ەل جءانە ەلباسى
«بەرەكە-بىرلىگىمىزدىڭ ۇيىتقىسى»
تورەحان مۇقانوۆا,
«التىن القا» يەگەرى:
ءبىزدىڭ قاتارلاستارىمىزدىڭ بارلىعى ەڭبەكپەن ەتەنە ءوستى. جۇبايىم جۇماباي ەكەۋمىز دە ەل قاتارلى ەڭبەك ەتتىك. كەڭشاردىڭ ءبىر وتار قويىن باعىپ, حال-قادەرىمىزشە ءومىر سۇردىك. ەڭبەك ەتە ءجۇرىپ, ون بالا ءوسىرىپ, تاربيەلەدىك. بالالاردىڭ بارلىعى دا ەڭبەكتىڭ ءدامىن تاتىپ ءوستى. قازىر ارقايسىسى ءبىر-ءبىر شاڭىراق يەسى. ءبىر جاقسىسى, ۇشقان ۇيالارىندا ءجيى باس قوسىپ, ءبىزدىڭ جاعدايىمىزدى ويلاپ تۇرادى. انا ءۇشىن ەڭ قاجەتتىسى دە وسى ەمەس پە؟
نەمەرە, شوبەرە ءسۇيىپ وتىرمىن. ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ گۇلدەنىپ, كوركەيىپ كەلە جاتقانىن كورىپ, كەۋدەمدى قۋانىش كەرنەيدى. بالالاردىڭ ءبارى دە جۇمىس ىستەيدى, تۇرمىستارى جاقسى. سونىڭ بارلىعى ەلىمىزدەگى بەرەكە-بىرلىكتىڭ ارقاسى ەكەنىن انا رەتىندە سەزىنەمىن. انانىڭ تىلەگى قاشاندا بەيبىت ءومىر, ۇرپاعىنىڭ اماندىعى عوي.
شۇكىر, ءبىزدىڭ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇعان تولىق جاعداي جاساپ وتىر. جىل سايىن تۇرمىسىمىز تۇزەلىپ, جاعدايىمىز جاقسارىپ كەلەدى. زەينەتكەر بولعان سوڭ, ءوز تۇرعىلاستارىمنىڭ دا پىكىرىنە قۇلاق تۇرە جۇرەمىن. بارلىعىنىڭ ايتارى ەلباسىنا دەگەن ريزاشىلىعى دەر ەدىم. نەمەرەلەرىمىز جاڭا مەكتەپتەرگە بارىپ, تەرەڭ ءبىلىم الىپ جاتسا, جىل سايىن زەينەتاقىمىز ءوسىپ, وزىمىزگە ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلىپ جاتسا, بىزگە بۇدان ارتىق نە كەرەك.
قازىر ەلباسىنىڭ ۇتىرلى ساياساتىنىڭ ارقاسىندا جاڭا كاسىپورىندار سالىنىپ, اشىلىپ جاتىر. بۇل – بالالار ءۇشىن جاڭا جۇمىس ورنى دەگەن ءسوز. ياعني ەڭبەك ەتەمىن دەگەن ادامعا جۇمىس تابىلادى. جۇمىسى بولسا, جاستار دا ۇلى كوشكە ىلەسەدى دەپ ويلايمىن.
ءبىز ەڭبەكتىڭ بەينەتىن كورىڭكىرەدىك, ارينە. بىراق, ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ دامۋ ەكپىنىن كورىپ, كادىمگىدەي مارقايامىز. ارقاعا استانانى كوشىرگەندە كوڭىلىمىز كۇپتىلەۋ بولعانىن جاسىرۋدىڭ دا رەتى جوق. ال استانانى ءوز كوزىممەن كورگەننەن كەيىن ەلباسىنىڭ عاجايىپ باستامالارىنىڭ باياندىلىعىنا يمانداي ۇيىدىم دەسەم, ارتىق ايتقاندىق بولماس. ساۋلەتى كەلىسكەن ەلوردانىڭ كەلبەتى كىسى قىزىققانداي ەكەن. بۇل – مەنىڭ جۇرەكجاردى پىكىرىم.
