سۋرەتتى تۇسىرگەن يۋري بەككەر
قاز-قاتار تىزىلگەن كارتينالارعا جاي عانا كوز جۇگىرتىپ وتە سالۋعا بولاتىن شىعار. اسەم ەكەن, بوياۋلارى قانداي قانىق, سۋرەتتەگى بيكەش نەتكەن ادەمى دەۋىڭىز مۇمكىن. ءبىز وسىلاي عانا سۋرەتتەي سالعان تۋىندىنىڭ وزەگىندە قانشاما ۇيقىسىز تۇندەر, مي قابىعىن كەمىرگەن مىڭسان ويلار, ارپالىسقان سەزىمدەر, بالكىم, ادام تاعدىرى دا جاتۋى مۇمكىن عوي. سۋرەتشىنىڭ ەڭبەگىن بۇلداپ تۇرعانىمىز جوق, ءبىزدى ىنتىقتىرعان كەيىپكەرلەردىڭ ىشكى الەمى.
تەمىر تورمەن قۇرساۋلانعان تەرەزەگە تەلمىرە قاراپ تۇرعان ايەل ءۇشىن ءومىردىڭ بار ءمانى بوستاندىق. وعان ەركىندىكتەن اسقان قۇندىلىق جوق. اينەكتەن توگىلگەن كۇن ساۋلەسى ۇزىلمەگەن ءۇمىتىن جالعاپ تۇرعان شۇعىلا سەكىلدى. ەركىندىك لەبى ەسسە, ەسسىز سۇرگەن ەسالاڭ كۇندەرگە قوش ايتىپ, ناعىز ادام بولىپ ءومىر سۇرۋگە بەيىل. جاي كەزدە باسىپ-تاپتاپ وتە بەرەتىن كوشەلەر سونداي ىستىق, تۇنگى قالا شامدارى سونداي جارىق, جۇمىستان شارشاپ كەلىپ توسەگىڭە قۇلاۋ نەتكەن باقىت. ۇيدەن شىعىپ بارا جاتقاندا قيماي تۇرار ادامىڭ بولسا – قانداي نىعمەت...
قىمبات دەمالىس ورنىندا بۋىرقانعان تەڭىزگە كوز تاستاپ وتىرعان بويجەتكەننىڭ ارمانى مۇلدە باسقا. وعان دا الدەنە جەتپەيدى. بالكىم ول ءۇشىن باقىت جارقىراعان ساراي, بۋما-بۋما اقشا ەمەس. وعان كەرەگى جان تىنىشتىعى. مۇمكىن شىنايى سەزىمگە ءزارۋ. ارداي كوڭىل ادال دوستىقتى اڭسايتىن شىعار. بالكىم ءبارىن باسىنان باستاعىسى كەلەدى. ول جاعى بىزگە بەيمالىم. ءبىر انىق دۇنيە – تيتوۆ قانداي سۋرەت سالسا دا ادامدى وي الەمىنە شاقىرادى. شات-شادىمان ءومىردى بەينەلەسە دە, جاي انشەيىن تەرەزە الدىندا تۇرعان قۇمىراداعى گۇل دە ەرىكسىز ويلانتادى.
سۋرەتشى كەسكىندەمەگە شەكسىز بەرىلگەن. ول كولەڭكە مەن جارىق قاتىناستارىن مۇقيات زەرتتەيدى, پاليترانى كۇردەلى ەلەمەنتتەرمەن بايىتىپ, كومپوزيتسيالىق ىرعاقتار مەن ەكپىندەردى سەزىممەن قۇراستىرادى. گەومەتريالىق سىزىقتار, جازىقتىق پەن داقتار, قىلقالامنىڭ ءار ۇيكەلىسى كوڭىل-كۇيدى قۇبىلتادى. ءتۇس تاڭداۋداعى ۇتقىرلىق, ىشكى ەنەرگيا كەسكىندەمەنىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرا تۇسەدى. ءتىپتى شەبەر, كوپقاباتتى موزايكالارىندا دا وسى مانەرىنەن جاڭىلمايدى.
ءومىردىڭ تۇراقسىز, قاشىپ بارا جاتقان ساتتەرىن سەزىنۋ, ءتۇسىنۋ, «توقتاتۋ» ءۇشىن جانتالاس ءجۇرىپ جاتقانداي. بالكىم ماڭىزدى, مۇمكىن ەلەۋسىز اسەرلەردىڭ شەكسىز تىزبەگى سۋرەتشىنىڭ ساناسىندا كەنەپ بەتىنە بەكىتۋدى قاجەت ەتەتىن ءىز قالدىرادى. وسىلايشا, ناقتى وقيعاسى جوق سيۋجەتتەر شىعارمانىڭ جانىن سەزىنۋدى كورەرمەننىڭ ەنشىسىنە قالدىراتىنداي. ەش ارەكەتسىز, بىرقالىپتى, جايباراقات كەيىپكەرلەردىڭ جان دۇنيەسىن الۋان بوياۋلار ارقىلى اشۋعا تالپىنادى.
