بالعانات ەركىنبايقىزى ەڭبەك جولىن ءوزىنىڭ كىندىك قانى تامعان ۇزىنكول اۋدانىنا قاراستى يتسارى اۋىلىنان باستادى. سودان بەرى قارايعى ۋاقىتىنىڭ كوبى مەكتەپ قابىرعاسىندا, سىنىپتا, وقۋشىلاردىڭ ورتاسىندا ءوتتى.
ء«وزىمدى مەكتەپتەن تىس, وقۋشىلارىمسىز, باسقا سالادا ەلەستەتە المايمىن. ويتكەنى ءومىرىمنىڭ بار ءمانىن وسى ۇستازدىق قىزمەتتەن تاپتىم. بالالارعا مەكتەپ سەندەردىڭ ەكىنشى ۇيلەرىڭ دەپ ءجيى ايتىپ وتىرامىز عوي, سول سياقتى بۇل ءبىلىم ورداسى مەنىڭ دە ەكىنشى ءۇيىم بولىپ كەتتى. مۇعالىمنىڭ جۇمىسى, ارينە, وڭاي ەمەس. قانشا قيىن بولسا دا, جانىڭ وسى جولدى قالاپ تۇرعان سوڭ, اياعىنا دەيىن ءجۇرىپ وتەسىڭ. كەيىنگى جىلدارى مەملەكەت مۇعالىمدەرگە كوپ قولداۋ كورسەتىپ جاتىر. ەڭبەكاقىمىز ءوستى, الەۋمەتتىك جاعدايىمىز جاقساردى. مۇنىڭ ءبارى مۇعالىم ماماندىعىنىڭ مارتەبەسىن ءوسىرىپ, ۇستازدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن ابىرويىنىڭ ارتۋىنا ىقپال ەتىپ جاتقانىن سەزىنىپ جاتىرمىز. قازىر مەكتەپكە جاس ماماندار كوپتەپ كەلىپ جاتىر. سوعان قۋانامىز», دەيدى تاجىريبەلى ۇستاز.
بۇرىنعى بالا مەن قازىرگى بالانى سالىستىرۋعا بولمايدى. قازىرگى مەكتەپ قابىرعاسىندا وقىپ جۇرگەن شاكىرتتەردىڭ كوبى اشىق, بەلگىلى ءبىر دارەجەدە قالىپتاسقان, وزىندىك پىكىرى بار, تالاپشىل ءارى ىزدەنىمپاز بولىپ كەلەدى. سوندىقتان ۇستازدىڭ ءبىلىم مەن تاجىريبەنى ۇشتاستىرا وتىرىپ, بالانىڭ بويىنداعى بار قابىلەتتى ءتيىمدى ارناعا باعىتتاي بىلگەنى ماڭىزدى. ءار مۇعالىمنىڭ كوكەيىندە وقۋشىم جان-جاقتى ءبىلىمدى, باسەكەگە قابىلەتتى, كىسىلىگى مول ازامات بولىپ قالىپتاسسا ەكەن دەگەن ارمان تۇرادى.
سىرباي ماۋلەنوۆ اتىنداعى ءبىلىم ورداسىندا بۇگىندە 400-گە جۋىق بالا وقيدى. كوبى قابىلەتتى, دارىندى, وي-ءورىسى كەڭ, الدىنا قويعان ماقساتى ايقىن. بارلىعى دا قازىردەن بەلگىلى ءبىر سالانىڭ مىقتى مامانى بولىپ, جەتىستىككە جەتۋدى ارماندايدى. بۇل, ارينە, كوڭىل قۋانتادى, سەبەبى الدىنا بيىك ماقسات قويا بىلگەن جاستار ەرتەڭ ەلىمىزدى دە بيىك بەلەستەرگە جەتەلەيتىن جاسامپاز ازامات بولىپ شىعاتىنى ءسوزسىز.
ال مۇعالىم ماماندىعى ۇزدىكسىز ىزدەنىستى تالاپ ەتەتىنى بەلگىلى. ىزدەنىستى توقتاتقان مۇعالىم توقىرايدى. بۇل وقۋ ساپاسى مەن تاربيە جۇمىسىنا, تۇپتەپ كەلگەندە بالانىڭ بولاشاعىنا كەرى اسەر ەتەتىنى انىق.
ء«بىز ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەمىز. ءبىزدىڭ باسقا سالاداعى مامانداردان ەرەكشەلىگىمىز – ءبىر ورىندا تۇرىپ قالساق, بالالارعا تەرەڭ ءبىلىم, ساپالى تاربيە بەرە المايمىز. سوندىقتان ۇستازداردىڭ ۇستازى ءال-فارابي ايتقانداي, «بالالارعا ۇيرەتىپ ءجۇرىپ, ءوزىمىز دە ۇيرەنەمىز, وقيمىز». مۇعالىمنىڭ بۇكىل ءومىرى وقۋمەن, ىزدەنىسپەن وتەدى», دەيدى ول.
بالانىڭ كوڭىل كۇيى كوبىنە كوزىندە تۇرادى عوي. كەيدە شاكىرتتەر سىنىپقا ك ۇلىمدەپ كىرىپ, «اپاي!» دەپ قۇشاقتاپ, باۋىرىڭا تىعىلىپ جاتادى. مۇندايدا بالعانات ەركىنبايقىزى دا تەبىرەنىپ, شاكىرتىنىڭ ماڭدايىنان سيپاپ, جىلى سوزىمەن دەمەپ, قيىندىعى مول مۇعالىمدىك جۇمىستىڭ ءبىر ءسات باقىتىن سەزىنەدى.
