بىلتىر ناۋرىز ايىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ استانا مەن الماتى اكىمدەرىنە قالا تۇرعىندارىنىڭ وتىنىشتەرىنە قۇلاق اسۋدى جانە تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىنىڭ جانىنان نەگىزسىز سالىنىپ جاتقان كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ قۇرىلىسىن توقتاتۋدى تاپسىرعان بولاتىن. «ادىلەتتى قازاقستان» تۇجىرىمداماسىن نەگىزگە العان تۇرعىندار قوردالانعان پروبلەمالاردى قوعام تالقىسىنا سالۋعا ءۇن قوسىپ ءجۇر. اسىرەسە سوڭعى ۋاقىتتارى بۇل تۇرعىدا بەلسەندىلىك بايقالعان. وڭ شەشىمىن تاۋىپ, ءتۇيىنى تارقاعان جايلار جەتەرلىك. سونىڭ باسىم بولىگى – قۇرىلىس سالاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر.
مەگاپوليستىڭ بوستاندىق اۋدانىندا بوي كوتەرگەن ءتورت قاباتتى عيماراتتىڭ قۇرىلىسى زاڭدى ورەسكەل بۇزا وتىرىپ سالىنعاندىعى تۇرعىندار نارازىلىعىن تۋدىرعان ەدى. ماسەلەگە قالا قۇرىلىسىن باقىلاۋ باسقارماسى ارالاسىپ, قوجانوۆ كوشەسىنىڭ شىعىسىندا ورنالاسقان نىساننىڭ تالاپقا ساي ەمەستىگىن ءارى بەكىتىلگەن باس جوسپاردان اۋىتقىعانىن انىقتاعان. ەكى جىلعا سوزىلعان سوت ۇدەرىسى عيماراتتى بۇزۋ تۋرالى شەشىم شىعارعانىمەن, سوت شەشىمىن ورىنداۋ كەزىندە مەنشىك يەسى جەر تەلىمىن وزگە تۇلعاعا ساتىپ ۇلگەرگەن. قالا قۇرىلىسى باسقارماسىنىڭ جەر تەلىمىن ساتۋ شارتىن جارامسىز دەپ تانۋ تۋرالى تالاپ-ارىزىنان سوڭ مامىلە جويىلىپ, بۇزۋ تۋرالى شەشىم كۇشىندە قالدى. دەسە دە نىساندى بۇزۋ مەرزىمى ءالى بەلگىلەنبەگەن.
وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «پوليتەحنيچەسكي» كوشەسىنىڭ ءبىر بولىگى جەكە كومپانياعا تيەسىلى دەگەن جەلەۋمەن جابىلعان ەدى. اتالعان جاي كوشە تۇرعىندارىن اشىندىرىپ, جاعداي قوعامدىق رەزونانس تۋدىردى. اكىمدىك جۇرگىزگەن ءتيىستى شارالاردان كەيىن قۇرىلىس سالۋشى جوبانى وزگەرتتى. جابۋلى قازان جابۋلى كۇيدە قالسا, جول ورتاسىنان كوپقاباتتى ەكى بىردەي تۇرعىن ءۇي سالىنىپ كەتۋى ىقتيمال ەدى. جۇرتشىلىقپەن جۇزدەسكەن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەربولات دوساەۆ كوشەنىڭ قايتا اشىلعانىن, جول جابىنى كومپانيا ەسەبىنەن قايتا قالپىنا كەلتىرىلەتىنىن جەتكىزدى. وسىلايشا, جەر ۋچاسكەسى قالانىڭ كوممۋنالدىق مەنشىگىنە قايتارىلدى.
الماتىنىڭ بوستاندىق اۋدانىندا سالىنىپ جاتقان تاعى ءبىر ءۇيدىڭ ساپاسىنا قاتىستى تۇرعىندار شاعىمى ماماندار نازارىنا ىلىكتى. مەنشىك يەسى قالالىق جوسپارلاۋ جانە ۋربانيستيكا باسقارماسىنىڭ كەلىسىمىنسىز تاۋ ەتەگىنە تۇرعىن ءۇي كەشەنىن سالۋدى باستاعانىمەن قويماي, قۇرىلىس تالاپتارىن ورەسكەل بۇزعان. تەكسەرۋ بارىسىندا تىرەۋىش قابىرعالارىنىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى قۇرىلىس جۇمىستارى توقتاتىلىپ, تاۋ بوكتەرىندەگى باسپانالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ەلەمەگەن تۇلعاعا قاتىستى اكىمشىلىك حاتتاما تولتىرىلدى. ناتيجەسىندە, مەنشىك يەسى ايتىلعان سوگىستەن قورىتىندى شىعارىپ, قاۋىپسىزدىك بويىنشا بارلىق ولقىلىقتاردى جوياتىنىن جەتكىزدى. مۇنداي جايلاردان ساباق الا باستاعان كاسىپكەرلەر مەن جاۋاپتى مەكەمەلەر زاڭ تالاپتارىنا بارىنشا زەيىنمەن قاراۋىنا تۋرا كەلەدى. اسىرەسە قۇرىلىس ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەر سەرگەكتىكتى قاجەت ەتەدى.
ايتپاقشى, اپتا بۇرىن الماتى قالاسى ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا باسقارماسىنىڭ ماماندارى «نۇرلىتاۋ» شاعىن اۋدانىندا 63 جەمىس اعاشىنىڭ زاڭسىز كەسىلگەنىن انىقتادى. ايىپتىلار ايىپپۇل ارقالاپ, كەسىلگەن اعاشتاردىڭ ورنىنا ەڭ كەمى 2,5 م بولاتىن 3150 اعاش ەگۋگە مىندەتتەلدى. قولدانىستاعى زاڭناما اياسىندا ءتيىستى شارا قابىلداۋ ءۇشىن الماتى قالاسىنىڭ پوليتسيا دەپارتامەنتىنە جانە الماتى قالاسىنىڭ مامانداندىرىلعان تابيعاتتى قورعاۋ پروكۋراتۋراسىنا حات جولدانعان.
مەملەكەت باسشىسى جولداۋىندا: «بارلىق شەشىم جان-جاقتى ەكشەلىپ, اشىق ءارى ءادىل, ەڭ باستىسى قوعام مۇددەسى مەن تالابىن ەسكەرە وتىرىپ قابىلدانۋعا ءتيىس. وڭ وزگەرىستىڭ ءبارىن جاقىن ارادا جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتىمىن. حالىق قولداۋى وسى ماقساتتارعا جەتۋدىڭ باستى كەپىلى بولادى. كوزدەلگەن يگى وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋعا نەعۇرلىم كوپ ازامات قاتىسسا, ناتيجەگە سوعۇرلىم تەزىرەك جەتەمىز», دەگەن ەدى. ال ادىلەتتى قوعام ورناتۋعا ازاماتتىق قوعامنىڭ بەلسەنە ارالاسۋى پرەزيدەنت ايتقان يگى ناتيجەلەردىڭ جۇيەلى جۇزەگە اسۋىن جاقىنداتا تۇسپەك.
الماتى