ءبىز بارىمىزدى باعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك. بايتاق ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىن ويلاپ, ءىس قىلىپ جۇرگەن ەلباسىمىزدىڭ ءار قادامى تۋعان جەرىمىزدى كوركەيتۋ, ەگەمەندى ەلىمىزدى دامىعان ەلدەر قاتارىنا جەتكىزۋ ەكەنىن بارشا حالىق تۇسىنەدى. ءبىز ەلدەگى يگىلىكتى اڭعارىپ وتىرمىز. سارابدال ساياساتى مەن ۇلتتىق ۇستانىمىن الەم مويىنداعان پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەل ءۇشىن جاساعان ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. ونى قاراپايىم حالىق كورىپ تە, ءبىلىپ تە وتىر. كۇنى كەشە اۋىلدان ۇدەرە كوشكەن حالىق قازىر شاماسى كەلسە, اۋىلعا بارۋعا, مال وسىرۋگە ىنتالى. ياعني ەلدەگى بەرەكەنىڭ باعى جانا باستاعانى.
ەلباسىنىڭ حالىققا جاساعان جاقسىلىقتارى جەتەرلىك. سوندىقتان دا, پرەزيدەنتكە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك جوعارى, ىقىلاس ىستىق. مەن دە سول كوپتىڭ ءبىرى رەتىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا يگى تىلەگىمدى ارناپ وتىرامىن. ەرتەڭىمىزدىڭ كەپىلى, بۇگىنىمىزدىڭ بەرەكەسىن كەلتىرگەن ەلباسى الدا دا تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدى تىڭ تابىستارعا باستايتىنىنا سەنىمىم مول. وسىنداي باقۋاتتى تۇرمىس پەن بەيبىت ومىرگە جاعداي تۋعىزىپ وتىرعان ەلباسىنا انالىق العىسىم شەكسىز.
اقتوبە.
«جاس ومىرىمدەگى جارقىن ساتتەردىڭ ءبىرى»
مامبەت بيگەلديەۆ,
«وزەنمۇنايگاز» اق-تىڭ مۇنايشىسى:
قازاقستان, تاۋەلسىزدىك, استانا! وسى ءۇش ۇعىمنىڭ حالقىمىزدىڭ ساناسىنا ۇلكەن جاڭالىقتىڭ, ۇران مەن رۋحتىڭ, ەركىندىك پەن ەرلىكتىڭ بەلگىسىندەي نىق ورناعاندىعى قۋانتادى. كەشەگى تولارساقتان ساز, توبىقتان سۋ كەشكەن, ەڭسەسىن ەل دەپ كوتەرىپ, كوزىن كەلەشەك دەپ اشقان قايران بابالاردىڭ ارمانى دا وسى ەمەس پە؟! قازاقتىڭ كوسىلگەن سارىارقاسىنىڭ تورىندە استانانىڭ بوي كوتەرۋى دە بيىك بىرلىك پەن اسقاق ارماننىڭ نىشانى دەپ ايتۋعا بولادى.
كوپتەگەن ەلدىڭ شاڭىراعى شايقالىپ, بەرەكەسى كەتكەن كەزدەرى تۇران دالاسىندا تىنىشتىق ورناۋى كىم-كىمدى دە قىزىقتىراتىنى حاق. قازاق دالاسىنىڭ وڭتۇستىگى مەن سولتۇستىگىنىڭ, شىعىسى مەن باتىسىنىڭ ىستىق ىقىلاسى, ادال نيەتىنىڭ ءبىر ارناعا – ەلدىك مۇرات پەن ەلورداسى – استاناعا ءتۇيىسۋى بارشامىزدىڭ جانىمىزعا شۋاق, قانىمىزعا قۋات بەرەدى. وسىناۋ بولاشاققا بەت بۇرعان, كەلەشەكتىڭ شىڭىنا ۇمتىلعان ۇلى كوشتىڭ قارقىن الىپ قارىشتاۋىندا مۇنايىن بۇرقاقتاتىپ, مەرەيىن اسىرعان ماڭعىستاۋ ولكەسىندەگى مۇنايشىلاردىڭ ۇلەسى زور دەپ ايتا الامىن.
