قايتقان جەردە قايىر بار

518,2 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە ءوتتى

پرەزيدەنتتىڭ پارمەنىمەن بىل­­­تىردان بەرى بۇكىل ەل كولە­مىن­دە ءجۇرىپ جاتقان جەر رە­فور­ما­­سىنىڭ ماقساتى دا – وسى: پاي­دالانىلماي جاتقان جانە كە­زىندە جەكەلەگەن شارۋاشى­لىق­تاردىڭ قۇزىرىنا زاڭسىز ءوتىپ كەتكەن جەرلەردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىپ الۋ ارقىلى جايىلىمنان تارىققان ەلدى مەكەندەردىڭ ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشىپ بەرۋ.

بۇل باعىتتا وتكەن جىلى قوس­تا­ناي وبلىسىندا دا قىرۋار شارۋا اتقارىلدى. وبلىستىق جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتا­مەن­تى­نىڭ مالىمەتىنشە, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە وڭىردە بوس جاتقان 518,2 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەن­شى­گى­نە قايتارىلعان.

– 365,6 مىڭ گەكتاردان جەر يەلەرىنىڭ وزدەرى باس تارتتى, 7,8 مىڭ گەكتاردى سوت ارقىلى الدىق. سو­نىمەن قاتار كەزىندە كەيبىر شار­ۋاشىلىقتار وزدەرىنىڭ اتىنا زاڭسىز تىركەپ العان 50,3 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە ءوتتى. جالعا الۋ مەرزىمى وتكەن 1 مىڭ گەكتار جەر جانە بار. مۇنىڭ سىرتىندا, ءارتۇرلى ىقپال تەتىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ 93,3 مىڭ گەكتار جايىلىم قايتارىلدى. دە­پار­تامەنتتىڭ تالاپ ارىزدارى بو­يىنشا اۋماعى 14,3 مىڭ گەكتار بولاتىن 17 جەر تەلىمى سوت ار­قى­لى ءماجبۇرلى تۇردە مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلدى. قازىرگى ۋاقىتتا 6 مىڭ گەكتارعا قاتىستى 4 تالاپ ارىز سوتتىڭ قاراۋىندا جاتىر. بىلتىرعى جوس­پار بو­يىنشا وبلىستا 500 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەتكە ءوتۋ كەرەك ەدى, ءبىز بۇل مىندەتتى 104 پايىزعا ورىنداپ شىقتىق, دەيدى دەپارتامەنت باس­شىسى قايرات وسپانوۆ.

دەپارتامەنت ماماندارى 2022 جىلى وبلىس اۋماعىندا 500-گە جۋىق تەكسەرىس جۇرگىزىپ, 262 مىڭ گەك­­تار جەردى سۇزگىدەن قايتا وتكى­زىپ شىققان. ناتيجەسىندە, جالپى اۋماعى 143,2 مىڭ گەكتار جەردى رە­سىمدەۋ بارىسىندا ورىن العان زاڭ­عا قايشى كەلەتىن 259 دەرەك انىقتالىپ وتىر. مۇنداي جون­سىز­دىكتەرگە قاتىستى 92 اكىم­شى­لىك ءىس قوز­عالىپ, 6 ملن تەڭگە ايىپپۇل سا­لىنعان.

سونداي-اق كەزىندە جەرگىلىكتى ات­قارۋشى ورگاندار تاراپىنان قابىلدانعان شەشىمدەردىڭ دۇ­رىس-بۇرىستىعىنا كوز جەتكىزۋ ماق­ساتىندا جىل بويى 63 رەت تەك­سە­رىسكە شىعىپ, 109 دەرەك بو­يىنشا جەرگە قاتىستى زاڭ ەرەجە­لە­رىنىڭ بۇزىلعانى انىقتالدى.

بۇل باعىتتاعى جۇمىستار ءالى دە جالعاسىپ جاتىر. بيىل وب­لىس­تا پايدالانىلماي جاتقان 330 مىڭ گەكتار جەردى مەملەكەت مەن­شىگىنە قايتارۋ كوزدەلىپ وتىر.

