سونىڭ ءبىرى ءھام بىرەگەيى – اسىل ونەردىڭ كيەلى قارا شاڭىراعىنا اينالعان قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق حالىق اسپاپتار وركەسترىنىڭ قۇرىلعانىنا بيىل توقسان جىل تولىپ وتىر. عاسىرعا جۋىق جاساعان قازاقتىڭ تۇڭعىش وركەسترى بابادان قالعان امانات – دالا دارىندارىنىڭ اۋەلەگەن سازى مەن كۇمبىرلەگەن كۇيىن كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, تىڭداۋشىنىڭ جۇرەگىنە جەتكىزىپ, ۇلت جادىندا ساقتاپ كەلەدى.
اتالعان ونەر ۇجىمىن قازاق مۋزىكاسىنىڭ مايتالمانى, وركەستردىڭ نەگىزىن قالاۋشى, العاشقى كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە ديريجەرى احمەت جۇبانوۆتىڭ جارقىن بەينەسىنسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. سوناۋ 1933 جىلى الماتى مۋزىكالىق-دراما تەحنيكۋمىندا جۇبانوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن 11 ادامنان عانا قۇرالعان شاعىن ءانسامبلدىڭ ۇلتتىق مۋزىكالىق اسپاپتاردى جەتىلدىرىپ, حالقىمىزدىڭ باي مۋزىكا مادەنيەتىن دامىتۋدا ماقساتتارى ايقىن, ارماندارى اسقاق بولدى. باستاپقىدا شاعىن انسامبل بولعان شىعارماشىل توپتىڭ ماقساتى حالىقتىق مۋزىكانى تانىتىپ, دومبىرا, قوبىز اسپاپتارىنىڭ دىبىس ەرەكشەلىگىن زەرتتەۋ ەدى. بۇل تۋرالى احمەت جۇبانوۆ ءوزىنىڭ ەستەلىگىندە: «العاشقى كەزەڭدەردە حالىق شىعارماشىلىعى مەن مۋزىكالىق حالىق اسپاپتارىن زەرتتەپ, ولاردى دامىتۋدا ءتۇرلى قيىندىقتار بولدى. دومبىرا, قوبىز اسپاپتارىنىڭ دىبىستىق ەرەكشەلىكتەرىن اكۋستيكا زاڭدىلىقتارىنا ساي رەتكە كەلتىرەتىن زاماناۋي مۋزىكالىق شەبەرلەر تاپشى ەدى. ورىس مۋزىكالىق اسپاپتارىن جەتىلدىرگەن اعايىندى بوريس جانە ەمانۋيل رومانەنكولار حالىق اسپاپتارىن زەردەلەۋدە ايانباي قاجىرلى ەڭبەك ەتتى», دەپ جازادى.
ۇلتتىق ونەر شاڭىراعىنىڭ قازىعىن قاعىپ, ىرگەسىن قالاعان ۇلى ۇستازدىڭ ءىزىن ءار جىلداردا ل.حاميدي, ل.شارگورودسكي, ن.تىلەنديەۆ, ف.مانسۇروۆ, ش.قاجىعاليەۆ, ا.مىرزابەكوۆ, م.اۋباكىروۆ سىندى ونەر مايتالماندارى جالعادى. اسىرەسە عۇمىرىنىڭ 42 جىلىن وركەسترگە ارناپ, ونەر ورداسىن الەمدىك مادەنيەتتىڭ تورىنە شىعارعان كسرو جانە قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى شامعون قاجىعاليەۆتىڭ ەڭبەگى وراسان. نار تۇلعانىڭ اتۇستارى نارىن قاجىعاليەۆ بۇگىندە اكە جولىن جالعاپ, وركەستردە ديريجەرلىك ەتىپ كەلەدى. بىلتىر ونەر ۇجىمى تاۋ-تۇلعانىڭ 95 جىلدىق مەرەيتويىن «سەرپىن» اتتى ەسكە الۋ كەشىمەن جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار دارابوز ديريجەردىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ماقساتىندا الماتى قالاسىندا تۇرعان ءۇيىنىڭ قابىرعاسىنا مەموريالدىق تاقتا ورناتىلدى.
