تەاتردا امانشاەۆ قالامىنان تۋىنداعان پەسالار ۇزدىكسىز قويىلدى.
كەيىپكەرىمىزدىڭ ءومىر جولىنداعى تاعى ءبىر ايشىقتى تۇسى ونىڭ «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىن باسقارعان جىلداردان انىق كورىنەدى. شىنايى ۇلتتىق بلوكباستەرگە اينالعان «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» ءفيلمىنىڭ پروديۋسەرى دە, كوركەمدىك جەتەكشىسى دە ەرمەك امانشاەۆ بولاتىن. «جاۋ جۇرەك مىڭ بالا» «قازاقفيلم» ستۋدياسىنا دەگەن كورەرمەن ىقىلاسى مەن سەنىمىن ورنىقتىرىپ, قازاق كينوسىنا دەگەن حالىقتىڭ ۇكىلى ءۇمىتىن وياتتى. وسى تانىمال كينوستۋديانى باسقارعان جىلدارى قازاق كينوسىن جاڭا ورلەۋ ساتىسىنا كوتەردى. ۇركەردەي توپ رەتىندە كەلگەن بىرقاتار رەجيسسەردىڭ, اكتەردىڭ جاڭا بۋىنىنا جول اشىپ بەردى. سونىمەن قاتار ەرەكەڭ رەسەي مەن قازاقستان بىرگە شىعارعان «پاراللەل الەمدەر – بالكون» كوركەم ءفيلمىنىڭ رەجيسسەرى, بىرقاتار دەرەكتى ءفيلمنىڭ ستسەناري اۆتورى.
ەرمەك – ماڭعىستاۋ تۇبەگىنىڭ پەرزەنتى. ەڭبەك جولىن 1979 جىلى ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى ەراليەۆ پوسەلكىسىندەگى ورتا مەكتەپ وقىتۋشىسى,1985-1986 جىلدارى – قازاقستاننىڭ ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەيىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى,1986-1988 جىلدارى – قازاق ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ عىلىمي رەداكتورى,1988-1991 جىلدارى – «جالىن» جۋرنالىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى,1991-1995 جىلدارى قازمۋ اعا وقىتۋشىسى بولىپ قىزمەت ەتتى.
ودان كەيىن بارىپ جاۋاپتى قىزمەتتەرگە اۋىستى. 1995-1997 جىلدارى ۇكىمەت اپپاراتىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرى, 1997-2000 جىلدارى – پرەمەر-مينيستر كانتسەليارياسى كونسۋلتانتى, سەكتور مەڭگەرۋشىسى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, 2000-2002 جىلدارى – استانا قالاسىنداعى مادەنيەت دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى, 2002-2003 جىلدارى – مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى, مادەنيەت, اقپارات پەن قوعامدىق كەلىسىم ۆيتسە-ءمينيسترى, 2003-2004 جىلدارى – مادەنيەت ۆيتسە-ءمينيسترى, 2004-2006 جىلدارى – مادەنيەت, اقپارات پەن سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى, 2006 جىلدىڭ مامىر-قىركۇيەك ايلارىندا – پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى جەتەكشىسىنىڭ ورىنباسارى لاۋازىمىن اتقاردى. كەيىننەن 2006-2008 جىلدارى – استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى, 2008 جىلدىڭ ءساۋىر-مامىرىندا – «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ اپپارات جەتەكشىسى, 2008-2019 جىلدارى – ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاقفيلمنىڭ» پرەزيدەنتى, 2019 جىلدىڭ شىلدە ايىنان باستاپ پرەمەر-مينيستر كەڭسەسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى – پارلامەنتتەگى ۇكىمەتتىڭ وكىلى بولدى.
2017 جىلى ەرمەك امانشاەۆتىڭ «تاۋبە» – «Repentance» كىتابى شۆەتسيا استاناسى ستوكگولمدە التىنشى «Open Eurasian Literature festival & Book forum» (OEBF-2017) ادەبي فەستيۆالىندە تانىستىرىلدى. ول تۋرا ءبىر جىل بۇرىن لوندوندا لاۋرا حاميلتوننىڭ رەداكتسياسىمەن اعىلشىن تىلىندە جارىق كوردى. ءسويتىپ الفرەد نوبەلدىڭ وتانىندا دراماتۋرگ «جىلدىڭ ۇزدىك اۆتورى» اتاندى. ءبىر جىل ىشىندە كىتاپ مىقتى بەستسەللەرگە اينالدى. الەم ساراپشىلارى مەن ادەبيەت اۋەسقويلارى تاراپىنان دا وڭ پىكىرلەر ايتىلدى.
«ەرمەك امانشاەۆ – بۇل ءبىزدى ءوز جۇمىسىمەن رەفلەكسياعا يتەرمەلەيتىن, ءبىز ءۇشىن جاڭا الەمدەگى ادەتتەگى وقيعالاردى اشاتىن ادام», دەپ ءتۇسىندىردى كورولدىك ونەر قوعامىنىڭ مۇشەسى دەۆيد ۋيليام پارري.