الماتىلىق كورەرمەندەر ءۇشىن قىلقالام شەبەرىنىڭ ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيى مەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى بىرلەسە ۇيىمداستىرعان «بىرگە بولۋ سەزىمى» اتتى ەكسپوزيتسيالىق كورمەسىن تاماشالاۋ مۇمكىندىگى تۋدى. سۋرەتشىنىڭ 30-دان استام تاڭداۋلى جۇمىستارى قويىلعان ونەر جارمەڭكەسى شىنايى ونەر الەمىنە ۇڭىلگەن كورەرمەندى بەيجاي قالدىرماسى انىق. شىعارماشىلىق يەسىنىڭ زاماناۋي كەسكىندەمە شەشىمدەرىن ىزدەۋگە باعىتتالعان تىڭ تالپىنىسىن ونەرتانۋشىلار جىلى قابىلدادى.
– سۋرەتشى ءوزىنىڭ جاڭا كورمەسىن «بىرگە بولۋ سەزىمى» دەپ اتادى. بۇل قىسقا جانە سىيىمدى انىقتامادا شىعارماشىلىق ىزدەنىستەردىڭ ءمانىن بىلدىرۋگە دەگەن ۇمتىلىس كورسەتىلەدى. كارتينالاردىڭ كەيىپكەرلەرى قورشاعان ورتاعا ورگانيكالىق تۇردە سايكەس كەلەدى, كەيدە وعان قوسىلىپ, بىرەگەيلەنەدى. ولار جارتىلاي ۇيىقتاپ نەمەسە ءوز ويلارىنا ەنىپ, اڭگىمەنىڭ تەگىس اعىمىنا نەمەسە ارمانشىل ويلاۋعا قاتىسادى. كەسكىندەمە كەڭىستىگىندە ۇستەمدىك ەتپەستەن, ولار ماڭىزدى ەمەس جانە ەلەۋسىز ەشتەڭە جوق الەمنىڭ بولىگى بولىپ تابىلادى. ادام مەن ورتا قاتىناستارىن زەرتتەۋدە اۆتور وسى ساتتە بولۋدى تۇسىنەدى جانە جەتكىزەدى. كورىنەتىن ەكىنشى دارەجەدە, تەك قانا ادام (جانە كەيدە ونىڭ بولماۋى) شىعارما بەينەسىنىڭ نەگىزگى سەمانتيكالىق ەلەمەنتىنە اينالادى. زاتتىق-كەڭىستىكتىك الەمدە بولشەكتەر ارقىلى جانە كوبىنەسە كەزدەيسوق نىساندار ارقىلى كۇيلەردىڭ نيۋانستارى اشىلادى. جاڭا جۇمىستاردىڭ قايتالاناتىن ءموتيۆى – كومپوزيتسيانىڭ ورتاسىن ۇستاپ, سودان كەيىن كەنەپتىڭ شەتىنە اۋىساتىن تەرەزە. بۇل ەلەمەنت كومپوزيتسياعا جاقتاۋلار مەن شىنىدان جاسالعان وزىندىك گەومەتريالىق جولاقتار مەن توركوزدەردى تۋدىرادى. كەڭ اشىق نەمەسە تىعىز جابىلعان, بولمەنى جارقىن كۇن ساۋلەسىمەن تولتىراتىن بولمە جابدىقتارى ياكي تەرەزە جاقتاۋى سىرتقى جانە جەكە الەمنىڭ شەكاراسىنا اينالادى, سۋرەتشى سول ارقىلى ءار ءساتتىڭ قۇندىلىعىن سەزىنۋگە شاقىرادى. گەرمان تيتوۆ 1962 جىلى ۋكراينانىڭ دنەپروپەتروۆسك قالاسىندا دۇنيەگە كەلدى. ماسكەۋ مەن الماتىدا قاتار تۇرىپ جەمىستى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. 1985 جىلى قازپي-ءدىڭ (قازىرگى اباي اتىنداعى قازۇپۋ) سۋرەت-گرافيكا فاكۋلتەتىن ءبىتىردى. 1990 جىلدان باستاپ ءتۇرلى كورمەلەرگە قاتىسىپ كەلە جاتقان ول بەينەلەۋ ونەرىندە ءوز قولتاڭباسىن قالىپتاستىرعان شەبەرگە اينالدى, – دەيدى ونەرتانۋشى ەكاتەرينا رەزنيكوۆا.
كۇن ساۋلەسىنە شومىلعان بولمە, كولەڭكەگە باتىرىلعان كىرەبەرىس, سيرەك كەلۋشىلەرى بار ءدامحانا جابدىقتارى, كەنەپ تولى شەبەرحانا, قاڭىراپ قالعان پەيزاجدار, ءۇيدىڭ ەسكى كىرەبەرىسى, قۇس تورى بار قابىرعا فراگمەنتى. ءاربىر كەڭىستىك ۇيلەسىمدىلىك پەن تىنىشتىقتى, تىنىق ويدى, جالعىزدىقتى, قايعى-قاسىرەتتى نەمەسە شابىتتى ءبىلدىرۋ ارقىلى ءوز كۇيىنە ەنەدى. كەنەپتەگى جارىق پەن ءتۇس, سان الۋان ەستەلىكتەر, سەزىمدەر قايشىلىعى ءبارى-ءبارى تىنىمسىز ىزدەنىستەن قۇرىلعان كۇردەلى ماتەريا دەرسىز.
الماتى
