تۋىندى اۆتورى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, جازۋشى, دراماتۋرگ دۋلات يسابەكوۆ ەكىنشى كۇنى پرەمەراعا ءوزى كەلىپ, قويىلىمعا وڭ باعاسىن بەرگەن. سپەكتاكلدى جىلى قابىلداعان دراماتۋرگ: «شىنىمدى ايتسام, العاشىندا كۇدىكپەن قارادىم, قاتتى قوبالجىدىم دا. بۇگىن پرەمەراعا دا قاۋىپتەنىپ كەلگەنىمدى جاسىرمايمىن. كوپتەن بەرى ءوز-وزىمە ريزا بولماي جۇرگەن ەدىم. وسى جولى ريزا بولعان سياقتىمىن», دەپ شىنايى ىقىلاسىن ءبىلدىردى.
– سپەكتاكلدى كورىپ وتىرىپ كوزىمە قانشا رەت جاس الدىم. ستسەناريدى وقىپ شىققاننان كەيىن قالاي شىعار ەكەن دەپ ويلادىم. جازۋ دەگەن ءبىر باسقا, ساحناعا شىعارۋ دەگەن ءبىر باسقا. قويىلىمداعى حور, ءان – ءبارى وتە ورىندى. رەجيسسەر ءبارىن ورىن-ورنىمەن پايدالانعان. وركەستردىڭ ءوزى ماعان قاتتى ۇنادى. تىپ-تىنىش, ساليقالى, جاي عانا ونەر كورسەتتى. سالتاناتتىڭ ءرولى ماعان ەرەكشە اسەر ەتتى. بىردە-ءبىر اكتەر بوس جۇرگەن جوق. اسىرەسە قايىركەندى ويناعان اكتەر رولگە كىرىپ كەتىپ, تولىعىمەن شىعارمامداعى قايىركەنگە اينالدى. بۇتىندەي العاندا, سپەكتاكل وتە جوعارى دارەجەدە شىقتى, – دەدى جازۋشى-دراماتۋرگ دۋلات يسابەكوۆ.
ساحنا تورىندە ءسوز العان اۆتور شىعارمانىڭ ومىرگە كەلۋ تاريحىنا دا از-كەم توقتالدى. جازۋشىنىڭ ايتۋىنشا, «گاۋھارتاس» – دۋلات يسابەكوۆتىڭ 25 جاسىندا ماسكەۋ تۇبىندە اسكەردە ءجۇرىپ جازعان تىرناقالدى تۋىندىسى. ال پوۆەستىڭ جازىلۋىنا سول جاقتا ءجۇرىپ راديودان ەستىگەن بيبىگۇل تولەگەنوۆانىڭ ورىنداۋىنداعى حالىق ءانى تۇرتكى بولعان.
– الدىنا قويعان كەز كەلگەن تاپسىرما مەن مىندەتتى ءىلىپ الىپ كەتەتىن ادامدار بولادى. ال سپەكتاكلدە وسىنىڭ بارلىعىن ارقالايتىن ادام ول – رەجيسسەر. اسحات ماەميروۆ ىزدەنەتىن, ىزدەنگەندە ونى تاپپاي قويمايتىن رەجيسسەر ەكەنىن بۇگىن تاعى دالەلدەدى.
جالىندى جاستارىمىز ءوسىپ كەلە جاتىر. قويىلىم بويى قاتتى ءسۇيسىنىپ وتىردىم. اينالايىن, جولدارىڭ اشىق بولسىن, باستارىڭا باقىت قۇسى ۇيا سالسىن. ونى ەشكىم ۇركىتپەسىن! باق بەرسىن, اللا ونى باياندى ەتىپ بەرسىن, – دەگەن اۆتور ءسوزىنىڭ سوڭىن تەاتر ۇجىمىنا بەرگەن اق باتاسىمەن اياقتادى.
مۋزىكالىق درامانىڭ قويۋشى رەجيسسەرى جانە ساحنالىق نۇسقاسىن جاساعان قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى اسحات ماەميروۆ فيلم ارقىلى كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالعان پروزانىڭ تەاترلىق فورماسىن تابۋ وتە قيىنعا سوققانىن جاسىرمادى.
– اۆتور ءوزىنىڭ وڭ باعاسىن بەرىپ, سپەكتاكلدى جىلى قابىلدادى. الايدا پروزانى تەاتر تىلىندە سويلەتىپ, تەاترلىق فورماسىن تابۋ وتە قيىن. دەگەنمەن, وسى قويىلىمدى ساحنالاۋ بارىسىندا كومپوزيتورلار بار, ستسەنوگراف بار التى ايداي جۇمىس ىستەدىك. ويتكەنى ءتۇرلى قيىندىقتار بولدى. ارينە, 1975 جىلى شىققان «گاۋھارتاس» ءفيلمىن اعا بۋىن, ورتا بۋىن وكىلدەرى جاقسى بىلەدى.
قويىلىمعا ءبىز قازاق قوعامىنداعى وتباسى, رۋحاني قۇندىلىقتاردى ارقاۋ ەتتىك. اسىرەسە وتباسىنداعى انانىڭ ءرولى, اكەنىڭ ورنى قانداي بولادى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەدىك. قازاقتىڭ قاراپايىم وتباسىسىنىڭ ءومىرى ارقىلى ادامداردىڭ جان دۇنيەسىن كورسەتتىك. بۇل سپەكتاكلدىڭ باستى يدەياسى – شاڭىراقتىڭ باقىتىن, ماحابباتىن قىزعىشتاي قورعاۋ, – دەدى مۋزىكالىق دراما قويىلىمنىڭ رەجيسسەرى.
