اللەرگيالىق اۋرۋلاردى اسقىندىرىپ الماڭىز!

دارىگەردىڭ ايتۋىنشا, اللەر­گيالىق اۋرۋ – بۇل اعزانىڭ اللەر­گيالىق رەاكتسياسىنىڭ سىرتقى كورى­نىستەرىنىڭ جيىن­تىعى. ەڭ ءجيى كەز­دەسەتىن اللەر­گيالىق اۋرۋلارعا ال­لەر­گيا­لىق رينيت (رينوكونيۋنكتي­ۆيت, ءشوپ بەزگەگى), برونح دە­مى­ك­پەسى, اتوپيالىق دەرماتيت, اللەرگيالىق بايلانىس دەر­ماتيتى, ەسەكجەم جانە كۆينكە ءىسىنۋى, انافيلاكسيا, ال­لەرگيالىق ۆاسكۋليت جاتادى. العاش­قى بەلگىلەرى – اتوپيالىق دەرماتيت جانە تاماق اللەرگياسى. ولاردىڭ قاتتى ءورشۋى العاشقى ەكى جاسقا تاپ بولادى. ءارى قاراي شامامەن 3-4 جاس­تا اەرو-اللەرگەندەرگە سەزىمتالدىق داميدى. بۇل ۋاقىت اللەرگيانىڭ تىنىس الۋ كورىنىستەرىنىڭ قوسىلۋىمەن سايكەس كەلەدى: برونح دەمىكپەسى, اللەرگيالىق رينيت پايدا بولادى. اەرو-اللەرگەندەرگە سەزىمتالدىق دارەجەسى مەكتەپ جاسىنا دەيىن ارتا بەرەدى, 5 جاسقا دەيىن تۇرمىستىق اللەرگەندەرگە سەنسيبيليزاتسيا, ياعني تىم جوعارى سەزىمتالدىق قوسىلۋى مۇمكىن. الايدا بارلىق بالادا اتوپيالىق ۇزدىكسىز مارش تولىعىمەن جۇزەگە اسىرىلمايدى, ونى كەز كەلگەن كەزەڭدە توقتاتۋعا بولادى. اۋرۋدىڭ ەرتە كەزەڭىندە سەبەپ-سالدارلىق اللەرگەندەردى انىقتاۋ كەرەك.

– اللەرگەن – بۇل يممۋندىق جۇيە تانيتىن جانە قايتا بايلانىسقان كەزدە ءوز تىندەرىنە زاقىم كەلتىرەتىن ارتىق يممۋندىق رەاكتسيانى, ياعني اللەرگيالىق رەاكتسيانى تۋدىراتىن زات. شىعۋ تەگى بويىنشا اللەرگەندەر قاراپايىم حيميالىق زاتتار, تۇرمىستىق, ساڭىراۋقۇلاقتىق, دارىلىك, تاعامدىق, ميكروبتىق, سونداي-اق جانۋار نەمەسە وسىمدىك تەكتەس بولۋى مۇمكىن. اعزا ينگالياتسيالىق (ينگالياتسيالىق اۋا ارقىلى), جاناسۋ, تاماقپەن نەمەسە ينەكتسيالىق جولمەن كەلەتىن اللەرگەندەرمەن بايلانىسادى. ەڭ اۋىر اللەرگيالىق اۋرۋلار – انافيلاكسيا, اۋىر ەسەكجەم جانە كۆينكە ءىسىنۋى, سونداي-اق برونح دەمىكپەسى تۇرىندەگى وتكىر اۋرۋلار, – دەدى ە.كوۆزەل.

بۇل رەتتە مامان ءار اۋرۋدىڭ سيپاتىنا بولەك توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, برونح دەمىكپەسى – تىنىس الۋ جولدارىنىڭ سوزىلمالى اللەرگيالىق قابىنۋى. اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى جرۆي-دە ۇزاققا سوزىلعان جوتەل تۇرىندە نەمەسە اللەرگەنمەن بايلانىستا وڭاي بايقالمايدى. اۋرۋ تولقىندى تۇردە ءورشۋ مەن رەميسسيانىڭ اۋىسۋىمەن جۇرەدى. دەمىكپەنىڭ جەڭىل تۇرىندە تۇنشىعۋ, اۋا جەتپەۋ بەلگىلەرى اپتاسىنا 2 رەتتەن ءجيى بولمايدى, قالعان ۋاقىتتا ادامدا اۋرۋدىڭ بەلگىلەرى بولمايدى. دەگەنمەن كۇن سايىن ءارتۇرلى اۋىرلىقتاعى شابۋىل­دار قايتالانعان كەزدە ۇزاعىراق ءورشۋى مۇمكىن. اۋىر جاعدايلاردا برونحتىڭ بىتەلۋىن بىرنەشە كۇن, ءتىپتى اپتا ىشىندە جويۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل جاعداي استماتيكالىق كۇي دەپ اتالادى.

