سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «ەQ»
كورمەنىڭ اشىلۋىنا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى, ن.نازارباەۆ ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى بولات سارسەنباەۆ, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى بيبىگۇل جەكسەنباي, استانا قالاسى سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ توراعاسى ءومىرالى ىسمايىلوۆ, تۇڭعىش پرەزيدەنت كىتاپحاناسىنىڭ ديرەكتورى باقىتجان تەمىربولات, «قوعامدىق كەلىسىم» ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ەلينا پاۋلي, «وتانداستار» قورى كەاق پرەزيدەنتى ابزال ساپاربەك ۇلى قاتىستى. بۇعان قوسا مەرەكەلىك ءىس-شاراعا حالىقارالىق ۇيىمدار مەن عىلىمي-ساراپشىلىق قوعامداستىقتىڭ, قازاقستاننىڭ ءدىني بىرلەستىكتەرىنىڭ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ, قازاقستانداعى شەتەلدىك ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەردىڭ باسشىلارى شاقىرىلدى.
– ايەل – سۇلۋلىقتىڭ سيمۆولى. بىزدەگى ادەمى اشەكەيلەر مەن زەرگەرلىك بۇيىمدار قىزدارمەن, انالارىمىزبەن بايلانىستى. تۇركى حالىقتارىنىڭ مۇراسى ءبىر-بىرىنە ورتاق بولعاندىقتان, زەرگەرلىك ونەردىڭ بارلىعى دا ءبىزدىڭ حالىقتارىمىزعا ورتاق مۇرا. سول سياقتى ۇندىستانداعى ءتاج ماحالدى دا انالارىمىزعا ارناپ سالدىرعان. الاشا, تەكەمەت, تۇسكيىز, كىلەمنىڭ ءتۇر-ءتۇرىن انالارىمىز كەرەمەت ويۋ-ورنەكتەرمەن جاساعان. الەمدەگى العاشقى كىلەمنىڭ ءبىزدىڭ انالارىمىزدىڭ قولىنان شىققانىن ماقتانىش تۇتامىز. بۇگىنگى كورمەدەن سونى بايقاۋعا بولادى. جالپى, نازىك جانداردىڭ سۇلۋلىعى مەن اسەمدىگى ادەبيەتتىڭ, قولونەر مەن زەرگەرلىك مادەنيەتتىڭ دامۋىنا ارقاۋ بولعان, – دەدى جيىنداعى سوزىندە دارحان قىدىرالى.
كورمەگە قويىلعان كارتينالاردا كوكتەم كورىنىسى, ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەگى اشەكەي تاعىنعان ايەلدەر بەينەسى, ولاردىڭ نازىكتىگى مەن سۇلۋلىعى, ءارتۇرلى ۇلتتاردىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرىپتارى, تابيعاتتىڭ عاجاپ كورىنىسى اسەم بەينەلەگەن. بوياۋلار اشىق, تۇستەر كومپوزيتسياسى ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسىم تاپقان. بۇل – كۇللى تۇركى حالىقتارىنىڭ ورتاق دۇنيەسى.
– ءتىلدىڭ دە, تاريحتىڭ دا, مادەنيەتتىڭ دە تامىرى ورتاق ەكەنىن ارقاشان جادىمىزدا ۇستايمىز. بۇگىن كورمە اياسىندا XIX عاسىرداعى كۇمىستەن جاسالعان زەرگەرلىك بۇيىمداردىڭ 70 تۇرىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك بار. بۇل – تۇركى حالىقتارى ايەلدەرىنىڭ «وڭىرجيەك», «بوزباند», «حايكەل» كەۋدە اشەكەيلەرى, بىلەزىكتەر, ساقينالار جانە باسقا دا اشەكەيلەر, – دەدى بولات سارسەنباەۆ.
مەرەكەلىك ءىس-شارانى ن.نازارباەۆ ورتالىعى مەن استانا قالاسىنىڭ سۋرەتشىلەر وداعى بىرلەسە ۇيىمداستىرعان. نەگىزگى ماقسات – كونفەسسياارالىق جانە مادەنيەتارالىق ديالوگتى نىعايتۋ, الەمدىك جانە ءداستۇرلى ءدىن ليدەرلەرى سەزىنىڭ باستامالارىن ىلگەرىلەتۋ. سونداي-اق كەلۋشىلەردى ورتالىق ازيانىڭ باي تاريحي-مادەني مۇراسىمەن تانىستىرۋدى دا مۇرات ەتكەن.
– مۇنداي مادەني ءىس-شارالار قازىرگى ديپلوماتيانىڭ جۇمساق كۇشى دەپ ايتۋعا بولادى. ءبىز قازىر جالاڭ ۇرانمەن ۇلىس پەن ۇلتتاردى جاقىنداستىرا المايمىز. ءبىزدى جاقىنداتاتىن دۇنيە – تەرەڭ تاريحىمىز, سالت-ءداستۇرىمىز, مادەنيەتىمىز. ءدال وسى كورمە ارقىلى قىرعىزستان, قازاقستان, تۇرىكمەنستان, قاراقالپاقستان حالىقتارى اشەكەيلەرىنىڭ ۇقساستىعىن بايقاۋعا بولادى. بارلىعى ءبىر قولدان شىققانداي. بۇنىڭ ءوزى تاريحىمىزدىڭ ءبىر ەكەندىگىن, تۇركىتىلدەس حالىقتارىن بىرىكتىرەتىن دۇنيەنىڭ كوپ ەكەندىگىن كورسەتەدى, – دەيدى سەنات دەپۋتاتى بيبىگۇل جەكسەنباي.
سونىمەن قاتار كورمە بارىسىندا بەلگىلى زەرگەر بەرىك ءالىبايدىڭ شاكىرتتەرى زيات ساتىنبەك پەن مانات اياتبەك زەرگەرلىك بۇيىمداردى جاساۋ بويىنشا شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزدى.
– زەرگەرلىكپەن 20 جىلدان استام ۋاقىت اينالىسىپ كەلەمىن. بىزگە كوبىنەسە باتىس قازاقستان وڭىرىنەن تاپسىرىس تۇسەدى. قازىر 3 شاكىرتىم بار. ونىڭ ءبىرى تورعاي قالاسىندا جەكە كاسىبىن اشىپ, ءىسىن دوڭگەلەتىپ وتىر. ۇستازىمنان ۇيرەنەرىم ءالى كوپ. زەرگەرلىك ەرەكشە تالعام مەن اسقان شەبەرلىكتى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان جىل سايىن شەبەرلىگىڭدى شىڭداپ, جەتىلدىرىپ وتىرۋىڭ قاجەت. ءار ماماننىڭ وزىندىك قىر-سىرى بولادى. ول قازىناسىن بىردەن اشىپ, الدىڭا جايا سالمايدى. جانىندا قولعابىس, شاكىرتى بولىپ, بىرتىندەپ يگەرىپ الاسىڭ, – دەدى م.اياتبەك.
استانانىڭ تورىندە اشىلعان ەستەتيكالىق تالعام مەن پاتريوتتىق تاربيەگە تۇنعان كورمە كەلۋشىلەردى بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا 27-ناۋرىزعا دەيىن كۇتەدى.