امانشاەۆتىڭ اعىلشىن تىلىندە شىققان كىتاپتارى «Avazon», «Kindle» جۇيەلەرى ارقىلى كەڭىنەن تاراپ, الەمنىڭ 30-دان استام ەلىندەگى (اقش, ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, گەرمانيا, يتاليا, يسپانيا, شۆەتسيا, شۆەيتساريا, كانادا, جاپونيا, قىتاي, ينديا, نورۆەگيا, لاتۆيا, ليتۆا, پورتۋگاليا, ەستونيا, نيدەرلاند جانە باسقا ەلدەر) 100-دەن استام اتاقتى كىتاپحانالار جازدىرتىپ العانىن اتاپ ايتقان ارتىق بولماس.
ورتاق ۇستازىمىز زەينولا قابدولوۆ ء«سوز ونەرى» كىتابىندا جازۋعا مىنانداي سەگىز تالاپ قويادى:
«بىرىنشىدەن, سەزىم. نازىك سەزىمتالدىق. ءوزىن قورشاعان ومىردەن ارقاشان تىڭ قۇپيالالار ىزدەپ, ايرىقشا اسەر الۋ, كوز الدىنداعى قۇبىلىستاردى ەرەكشە سەزىنۋ, سەزىنگەن-تۇيسىنگەن شىندىعىنا بەيتاراپ قالا الماي, تەربەلە تەبىرەنۋ كەرەك.
ەكىنشىدەن, باقىلاۋ. ءجىتى باقىلاعىشتىق. نازىك سەزىممەن كورەگەن, ءدال باقىلاۋمەن ۇشتاسىپ جاتادى.
ۇشىنشىدەن, قيال. تۆورچەستۆولىق فانتازيا. باقىلاپ بىلگەن, سەزىنگەن شىندىقتى كەڭ ورىسكە شىعاراتىن قاناتتى تۆورچەستۆولىق قيال – تالانتتىڭ سەرىگى. مۇنىڭ ءوزى ويدان شىعارا بىلۋشىلىك. ال ويدان شىعارۋ جوق جەردەن جالپى ادەبي شىعارما بولۋى مۇمكىن ەمەس.
تورتىنشىدەن, ينتۋيتسيا جانە بەسىنشىدەن, ءومىربايان, تاجىربيە مولدىعى. ومىردە كورگەن-بىلگەنى, ۇققان-تۇيگەنى كوپ ادامنىڭ تالانتى دا كۇشتى, مىقتى.
التىنشىدان, پاراسات. سانانىڭ سارالىعى. قۇر سوقىر سەزىممەن, ءبىر عانا ينتۋيتسيامەن ۇزاققا, بيىككە سامعاۋ مۇمكىن ەمەس. شىن تالانتقا شىندىقتىڭ پارقىن بىلەتىن سارابدال سانا, مول پاراسات كەرەك.
جەتىنشىدەن, شەبەرلىك. ناعىز مامان سۋرەتكەرگە ءتان كاسىبي شەبەرلىك بولماعان جەردە سۋرەتكەرلىك دانالىق تا جوق. دانالىق – ەڭبەك سۇيگىشتىك. تالانت – بارىنەن بۇرىن ەڭبەك, سودان سوڭ باتىلدىق دەپ تە تەگىننەن-تەگىن ايتىلماعان. قاتال ءتارتىپ, ازابى اۋىر ەڭبەك جوق جەردە ءجىبى ءتۇزۋ قالامگەر دە بولماق ەمەس. ونەردەگى شىن شەبەرلىككە اپارار جول – شىدامدى ەڭبەك, ديلەنتانتتىققا (ۇستىرتىككە) – شىدامسىز شالاعايلىق. شىن شەبەر شەبەرلەنگەن سايىن قينالا, تەرلەي تۇسۋگە ءتيىس. ال شەبەرلىك شەكسىز.
سەگىزىنشىدەن, شابىت. شالقىعان شابىت بولمايىنشا, شەبەرلىكتەن دە ەشتەڭە شىقپايدى. «ەڭ ارعى جاعى گەومەترياعا دا شابىت كەرەك» (پۋشكين). ادام بيىك ماقساتقا, اسىل مۇراتقا ءىس جۇزىندەگى شابىتى ەڭبەك ارقىلى عانا جەتپەك. شابىتسىزدىق – قابىلەتسىزدىك, قابىلەتسىزدىك – دارىنسىزدىق, دارىنسىزدىق – تالانتسىزدىق».
ەرمەك ءامىرحان ۇلى – زەينوللا قابدولوۆتىڭ شاكىرتى. ۇستاز قويعان سەگىز تالاپتى ءوز ءومىر جولىندا, شىعارماشىلىق قالىبىندا مۇلتىكسىز ساقتاپ, ءسوز ونەرىنە ادالدىعىن ىسپەن دالەلدەپ كەلەدى. «بيىك ماقساتقا, اسىل مۇراتقا شابىتتى ەڭبەك ارقىلى» قول جەتكىزىپ كەلە جاتقان ەرمەك امانشاەۆتى ەر ەرمەك دەپ وتىرعانىمىزدىڭ سەبەبى دە سوندىقتان.
نۇرتورە ءجۇسىپ
