ارتىق شىعىن اۋىلدا دا بار

اۋىلدا تۇرساق تا ەلباسى سوزىنە قۇلاق تۇرە جۇرەتىن ادەتى­مىز. پرەزيدەنتتىڭ كۇندەلىكتى تالاپ-تاپسىرمالارىنا دا زەر سالا قاراپ, سوعان وراي اينالاداعى تىرشىلىك تىنىسىن دا ءبىر اۋىق باعامداپ وتىرامىز. ەلباسى تاپسىرمالارى مەن ساياساتىن قولداپ, ونى ءاردايىم باسشىلىققا الىپ وتىرۋ ول بارشا قازاقستان ازا­ماتتارىنىڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى باستى مىندەتى بولۋعا ءتيىس دەپ بىلەمىز. ۇمىتپاسام, وتكەن جىلى پرە­زي­دەنت كەڭەيتىلگەن ءبىر ءماجىلىس­تە بىرقاتار وبلىس باسشىلارىن ورنىنان تۇرعىزىپ, اۋماقتا جۇرگىزىلىپ جاتقان قۇرى­لىس جۇمىستارىنىڭ ساپاسى مەن وعان جۇمسالىپ جاتقان قاراجات شىعىنىنا نەگە مۇقيات قارامايسىزدار, سون­دا وعان كىمنىڭ جانى اشۋى كەرەك دەگەندى ايتىپ, قاتاڭ تالاپ قوي­عانى بار. سون­شالىقتى كوپ قاراجات جۇمسايتىن شەكتەن تىس الىپ قۇرىلىس كىمگە كەرەك دەگەندەي دە پىكىر بىلدىرگەن ەدى. ءيا, سول ءبىر بيىك مىنبەردەن ايتىلعان وزەكتى ماسەلەنىڭ ءمان-جايىن الىس اۋىلدارداعى بىزدەر جاقسى بىلەمىز. ويتكەنى, ونى كۇندەلىكتى كورىپ-ءبىلىپ ءجۇرمىز. دەمەك بۇل تاپسىرمالاردان پرەزيدەنتتىڭ بارلىق جاعدايدى تولىق بىلەتىنىن, حاباردار ەكەنىن جازباي تانۋعا بولادى. قانە, ءبىز دە اۋىلدا اتقارىلىپ جاتقان قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ بارىسىنا كوز جۇگىرتىپ, باعامداۋدان وتكىزىپ كورەيىكشى. مىسالى, وتكەن جىلى اۋدا­نىمىزدىڭ ەكپىندى, كەڭەسوداق جانە سارىبۇلاق ەلدى مەكەن­دەرىنەن مەدپۋنكتتەر سالىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى. بۇل ەندى الىستاعى اۋىلدار ءۇشىن ۇلكەن قۋانىشتى جاعداي. مۇنىڭ ءبارى ارينە, ەلدى دامىتىپ, قالايدا حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ءۇشىن جاسالىپ جاتقان ۇكىمەتتىڭ شەكسىز قامقورلىعى ەكەنى بەلگىلى. بىراق, سولاي ەكەن دەپ مەملەكەت قارجىسىن وڭدى-سولدى شاشا بەرۋگە دە بولمايتىنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك شىعار. ءبىر مەزگىل جاناشىرلىقپەن قاراعاندى ءجون دەپ بىلەمىز. وسى ورايدا اتاپ ايتا كەتۋىمىز كەرەك, الگى جوعارىدا پايدالانۋعا بەرىلگەن مەدپۋنكتتەردىڭ ارقاي­سىسىنا كەمى 33 ميلليون تەڭگە, تىپتەن, كەيبىرىنە ودان دا كوپ قاراجات جۇمسالعان, ارينە, وبلىستىق بيۋجەتتەن. ەندى وسى قۇرىلىستىڭ كولەمىن اۋىلدىڭ ناقتى جاعدايىمەن سالىستىرىپ قاراساڭىز ارتىق كەتىپ جاتقان تۇستارى كوپ-اق. مىناعان قاراڭىز, كەڭەسوداق اۋىلىندا بار بولعانى 60-اق ءۇي تۇرادى, حالقىنىڭ سانى 400-گە جەتەر-جەتپەس قانا. سولاي بولا تۇرا بۇل ەلدى مەكەنگە تۇرعىزىلعان مەدپۋنكت 7 بولمەنى قۇرايدى. ءار بولمەنىڭ اتى بار, ەسىگىنە دابىرايتىپ جازىپ قويعان. بىراق, ءىشىن اشىپ قاراساڭىز, وندا سونشالىقتى ءبىر قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستى كورە المايسىز. بوسقا تۇر. بۇل سياقتى حالىق سانى از اۋىلعا ەم قابىلداۋ مەن ەگۋ بولمەلەرى قوس-قوستان نەگە كەرەك؟ اۋىلدىق اۋرۋحانا بولسا ءبىر ءسارى, ال, مەدتىرەك ءۇشىن دابىراداي ەكى بولمەگە كەلىپ تۇرعان ەشقانداي دا ءبىر زارۋلىكتى كورە المادىق. ءبىزدى تاعى ءبىر تاڭعالدىرعانى, ول ءدارى تاراتۋ بولمەسى بولدى. اكۋشەر ا. جولداسوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ايىندا-جىلىندا دەمەكشى وقتا-تەكتە, وندا دا سۇرانىس تۇسكەن جاعدايدا عانا اۋداننان كەلگەندەر وسىندا وتىرىپ ءدارى-دارمەك تاراتادى-مىس. بۇل ءبىر, ەكىنشى, بۇل مەدپۋنكتتە كۇنىنە ءارى كەتكەندە 4-5 ناۋقاسقا عانا ەگۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى ەكەن. ەگۋ بولمەسىندەگى قولدانىلعان مەديتسينالىق قۇرالداردى زالالسىزداندىراتىن ارنايى اپپاراتتى ءبىر جىلدان بەرى ءالى پايدالانعان جوقپىز, سونداي-اق بىزدەگى 4 مۇزدات­قىشتىڭ ەكەۋى عانا ىستەيدى, دەيدى ا.جول­داسوۆا. ال, سول ىستەپ تۇر دەگەن مۇزداتقىشتاردىڭ ىشىندە ەشنارسە جوق. ولاي بولسا ونىڭ ىستەگەنى نە, ىستەمەگەنى نە؟ سولاي بولا تۇرا ولار قان­شاما قارا­جاتقا الىنعان. اكۋ­شەر بولمەسى قاجەتتى قۇرال-جابدىق­تارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىل­مەگەن. تەك ايەلدەردى كورەتىن ۇستەل­دىڭ قاراقان باسى عانا تۇر. بولمەدەگى جارىقشامدار بولسا سالبىراپ, انە-مىنە ءتۇسىپ كەتەردەي. مەدپۋنكتتىڭ وسىنداي جاع­دايىنا قاراپ, ەسىل عانا جەلگە ۇشقان مەملەكەتتىڭ قاراجاتتارى-اي دەپ قىنجىلماسقا امالىڭ جوق. بۇل مەكەمەدە بار بولعانى ەكى-اق مامان جۇمىس ىستەيدى. ءبىرى فەلد­شەر, ەكىنشىسى ورتا بۋىندى اكۋشەر. «وكىنىشكە وراي مەن حالىق سانىنىڭ جەتىسپەۋىنە بايلانىس­تى قىسقارتىلىپ وتىرمىن», دەدى ايگۇل تاعى دا قىنجىلا سويلەپ. ارينە, باستاپقى كەزدە دۇرىس ەسەپ, ناقتى جوسپار بولماعاننان سوڭ وسىلاي قىسقارتۋعا ۇشى­راۋ زاڭدىلىق. بىراق, كادر قىسقارعانىمەن ارتىق بولمەگە كەتكەن شىعىننىڭ قايتىپ ورنىنا كەلمەسى انىق قوي. «قۋىرداقتىڭ كوكەسىن, تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەمەكشى, ءدال وسى كەڭەسوداق سياقتى 60 شاقتى عانا ءتۇتىن تۇراتىن جۇلدىز اۋىلىندا قۇداي-اۋ, قايسىبىر جىلى 9 بولمەلى الگىندەي مەدپۋنكت تۇرعىزىلعان كەزدە «ويباي-اۋ, الاقانداي عانا اۋىلعا سونشالىقتى قاراجات جۇمساپ مىناداي ۇلكەن جايدى سالۋدىڭ قاجەتى قانشا ەدى, مەملەكەت قاراجاتىنىڭ قايدا كەتىپ جاتقانىن سۇرايتىن سوندا جاناشىر ەشكىمنىڭ بولماعانى ما؟» دەپ اۋىل تۇرعىندارى العاش قۋانعانىمەن سوڭىنان اۋىزىن اشا تاڭ قالعانى ەسىمىزدە. وسىنشاما بولمەنىڭ تەك ەكى-ۇشەۋىن عانا قىستىڭ كۇندەرى پەش جاعىپ پايدالانعانى بولماسا, قالعاندارى قاراۋسىزدىقتان توزىپ بارادى, دەيدى سونداعى مەكتەپ ديرەكتورى ا.اقباەۆ. ال, تەرەكتى اۋلىنىڭ تۇرعىنى م.ايمۇرزاەۆ بولسا «بىزدە دە سول جاڭادان سالىنعان مەدپۋنكتتىڭ ىشىندە وندا قىزمەت ىستەيتىن مامانعا قاراعاندا ءبول­مە سانى كوپ. اي­نال­دىرعان ەكى مامانعا 4 بولمەدەن تيەدى. ال, ءبىز سياقتى شاعىن اۋىلعا 3-4 بولمەدەن ارتىعى تىپتەن كوپتىك ەتەدى», دەيدى. مىنە, اۋىلداعى قۇرىلىس جۇمىستارى تۋرالى ايتقاندا تەك مەدپۋنكتتەرمەن عانا شەكتەلىپ قالۋ مۇمكىن ەمەس. بالا سانىنا شاققاندا اناعۇرلىم ۇلكەن اۋدانداعى جاڭادان سالىنعان ل.وتەشوۆ, م.وتەمىس ۇلى مەن قاينار ورتا مەكتەپتەرىندەگى بوس تۇرعان بولمەلەردى كورگەندە ءىشىڭ اشيدى. وسىنداي ارتىق-اسپاي, ءراسۋا تىرلىكتەردى كورىپ وتىرىپ «مۇنشالىقتى اسىرا سىلتەۋ سوندا كىمدەردىڭ پايداسىنا شەشىلىپ وتىر ەكەن؟» دەگەن كۇدىكتى ساۋالداردىڭ مازالايتىنى دا راس. العاشقى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاردى ازىرلەۋ كەزىندە جەر­گىلىكتى جەردىڭ جاعدايىن تولىق زەردەلەمەگەندىكتىڭ كەسىرى بۇل.  سەرىكباي تۇرجان. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, بايدىبەك اۋدانى.