«گاۋھارتاس» پوۆەسىنىڭ ساحنالىق نۇسقاسىنىڭ ستسەنوگرافيا جانە كوستيۋم سۋرەتشىسى الما سىرباەۆا, رەجيسسەردىڭ اسسيستەنتتەرى باۋىرجان نۇرباي مەن ورازالى يگىلىك, قويۋشى-حورمەيستەر مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى عالىمجان بەرەكەشوۆ, قويۋشى-حورەوگراف ۋاليتبەك سيازبەك, جارىق قويۋ سۋرەتشىسى ايدىن دوساەۆ, دىبىس رەجيسسەرى سابينا يلياسوۆا, رەجيسسەردىڭ كومەكشىلەرى گۇلدانا ابدىسادىق جانە نۇراي رىسبەكوۆا, مۋزىكامەن سۇيەمەلدەۋشى – تەاتر ءانسامبلى.
جاس كەلىننىڭ رولىندە ويناعان ينابات ريزابەكوۆا «سالتانات – جانى وتە نازىك, ومىرگە عاشىق جان. ساحنادا سول نازىكتىكتى بارىنشا بەرۋگە تىرىستىم», دەيدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى سالتاناتتىڭ كۇيەۋى, شوپان تاستاننىڭ وبرازىن شىنايى الىپ شىققان تەاتر اكتەرى ورازالى يگىلىك پەن ينابات ريزابەكوۆا شىنايى ومىردە دە ەرلى-زايىپتى جاندار.
جەتپىسىنشى جىلدارى قوي باعىپ, قاراپايىم تىرشىلىك كەشكەن شاعىن وتباسىنىڭ ءومىرى ارقاۋ بولعان شىعارما رۋحاني قۇندىلىقتاردى دارىپتەپ, جار قادىرىن ۇعىنۋ, ماحاببات پەن باقىت, شىنايى سەزىمدى باعالاۋعا شاقىرادى. وقيعا جەلىسى اقىنجاندى قايىركەننىڭ بايانداۋى ارقىلى ءوربىپ وتىرادى. ال سالتاناتتىڭ قاينىسىن كەرەمەت ويناعان اكتەر – «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اسىلحان تولەپوۆ «گاۋھارتاس» پرەمەراسىن «تەاتردىڭ تاريحي ءساتى» دەپ اتاپ ءوتتى.
– لىق تولعان زال, كورەرمەننىڭ شىنايى ءتۇرلى ەموتسياسى, بىرازعا دەيىن سوعىلعان دۋ قول شاپالاق, ساحنا سىرتىنداعى قوبالجۋ, سوزبەن جەتكىزۋگە كەلمەيتىن, سول ساتتەگى بولەك ەنەرگەتيكا… مىنە, وسىنىڭ بارلىعى بىزگە, ارتىستەرگە شابىت بەرەدى.
سپەكتاكلگە اتسالىسقان تەاتر ۇجىمىن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. قويىلىم رەجيسسەرى ءارى ۇستازىم اسحات ماكسيم ۇلىنا ارتقان سەنىمى ءۇشىن العىس بىلدىرەمىن. تۋىندى تالعامپاز كورەرمەننىڭ كوڭىلىنەن شىققانى انىق – ناۋرىز ايىندا وتەتىن سەانستاردا دا انشلاگ. شىنى كەرەك, قاتتى قوبالجىدىم. دۋلات اتامىزدىڭ الدىندا ءوزىنىڭ كەيىپكەرىن ويناپ شىعۋ وڭايعا سوقپادى. دەگەنمەن, سپەكتاكل سوڭىندا «اينالايىن, مەنىڭ قايىركەنىم» دەپ قۇشاعىنا العاندا قۋانىش بويىمدى بيلەدى. ۇيقىسىز تۇندەر, دايىندىقتا وتكەن ساعاتتار, جاتتالعان پاراق-پاراق ماتىندەر, جىبەرىلگەن قاتەلىكتەردىڭ ارقاسىندا دۇنيەگە كەلگەن كەيىپكەرلەر كورەرمەنىن ۇزاق ۋاقىت قۋانتارى ءسوزسىز, – دەدى اسىلحان تولەپوۆ.
ءبىز كورگەن «گاۋھارتاستىڭ» دا سونى قىرلارى, اكتەرلەردىڭ, رەجيسسەردىڭ وزىندىك ىزدەنىستەرى جۇرەككە جىلى ءتيدى. سونداي-اق مۋزىكالىق جاس كورەرمەن تەاترى جاستارىنىڭ ويىندارى ناعىز اكتەرلىك شەبەرلىكتىڭ ۇلگىسىن تانىتتى. كەڭەس كەزىندە دە الدىمەن ادەبيەتسۇيەر قاۋىمنىڭ, كەيىننەن كورەرمەننىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەن «گاۋھارتاس» – ساحنادا. تىڭ باعىت, جاڭا جانرداعى كوركەم شىعارما تەاتر ارقىلى قايتادان قالىڭ جۇرتشىلىققا جول تارتتى.