– 2023 جىلعى قاڭتار ايىندا اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى 21,1 مىڭ گەكتار جەردى قايتارىپ الدىق. ونىڭ 7,9 مىڭ گەكتارىنان يەلەرى ەرىكتى تۇردە وزدەرى باس تارت­تى, ال 13,2 مىڭ گەكتار جەر سوت ارقىلى ءماجبۇرلى تۇردە تار­كىلەنىپ الىندى, دەيدى وب­لىس­تىق جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دە­پار­تا­مەنتىنىڭ باسشىسى.

«Jerkarta.gharysh.kz» گەوسەرۆيسى ىسكە قوسىلدى

وڭىردە ءبىر جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ جاتقان «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ حاتشىسى بولات سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءورىسى تار اۋىلداردىڭ اي­نالا­سىنداعى جايىلىم كولە­مى 10 شا­قىرىمعا دەيىن ۇزارادى. بۇل جەردە قازىر اۋىل ماڭايىنداعى جايىلىمداردىڭ ەڭ ۇلكەنى ءارى كەتسە 7 شاقىرىمعا دەيىن عانا با­راتىنىن ايتا كەتۋ كەرەك. ال وبلىستىق جەر رەسۋرستارىن باس­قارۋ دەپارتامەنتىنىڭ مالى­مەتىنشە, الداعى ۋاقىتتا اۋىل تۇر­عىندارى مال جاياتىن ورىستەر­دىڭ كولەمى 15 شاقىرىمعا دەيىن كە­ڭەيۋى مۇمكىن.

دەپارتامەنت باسشىسى قايرات وسپانوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بوس جاتقان جەرلەر مەملەكەت مەن­شىگىنە تولىق قايتارىلعان سوڭ, جەر­گىلىكتى اكىمدىكتەر جەر ءبولۋ ىسىنە كىرىسەدى. اۋىل مالىن جايۋعا جارايتىن جەرلەر جايى­لىمداردى باسقارۋ جوسپارى بو­يىنشا تۇرعىنداردىڭ مالىن با­عۋعا بەرىلەدى. ال قالعا­نى كون­كۋرس­تىق نەگىزدە اۋىل­شار­ۋا­شى­لىق تاۋارلارىن وندى­رىۋ­شى­لەر­گە ۇسىنىلماق.

«جەر اماناتى» نە ءبىتىرىپ جاتىر دەگەن ماسەلەگە قايتا ورال­ساق, وبلىستا 67,1 مىڭ گەكتار جەر وسى كوميسسيانىڭ ارالاسۋىمەن مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلىپ وتىر. جالپى, ەلىمىز بويىنشا باس-اياعى 5,2 ملن گەكتار جەر مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلسا, ونىڭ 3 ملن گەكتاردان استامى «جەر اماناتى» كوميسسياسىنىڭ ارا­­لاسۋىمەن جۇزەگە اسقان.

– تاياۋدا اۋىل تۇرعىنىنان كەلىپ تۇسكەن شاعىم بويىنشا قوس­تاناي اۋدانىنداعى «جاقسى­لىق-2011» دەگەن شارۋا­شى­لىققا باردىق. شامامەن 3 مىڭ گەكتارداي جايىلىمى بار ەكەن. ون جىلدان بەرى بوس جاتىر. مالى جوق. وبلىستىق جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ دەپارتامەنتىمەن بىرلەسىپ, تەكسەرىپ شىقتىق. دە­پار­تامەنت قىزمەتكەرى ول كىسىگە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە بوس جاتقان جەرگە نە مال تولتىرىڭىز, بولماسا جەردى قايتارىڭىز دەگەن ماز­مۇندا ەسكەرتپە حات بەردى. قازىر باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرمىز, دەيدى وبلىستاعى «جەر اماناتى» كوميس­سياسىنىڭ حاتشىسى بولات سۇلتانوۆ.

جۋىردا اتالعان كوميس­سيا­­نىڭ باستاماسىمەن «jerkarta.gharysh.kz» گەوسەرۆيسى ىسكە قو­سىل^­دى. اتالعان سەرۆيس مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعان جەر ۋچاس­كە­لەرىنە مونيتورينگ جۇرگىزۋگە, ونىڭ قايدا ورنالاسقانىن, كونتۋرىن انىقتاۋعا, سونداي-اق اۋدا­نى مەن مەنشىك يەسى نەمەسە جەر پاي­دالانۋشى تۋرالى مالىمەتتەر الۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى.