عىلىم مەن ونەردى ورىستەتىپ, اركەز ەلباسى جولداۋلارىنا ءۇن قوسىپ, اۋىزبىرلىك پەن ادامگەرشىلىكتىڭ الاڭىنان تابىلاتىن دا وسى مۇنايشى ازاماتتار. وسى جىلى كوپتەگەن مۇناي مەكەمەلەرىندە جاستار ۇيىمى قۇرىلىپ, ءوزارا پىكىر الماسىپ, قايىرىمدىلىق پەن قاجىر-قايراتتىڭ تۋىن جەلبىرەتتى. مۇنايشى جاستاردىڭ قاي كەزدە دە باس بىرىكتىرىپ, ەڭسەلى تۇردە تىزە قوسۋى ەل ەرتەڭىنە دەگەن سەنىمدى نىعايتا تۇسەدى.
مەنىڭ استاناعا العاش 2001 جىلى جولىم ءتۇستى. ول كەزدە مەن ستۋدەنت بولاتىنمىن. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 10 جىل تولۋ مەرەكەسىنە وراي ۇيىمداستىرىلعان شىعارمالار بايقاۋىندا جۇلدەگەر اتانىپ, وسى جەتىستىك ناتيجەسىندە استاناعا بارۋ قۇرمەتىنە يە بولدىم. وسى جولى, ياعني «تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى» دەپ اتالاتىن قاسيەتتى مەرەكە قارساڭىندا ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆپەن كەزدەسۋ مارتەبەسىنە يە بولدىم.
كەزدەسۋ بارىسىندا پرەزيدەنتىمىزدىڭ قولىن الىپ, امانداسقان ساتتە ءوزىمدى ازامات رەتىندە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك كۇتىپ تۇرعاندىعىن سەزىندىم. بار ىنتا-ىقىلاسىمەن قاتار, ۇلكەن كەمەڭگەرلىك بەينەسىن تانىتا سويلەگەن ەلباسى بىزدەرگە ۇلكەن ءۇمىت ارتاتىندىعىن ايتا وتىرىپ, ءوزىنىڭ بولاشاقتاعى جوسپارلارىمەن ءبولىستى. جاس ومىرىمدەگى اسەرلى ساتتەرگە جاتاتىن وسى وقيعا مەنىڭ ءوز جولىمدى تابۋعا كوپ ىقپال ەتتى دەۋگە بولادى.
ءالى دە تالاي اتقارىلار ىستەر, جاسالار شارالار جەتەرلىك. باستىسى – جولىمىز اشىق, باعىتىمىز ايقىن, بولاشاعىمىز جارقىن. ەرتەڭگى ۇرپاق ماقتاناتىنداي, دارياداي دارحان, قارياداي كەمەل ەل قالىپتاستىرۋ بۇگىنگى ءبىزدىڭ قولىمىزدا ەكەندىگىن ۇعىنساق, ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك, پەرزەنتتىك پارىز سالماعى مەن ماڭىزى سەزىلە تۇسەدى.
ماڭعىستاۋ وبلىسى,
جاڭاوزەن قالاسى.
«قازاقستان – بارشامىزدىڭ قورعانىمىز»
يلاحۋن جاليلوۆ,
الماتى قالالىق ۇيعىر ەتنومادەني
بىرلەستىگىنىڭ مۇشەسى, اقىن:
استاناسىنا قاراپ ەلىن تانۋعا بولاتىنى شىندىق. ءبىزدىڭ وتانىمىزدىڭ ەلورداسى – استانا قالاسى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ كەلبەتىن بەينەلەيتىن الىپ شاھارعا اينالىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ باس قالاسى ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ ورتالىعىنا اينالعاننان بەرى ەل تۇرعىندارىنىڭ عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەل ازاماتتارىنىڭ دا نازارىن وزىنە قاراتىپ كەلەدى. البەتتە, ءبىزدىڭ سۇيىكتى استانامىزدى ءبىر كورگەن شەتەلدىك قوناق ونىڭ سۇلۋلىعى مەن كوركەمدىگىنە تامسانىپ, تاڭداناتىنى ءسوزسىز. سەبەبى, قازاقستان ەگەمەندىك العانىنا جيىرما جىلدان جاڭا اسسا, ەلوردانىڭ ەل استاناسىنا اينالعانىنا 16 جىل عانا تولىپ وتىر.
بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ ەكونوميكاداعى, ساياسات پەن مادەنيەت, ءبىلىم-عىلىمداعى جەتىستىكتەرىمىزگە, سونىڭ ىشىندە, استانا قالاسىنىڭ عاجايىپ ءوسىپ-وركەندەپ, دۇنيە ءجۇزىندەگى ەڭ الدىڭعى قاتارلى قالالار ساپىنا كىرۋگە باتىل قادام جاساپ كەلە جاتقانىنا بۇكىل الەم تاڭدانا نازار سالۋدا. بۇل جەتىستىكتەر, ەڭ الدىمەن, كەلەشەكتى بولجاي بىلەتىن, اقىلدى دا پاراساتتى پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسى جانە تىكەلەي باسشىلىعىمەن جۇزەگە اسقان عالامات جاڭالىق ەكەنىن ايتۋ كەرەك.
استانا – ەگەمەن قازاقستاننىڭ ورتالىعى, مەملەكەتتىك سيپاتىمىزدىڭ بەلگىسى. عاسىرلار بويى حالقىمىز ارمانداعان تاۋەلسىزدىك, ەركىندىك, بوستاندىقتىڭ سيمۆولى. قازاقستاندىقتاردىڭ شىن ماعىناسىنداعى جۇرەگى جانە ماقتانىشى ەكەنى ءسوزسىز!
استانا شارتاراپقا جايىلىپ, بيىككە ورلەپ وسۋدە. از جىلدار ىشىندە عاجايىپ عيماراتتار بوي كوتەردى. اسپانمەن بوي تالاسقان بيىك عيماراتتار – «بايتەرەك», بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايى, باسقا دا ارحيتەكتۋرالىق انسامبلدەر, اكىمشىلىك كەشەندەر, «استانا وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترى, تۇرعىن ۇيلەر, مادەنيەت, سپورت نىساندارى قالا كوركىنە كورىك قوسىپ تۇر. بۇل نىساندار ءبىر-بىرىنە ۇقسامايدى. ارقايسىسى ارحيتەكتورلىق ەرەكشەلىككە يە. مۇنداي ەرەكشەلىكتەر دۇنيەجۇزىنىڭ باسقا قالالارىندا سيرەك كەزدەسسە كەرەك. استانا كەلەشەكتە دۇنيەجۇزىلىك ءتۋريزمنىڭ ورتالىعىنا اينالۋى ءۇشىن بارلىق مۇمكىنشىلىكتەردى پايدالانۋدى كوزدەپ وتىر. سونداي-اق, دۇنيەجۇزىلىك مادەنيەت ورتالىعىنا اينالماقشى.
استانا ەلىمىزدەگى 140-قا جۋىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ باسىن بىرىكتىرىپ, ولاردى ءبىر وتباسىنىڭ مۇشەلەرى سياقتى تاتۋ ءومىر سۇرۋگە كەپىلدىك بەرۋمەن قاتار, دۇنيە ءجۇزى حالقىنىڭ بەيبىتشىلىك, ءوزارا ءتۇسىنىستىك ورناتۋ جولىندا دا ءۇلكەن جۇمىستاردى جۇزەگە اسىراتىن ورتالىققا اينالدى. ءبىز عاجايىپ ءبىر ءداۋىردىڭ, وتە ۇلكەن وزگەرىستەردىڭ كۋاگەرلەرى بولىپ وتىرمىز. ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا ادامدارىمىزدىڭ كۇش-جىگەرىمەن جاڭا مەملەكەت بوي كوتەرىپ, كامەلەتكە تولۋدا. بۇل – ءبىزدىڭ كوپۇلتتى حالقىمىزدىڭ بىرلىگىنىڭ, تاتۋلىعىنىڭ, ءبىر ماقساتتى كوزدەپ ارەكەت ەتۋىنىڭ, ەلىمىز پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ دانا باسشىلىعىنىڭ ناتيجەسى. ءبىز ءوزىمىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزبەن, ونىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن دۇنيەگە كەلگەن استانا قالاسىمەن ماقتانامىز.
