ورازعالي ورىنباەۆ 2018 جىلى ينسۋلت الىپ, ارباعا تاڭىلعان. دەنساۋلىعىنا بايلانىستى جۇمىسقا جارامسىز بولسا دا بيىل مەديتسينالىق ساراپتاما قورىتىندىسى بويىنشا كوميسسيا مۇشەلەرى ء«ىى توپ مۇگەدەگى» دەگەن ستاتۋستى تەك 3 جىلعا تاعايىنداپتى.
– جىل سايىن جولداسىمنىڭ قۇجاتتارىن ءوزىم وتكىزەمىن. كۇتىمىن دە ءوزىم جاسايمىن. جاسىم بولسا 60-قا تايادى. مۇگەدەكتىكتى رەسىمدەۋ ءۇشىن ەمحاناداعى تالاپتاردى جەڭىلدەتۋ كەرەك. كابينەتتى تورىپ, كەزەك كۇتۋ قاجىتادى. بارلىعى دا مەن سەكىلدى ءبىر شارۋامەن كەلىپ وتىر. ولارعا قالاي قيىلىپ ء«وتىپ كەتەيىن» دەپ وتىراسىڭ. امال جوق, كۇتەمىز, – دەدى و.ورىنباەۆتىڭ جۇبايى گ.ومارقىزى.
مۇگەدەكتىكتى رەسىمدەۋ مەديتسينالىق ۇيىمنىڭ دارىگەرلىك-كونسۋلتاتسيالىق كوميسسياسىنىڭ جولداماسى – №031/ە نىسانى بويىنشا مەديتسينالىق الەۋمەتتىك ساراپتاماعا ء(ماس) قورىتىندى نەگىزىندە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ اۋماقتىق بولىمشەلەرىندە جۇزبە-ءجۇز, كۋالاندىرىلاتىن ادامدى قاراپ-تەكسەرۋ نەمەسە سىرتتاي مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك ساراپتاما جاساۋ ارقىلى جۇرگىزىلەدى. ياعني اۋىل تۇرعىنى 4 اي ىشىندە دياگنوزىن قويىپ, وڭالتۋ باعدارلاماسى مەن دارىگەردىڭ باقىلاۋىنان ءوتۋ كەستەسىن جاساۋ ءۇشىن اۋدان ورتالىعىنا كەلۋى كەرەك. سودان كەيىن عانا ءتۇرلى قۇجاتتاردى جيناۋدى تالاپ ەتەتىن وبلىستىق باسقارماعا, ءماس-كە جىبەرىلەدى. ۇسىنىلعان قۇجاتتاردى قاراۋ, كۋالاندىرىلاتىن ادامدى تەكسەرۋ, ورگانيزم فۋنكتسيالارىنىڭ بۇزىلۋى مەن تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ شەكتەلۋ دارەجەسىن باعالاۋ جولىمەن ءماس ءبولىمى باسشىسىنىڭ جانە كەمىندە ەكى باس ماماننىڭ قاتىسۋىمەن جۇرگىزىلەدى. كەيىن مۇگەدەكتىگى بار ادام دەپ تانىلعان جانعا ءبىرىنشى, ەكىنشى نەمەسە ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىك, جەتى جاسقا دەيىنگى ادامعا «مۇگەدەكتىگى بار بالا» ساناتى, ال جەتى جاستان ون سەگىز جاسقا دەيىنگى ادامعا ءبىرىنشى, ەكىنشى, ءۇشىنشى توپتاعى «مۇگەدەكتىگى بار بالا» ساناتى بەلگىلەنەدى. وسىلايشا, مۇگەدەكتىك دارەجەسىن الۋ مەرزىمى ورتا ەسەپپەن 2 ايدان ءبىر جىلعا دەيىن سوزىلادى. دەمەك بۇل ايتارلىقتاي ۋاقىتتى تالاپ ەتەتىن ۇدەرىس. مىنە, وسىدان باستاپ, ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن جانداردىڭ شارۋالارى شاتقاياقتايدى.
جاردەماقى تاعايىنداۋداعى قاعازباستىلىققا شاعىمدانعانداردىڭ ءبىرى – اتىراۋلىق البينا رىسماعامبەتوۆا. كوپبالالى انا 9-دا اشىلاتىن ءماس-كە تاڭعى 7-دەن باستاپ كەزەك الىپ تۇرادى. سودان دارىگەردىڭ قابىلداۋىنا تەك ساعات 11:00-دە عانا كىرەدى. بۇعان قوسا تۋىلعانىنان اۋىز قۋىسىندا كىناراتى بار بالاسىنىڭ مۇگەدەكتىك ستاتۋسىن كوميسسيا مۇشەلەرى جىل سايىن توقتاتامىز دەپ «قورقىتادى» ەكەن.
– مۇگەدەك ستاتۋسىن الۋ ءۇشىن تابانىمىزدان توزدىق. جىل سايىن مەديتسينالىق ساراپتامادان وتەمىز. مىنە, وسىمەن ەكىنشى جىل قاتارىنان ءىىى توپقا جاتاتىن قىزىمدى كەزەك كۇتىپ, ءار كابينەتتىڭ ەسىگىن قاعىپ, دارىگەرلەردىڭ تولىق باقىلاۋىندا بولدىق. 15 جاستاعى بالام ءالى دۇرىس سويلەي المايدى. سول ءۇشىن لوگوپەدكە اپارامىن. ءوزىنىڭ قاتارلاستارىنان قالىس قالعان سوڭ, قازىر 5-سىنىپتى وقىپ جاتىر. ولاردىڭ قاعىتپا ءسوزى, قىزىمنىڭ جۇيكە جۇيەسىنە, قوعامعا, ورتاعا بەيىمدەلۋىنە قيىندىقتار تۋدىرۋدا. سوندىقتان پسيحولوگتىڭ كومەگىنە دە جۇگىنەمىز. جولداسىم جۇمىس ىستەمەيدى. بۇل قىزدان بولەك, تاعى 4 بالام بار. قازىر ماعان دا, قىزىما دا مەملەكەت تاراپىنان جاردەماقى تولەنەدى. وسىمەن كۇنەلتىپ وتىرمىز. ەگەر الداعى ۋاقىتتا, ساراپتاما ناتيجەسىندە مۇگەدەكتى راسىمدەمەسە, جاعدايىمىزدىڭ نە بولارىن بىلمەيمىن, – دەيدى ا.رىسماعامبەتوۆا.