انافيلاكسيا, انافيلاكتيكالىق شوك – بۇل اللەرگەنمەن قايتا باي­لانىسقاننان كەيىن بىرنەشە سەكۋندتان نەمەسە مينۋتتان كەيىن (2 ساعاتقا دەيىن) داميتىن دەنەنىڭ جوعارى سەزىمتالدىعىنىڭ جەدەل رەاك­تسيا­سى. انافيلاكتيكالىق شوك وتە تەز داميدى جانە 10-20% جاعدايدا ولىمگە اكەلۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا سەزىمتال ادامنىڭ دەنەسىنە ەنگەن اللەرگەننىڭ دوزاسى (وسى اللەرگەنگە سەزىمتال) شوكتىڭ دامۋىندا شەشۋشى ءرول اتقارمايدى. انافيلاكسيانىڭ العاشقى كورىنىستەرى انتيگەن اعزاعا ەنەتىن ايماقتا اللەرگيالىق رەاكتسيا ء(ىسىنۋ, قىزارۋ, قىشۋ) بولۋى مۇمكىن. الايدا ءارتۇرلى ورگان مەن جۇيەنىڭ جۇمىستارى تەز بۇزىلادى.

اللەرگيالىق رينيت – اللەرگيانىڭ جەڭىل كورىنىس­تەرىنىڭ ءبىرى. ونىڭ نەگىزگى بەلگىسى مۇرىننان شىرىشتى سۋ اعۋ, سونىمەن بىرگە تۇشكىرۋ, مۇرىننىڭ بىتەلۋى دە بولۋى مۇمكىن. كوزدىڭ بەلگىلەرى قو­سىلعان جاعدايدا كوزدىڭ سۋلانۋى, قىشۋى جانە قىزارۋى (كونيۋنكتيۆيت) مۇمكىن, بۇل جاعداي قازىردىڭ وزىندە رينوكونيۋنكتيۆيت دەپ اتالادى. اللەرگيالىق ءرينيتتىڭ باسقا اتاۋلارى دا بار – ءشوپ بەزگەگى, پوللينوز, ولار اللەرگيالىق ءرينيتتىڭ ماۋسىمدىق تۇرىنە كوبىرەك جاتادى. سونىمەن قاتار ادامدا رينيت بەلگىلەرى جىلدىڭ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتىندا عانا پايدا بولادى. بۇل وسى ۋاقىتتا گۇلدەيتىن وسىمدىكتەردىڭ توزاڭىنا سەزىمتالدىقپەن بايلانىس­تى. سونداي-اق جىل بويى تۇراقتى جۇرەتىن رينيت بار, ول كوبىنەسە تۇرمىستىق اللەرگەندەرگە ء(جۇن, ءۇي كەنەلەرى جانە ت.ب.) سەزىمتالدىقتان تۋادى.

– اللەرگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ بەلگىلى ءبىر اۋرۋعا بايلانىستى. بىراق سەبەپ-سالدارلىق اللەرگەندى انىقتاۋ جانە ونى جويۋ نەمەسە ونىمەن بايلانىسىن ازايتۋ ءۇشىن الدىن الۋ شارالارى ەمدەۋدىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى بولىپ سانالادى. ەگەر بۇل ورىندالماسا, ناۋقاستىڭ جاعدايىن تولىق باقىلاۋ مۇمكىن بولمايدى. مەديتسينالىق تەراپيانى دارىگەر اۋرۋعا, ناۋقاستىڭ اعىمىنىڭ اۋىرلىعىنا جانە جاسىنا بايلانىستى تاعايىندايدى. فارماتسەۆتيكالىق نارىقتا كوپتەگەن ءدارى-دارمەك بار, بىراق ولاردى دارىگەر تاڭداۋى كەرەك. اللەرگيانى پاتوگەنەتيكالىق ەمدەۋدىڭ ءبىر ءادىسى – اللەرگەنگە ءتان يممۋنوتەراپيا, بۇل ۇزاق اسەر ەتەدى. بۇل ءادىس اللەرگەنگە اسەر ەتكەندە يممۋنولوگيالىق توزىمدىلىكتى (جاۋاپسىزدىقتى) سەبەپ-سالدارلىق اللەرگەندى ۇزاق جانە ۇزاق ۋاقىت (3-5 جىل) جۇرگىزۋ ارقىلى دامىتۋعا نەگىزدەلگەن. بۇل ەمدەۋ ءادىسىن تاعايىنداۋ تۋرالى ماسەلەنى تەك اللەرگولوگ-يممۋنولوگ شەشەدى جانە ونى مامانداندىرىلعان كابينەتتە جۇرگىزەدى, دەدى سپيكەر.