الماتى.
«پرەزيدەنتتىڭ قولىن قىسىپ ۇلگەرىپ ەدىم»
نۇرزيا اتاەۆا, مويىنقۇم اۋدانى اكىمدىگى كەڭسە ءبولىمىنىڭ باسشىسى:
2012 جىلدىڭ قاراشا ايىندا وتكەن «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ ءىى سەزىندە جاستاردىڭ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا دەگەن قوشەمەتىن, رياسىز كوڭىلىن سوزبەن جەتكىزۋ قيىن. پرەزيدەنتتىڭ, اسىرەسە, قاراپايىمدىعى ەرەكشە رۋحتاندىرادى. سەزدە بارلىق سالانى قامتىپ, الدا اتقارىلار شارۋالاردى سارالاپ بەرگەن ەلباسى ءسوز سوڭىندا جاستارمەن ەستەلىك سۋرەتكە ءتۇستى.
جانىنا جارىسا بارعان جاستاردى جاۋاپتى تۇلعالار توقتاتا المادى. مۇمكىندىكتى قالت جىبەرمەگەن جاستاردىڭ قاتارىنان بوي كورسەتۋىم ءبىر ماقساتىمنىڭ ورىندالعانى ەدى. تاۋ تۇلعانىڭ مىسى باسىپ, قاتتى قوبالجىدىق. كوڭىلىمىزگە قاراپ, ءسال كىدىرىپ قالعان پرەزيدەنتتىڭ قولىن قىسىپ, «امان بولىڭىز!», دەپ ايتىپ ۇلگەردىم. مىنە, جاستاردىڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا دەگەن, كەرىسىنشە, ەلباسىنىڭ جاستارعا دەگەن قوشەمەتى, قۇرمەتى شارىقتاعان سول ءسات سانامىزدا سايراپ تۇر!
ەلدىڭ ەگەمەندىگىن, تاۋەلسىزدىكتىڭ تۇعىرلىلىعىن, ەكونوميكانىڭ قۋاتتىلىعىن, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن نىعايتىپ, جاستارىن العىرلىققا باۋلىعان ەلباسىنا قاشاندا تىلەكتەس بولۋ مەنىڭ ازاماتتىق پارىزىم دەپ بىلەمىن. سەبەبى, ءدال قازىرگى ۋاقىتتا جاستار ساياساتىنا دەگەن قولداۋدىڭ اياققا نىق تۇرىپ, بەرەكەسى ارتىپ تۇر. ەلباسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا بىردەن-ءبىر ۇلەس قوساتىن ماڭىزدى سالالاردىڭ تىزگىنىن جاس ماماندارعا ۇستاتۋى كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. ارينە, بۇل دەگەنىڭىز, جاستارعا دەگەن ۇلكەن سەنىمدىلىكتىڭ باستاۋى.
قابىلەتى بارعا, قولىنان ءىس كەلەتىنگە ءتۇرلى باعدارلامالاردى العا تارتتى. ماسەلەن, جاس تولقىننىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىن ۇشتاستىراتىن «بولاشاق» باعدارلاماسى تالاي جاستىڭ ارمانىنا قانات ءبىتىردى. كەيىنگى جىلدارى جوعارى جانە ارناۋلى ورتا ءبىلىمدى تامامداعان جاس ماماندار ءۇشىن زور سۇرانىسقا يە بولعان «جاستار ءىس-تاجىريبەسى» جوباسىنىڭ دا شاراپاتى مول. جۇمىس تاپپاي, سەرگەلدەڭگە تۇسكەن وقۋ بىتىرۋشىلەر وسى جوبا ارقىلى 6 اي مەرزىمدە ءتۇرلى مەكەمەلەردە تاجىريبەدەن ءوتىپ, جۇمىسقا ورنالاسۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر.
مىنە, قامقورلىق پەن جاناشىرلىقتى ءتۇسىنگەن ادامعا ەلباسىنىڭ ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز.
جامبىل وبلىسى.