البينا سەكىلدى تاڭمەن تالاسا وڭىرگە قاراستى اۋدانداردان تاعى ءبىراز ادام كەلەدى. بىراق دارىگەرلەر ولاردىڭ قۇجاتتارىندا قانداي دا ءبىر ءمور نەمەسە قول قويىلماعانىن بايقاسا, كەرى قايتارىپ جىبەرەتىن كورىنەدى. بۇل دا بارىپ تۇرعان بيۋروكراتيا.
بىلتىر جۇرتشىلىقتىڭ كوڭىلىن كۇپتى ەتكەن ءدال وسى ماسەلەنى اقپان ايىنداعى ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا ەكس-دەپۋتات عاني تاشقاراەۆ كوتەرگەن ەدى. سونداي-اق ول مۇگەدەكتى رەسىمدەۋ كەزىندەگى جەمقورلىق تۋرالى دا دالەلدەر كەلتىرگەن-ءدى.
– ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسمي دەرەكتەرى بويىنشا 2021 جىلى سوتقا 102 تالاپ-ارىز بەرىلىپ, قارالدى. ونىڭ ىشىندە 77 (75,5%) ءىس بويىنشا تالاپ-ارىزدار قاناعاتتاندىرۋدان باس تارتىلدى جانە 25 ءىس بويىنشا ارىزدانۋشىلاردىڭ تالاپتارى قاناعاتتاندىرىلدى. مۇگەدەكتىكتى تانۋدىڭ قولدانىستاعى تەتىگىمەن سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى بار. مۇگەدەكتەردىڭ پىكىرىنشە, قايتا ساراپتامادان ءوتۋ ماسەلەلەرى مۇلدەم اقىلعا سىيمايدى جانە كوپ جاعدايدا وسى ماسەلەلەرمەن اينالىسۋعا ۋاكىلەتتى ورگاندار مەن مامانداردىڭ ارەكەتىنە نارازىلىق تۋعىزادى, – دەگەن ەدى ع.تاشقاراەۆ.
وسىلايشا, جاردەماقى تاعايىنداۋ جۇيەسىنىڭ ولقىلىعى تالاي جاننىڭ وبالىنا قالىپ وتىر. نەگىزى قازاقستاندا تاعدىردىڭ تالكەگىنە تاباندىلىق تانىتىپ, سىناعىنا سىنىپ كەتپەي جۇرگەن 711,8 مىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جان بار. ونىڭ ىشىندە 104,3 مىڭى مۇگەدەكتىگى بار بالالار. بىلتىردىڭ وزىندە قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس مەديتسينالىق ۇيىمدار قايتا كۋالاندىرۋدىڭ كەزەكتى مەرزىمىن ەسكەرە وتىرىپ, مۇگەدەكتىگى بار 169,9 مىڭ ادام كەزەكتى كۋالاندىرۋدان وتكەن. ياعني بۇل تىزىمدەگىلەردىڭ باسىم كوپشىلىگى جوعارىدا اتالعان پروبلەمامەن بەتپە-بەت كەلدى دەگەن ءسوز.
ايتپاقشى, بيىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا مۇگەدەكتىگى بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى الۋشىلار سانى شامامەن 531,3 مىڭعا جۋىق ادامدى قۇرايدى ەكەن. ال مۇگەدەكتىگى بويىنشا مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى ءتيىستى قارجى جىلىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى زاڭدا بەلگىلەنەتىن ەڭ تومەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنىڭ شاماسىنا قاراي, مۇگەدەكتىك توبىنا جانە سەبەبىنە بايلانىستى تاعايىندالادى دەپ ءتۇسىندىردى بىزگە سالالىق مينيسترلىك وكىلدەرى.
– بيىل اتالعان الەۋمەتتىك جاردەماقى كولەمى 40 567 تەڭگەنى قۇرادى. بۇگىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مۇگەدەكتiگi بويىنشا جانە اسىراۋشىسىنان ايىرىلۋ جاعدايى بويىنشا بەرiلەتiن مەملەكەتتiك الەۋمەتتiك جاردەماقىلار تۋرالى» زاڭنىڭ 12-بابىنا سايكەس مۇگەدەكتىگى بويىنشا تاعايىندالاتىن جاردەماقىلاردىڭ مولشەرى مىناداي: ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيى مولشەرىندە ەسەپتەلەتىن اقى – 77 889 تەڭگە, ەكىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيى مولشەرىندە ەسەپتەلەتىن اقى – 62 068 تەڭگە, ءۇشىنشى توپتاعى مۇگەدەكتىگى بار ادامدارعا 1,04 ەڭ تومەن كۇنكورىس دەڭگەيى مولشەرىندە ەسەپتەلەتىن اقى 42 190 تەڭگە, – دەدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جانە الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ساراپشىسى دۋلات بايباتشاەۆ.