– قايتارىلعان جەرلەر اۋىل شارۋا­­شىلىعى مينيسترلىگى ازىر­لە­گەن تسيفرلى ينتەراكتيۆتى كار­تاعا سالىنىپ جاتىر. ماسە­لەن, ءبىزدىڭ وبلىستا مەملەكەت مەن­شى­گى­نە قايتارىلعان 518 مىڭ گەكتار وسى كارتاعا ەنگىزىلەدى. سول ارقىلى ءار اۋىلدىڭ تۇرعىنى ءوزى تۇراتىن ماڭايدا قايتارىلعان جەردىڭ كىمگە بەرىلگەنىن نەمەسە ءالى بوس تۇرعانىن كورىپ وتىراتىن بولادى. ينتەراكتيۆتى كارتا جالپىعا بىردەي اشىق بولادى. باستى ماقسات – ءار اۋىلدىڭ ماڭايىنداعى جايىلىمداردى 10 شاقىرىمعا دەيىن ۇزارتۋ. ودان ءارى سوزا بەرۋ قيىن عوي, تاڭەرتەڭ ورىسكە شىققان مال ءارى كەتسە 10-15 شاقىرىمعا دەيىن جايىلادى دا, قايتىپ ورالادى. بىراق بۇل ءبىر كۇندە شەشىلەتىن ماسەلە ەمەس قوي. الدىمىزدا وتە اۋىر مىندەتتەر تۇرعانىن بىلەمىز, شيرەك عاسىر بويى يەمدەنىپ كەلگەن جەرىن ەشكىم وڭايلىقپەن بەرە سالمايدى. نەشە ءتۇرلى داۋ كوبەيەدى. كوپ جاعدايدا سوتقا جۇگىنۋ كەرەك بولادى. دەگەنمەن قازىر بۇل باعىت­تا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ور­گاندارمەن بىرلەسىپ, جۇيەلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىرمىز. اۋىلدى وسى 10 شاقىرىم جا­يى­لىممەن قام­تۋ­دىڭ جولىن قالاي دا تابۋىمىز كەرەك, دەيدى كوميسسيا حاتشىسى.

19,6 ملن گەكتار اۋماقتى الىپ جاتقان قوستاناي وبلىسىن­دا 10,6 ملن گەكتار جەر اۋىل شارۋا­شى­­لىعىنا ارنالعان. ونىڭ 6,2 ملن گەكتارى ەگىس القابى, 136,7 مىڭ گەكتار شابىندىق بار. ال جايى­لىم­نىڭ كولەمى – 4,2 ملن گەكتار. مۇنىڭ كوبى كەزىندە جەكەلەگەن ادامداردىڭ قولىنا ءوتىپ كەتىپ وتىر. «جەر اماناتى» كوميسسياسى جايىلىمداردى قاي­تا­رىپ الۋ باعىتىندا بيىل دا ءبىراز شارۋا تىندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.

– 2021 جىلى جۇرگىزىلگەن عا­رىش­­تىق مونيتورينگ ناتيجە­سىن­دە رەسپۋبليكا اۋماعىندا پاي­­دا­لانىلماي جاتقان 40 ملن گەك­تار جايىلىم انىقتالعانىن بىلە­­سىزدەر. 2022 جىلدىڭ اياعىن­داعى مالىمەت بويىنشا قوس­تا­ناي وبلىسىنداعى جايىلىم جەتىس­پەۋ­شىلىگى 1 ملن گەكتاردان اسادى. بيىل وبلىس كولەمىندە تاعى 330 مىڭ گەكتار جەردى مەملە­كەت مەن­شىگىنە قايتارۋ جوسپاردا بار. جالپى, 2025 جىلعا دەيىن جايى­لىم جەتىسپەۋشىلىگىن ەكى ەسە قىس­قار­تۋدى كوزدەپ وتىرمىز, دەدى كوميسسيا حاتشىسى بولات سۇلتانوۆ.

قوستاناي وبلىسى