تاجىريبەلى ۇستازدىڭ الدىنان وتكەن شاكىرتتەردىڭ الدى بۇگىندە ءتۇرلى سالادا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ, جوعارى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ ءجۇر. ۇستازدارى ولاردى ءجيى ەسىنە الىپ, كەيىنگى جاستارعا ۇلگى ەتىپ وتىرادى. بالعانات اپايىنىڭ ۇلگىلى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى – دۋمان حايروللا بىلتىر تاريحتان وتكەن رەسپۋبليكالىق پاندىك وليمپياداعا قاتىسىپ, جۇلدەلى ەكىنشى ورىندى جەڭىپ الىپتى. تاياۋدا وبلىستىق ءبىلىم جارىسىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان تالاپتى جاس قازىر رەسپۋبليكالىق وليمپياداعا دايىندالىپ جاتىر.
«عىلىمي جەتەكشىم – ءوزىمنىڭ سۇيىكتى ۇستازىم بالعانات اپاي. بۇگىنگە دەيىن رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, قالالىق دەڭگەيدە وتكەن كوپتەگەن ءبىلىم بايقاۋىندا توپ جاردىم. وسى جەتىستىكتەرگە بالعانات ەركىنبايقىزىنىڭ ماعان ارتقان ءۇمىتى مەن ۇستازدىق قامقورلىعى جەتەلەدى دەپ بىلەمىن. مەكتەبىمىزدىڭ ديرەكتورى داناگۇل جاپپاسبايقىزى دا وسى ءبىلىم وشاعىنداعى دارىندى بالالاردىڭ قابىلەتىن ۇشتاۋعا, ءتۇرلى عىلىمي بايقاۋدا جاقسى ناتيجە كورسەتۋىنە جاعداي جاساپ وتىرادى. ساباعىمىزعا ءجيى كىرىپ, ءبىلىم ساپاسىن باقىلايدى. جاقسى وقىعان وقۋشىلارعا ۇنەمى قولداۋ كورسەتەدى. تاياۋدا بالعانات اپاي ەكەۋمىزگە العىس حات تاپسىرىپ, مەرەيىمىزدى ءبىر ءوسىرىپ تاستادى. ەگەر مۇعالىم ءون بويىنا ءوز ماماندىعى مەن شاكىرتىنە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى جيناقتاسا, ول ناعىز ۇستاز. ۇستاز تالانتتى بولسا, شاكىرتى تالاپتى بولادى. مەنىڭ اپايىم وسى تالاپتارعا ابدەن لايىق», دەيدى 11-سىنىپ وقۋشىسى دۋمان حايروللا.
بىلىكتى ماماننىڭ ەڭبەگىن ارىپتەستەرى دە جوعارى باعالايدى. سىرباي ماۋلەنوۆ اتىنداعى گيمنازيا مۇعالىمدەرىنىڭ ايتۋىنشا, بالعانات ەركىنبايقىزى – جاۋاپكەرشىلىگى وتە جوعارى مۇعالىم. وزىنەن دە, وقۋشىلارىنان دا وسىنى تالاپ ەتەدى.
ء«وزى ادىستەمەلىك بىرلەستىككە جەتەكشىلىك ەتەدى. بۇگىندە پەداگوگ-زەرتتەۋشى ۇستازداردىڭ ساناتىندا. وسى ساناتقا ساي ىزدەنىمپاز ءارى وتە تاباندى. شاكىرتتەرى دە ءتۇرلى ءبىلىم بايقاۋىندا ۇنەمى جوعارى دەڭگەيدەن كورىنىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ كادىمگىدەي بەكىتىلگەن نەگىزگى وقۋ ماقساتىمىز بار. نەگىزىنەن وسى ماقساتتى ۇسىنامىز, ودان اۋىتقۋعا بولمايدى. بىراق سول قاتىپ قالعان وقۋ ماقساتىن بالاعا قىزىقتى ەتىپ, جالىقتىرماي, ناقتى جەتكىزەدى. كۇندەلىكتى وتەتىن ءاربىر ساباعىنا اشىق ساباق وتەتىندەي اسا جوعارى دايىندىقپەن كەلەدى. سوندىقتان سىرتتان شۇعىل تەكسەرىس كەلە قالسا, بىردەن وسى كىسىنىڭ ساباعىنا كىرگىزەمىز. سەبەبى جاس مۇعالىمدەر بۇگىن دايىندالماي كەلىپ قالعان شىعار دەپ قورقاقتايمىز عوي, ال بالعانات ەركىنبايقىزىنىڭ ءار ساباعى جوعارى دەڭگەيدە وتەتىنىن جاقسى بىلەمىز. ارىپتەسىمىزدىڭ وسى قاسيەتىن جاڭا كەلىپ جاتقان جاس ماماندارعا ۇلگى ەتىپ وتىرامىز. ءاردايىم, مەيلى ول تاريحشى, اعىلشىن ءتىلىنىڭ مۇعالىمى نەمەسە ماتەماتيك بولسىن, كەز كەلگەن ۋاقىتتا وزىنەن ادىستەمەلىك اقىل-كەڭەس سۇراپ كەلگەن جاس ماماندارعا كومەكتەسۋگە دايىن تۇرادى. وسى قاسيەتىن جوعارى باعالايمىز», دەيدى ارىپتەستەرى.
تاياۋدا عانا وبلىستاعى تاريح ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ اراسىندا «پەديديا» دەگەن سايىس ءوتتى. بالعانات ەركىنبايقىزى بۇل بايقاۋدا دا بيىكتەن كورىنىپ, «ەڭ تاجىريبەلى مامان» اتالىمى بويىنشا جەڭىمپاز اتاندى.
قوستاناي