دانا حالقىمىز قاشاندا «جاس كەلسە, ىسكە» دەپ جاستىڭ بويىنداعى قايرات, جىگەردى تانىپ-ءبىلىپ وتىرعان. بۇگىندە وركەستردىڭ ديريجەرلىك تىزگىنىن «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, جالىندى دا جىگەرلى ابىلاي تىلەپبەرگەن ۇستاپ كەلەدى. ول كوپتەگەن رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق بايقاۋلاردا قازاقتىڭ قارا دومبىراسىنىڭ بابادان قالعان قوڭىر ءۇنىن اۋەلەتىپ, توپ جارىپ ءجۇر. جاس ديريجەردىڭ رەپەرتۋارىنداعى تىڭ تۋىندىلار ۇلتتىق وركەستردى اۋەزدى اۋەنىمەن ارلەي ءتۇسىپ, ۇلتتىق ونەردى جوعارى باعالايتىن كوزى قاراقتى قالىڭ كورەرمەننىڭ ىزگى ءىلتيپاتى مەن زور ىقىلاسىنا بولەنىپ كەلەدى. ماەسترو وركەستردە ونەر كورسەتەتىن تالانت يەلەرىنىڭ سان ءتۇرلى اسپاپتىڭ تىلىمەن ءۇن بەرگەن ءاربىر ىرعاعىنا اسا ىجداعاتتىلىق تانىتىپ, سىرلى سازدىڭ سىرىن اشقان تاياقشاسىمەن قالىڭ كورەرمەندى كۇيگە بولەيدى. كوركەمدىك جەتەكشى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كۇيشى باتىرجان مىقتىباەۆ تا ءتۇرلى ونەر دودالارىندا وزا شاۋىپ ءجۇر.
وتكەن جىلى قۇرمانعازى وركەسترىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت ۇيىمداستىرىلعان رەسپۋبليكالىق «شەرتپە كۇي» ءداستۇرلى مۋزىكا فەستيۆالى ءوتتى. فەستيۆالگە رەسپۋبليكانىڭ ءار ايماعىنان قاتىسقان جاس كۇيشىلەر ءۇش كۇن بويى شەرتپە كۇيدىڭ سىرىمەن ءبولىستى. مادەني ماڭىزى جوعارى جوبا الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسا بەرەدى.
ءار قازاق ءۇشىن بابادان قالعان اسىل مۇرامىز – دومبىرانىڭ قادىرى التىنمەن تەڭ. ۇلتتىق اسپاپقا قۇرمەت كورسەتۋ دە قانعا سىڭگەن قاسيەت. مەرەيتوي قارساڭىندا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن «Freedom Holding Corp» كومپانياسىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن وركەسترگە سۋ جاڭا جيىرما دومبىرا تابىستالعانىن دا ايتا كەتەيىك. بۇل يگى ءىس-شارا, ەڭ الدىمەن, حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق ونەرىنە كورسەتىلگەن قىزمەت.
الەمدىك مادەنيەتتىڭ تورىنەن ورىن العان قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق حالىق اسپاپتار وركەسترى قاي ۋاقىتتا دا ۇلت رۋحانياتىنىڭ كوشباسشىسى بولىپ قالا بەرەدى. وسى وركەستردىڭ ءۇنى ارقىلى ۇلتتىق مادەنيەتىمىز الەمگە تانىلىپ جاتقانى ءمالىم. حالقىمىزدىڭ قۇندى مۇراسى – ءان-كۇي ونەرى, ۇلىلاردىڭ ۇلى ەسىمدەرى دە وسى وركەستر ساحناسىندا جاڭعىرىپ كەلەدى. ۇلتتىڭ مادەنيەتى مەن ونەرى دامىعان ەلدىڭ جاھانداعى بولاشاعى جارقىن, كەلەشەگى كەمەل بولىپ قالا بەرمەك. ونەردىڭ ومىرشەڭدىگى وسى ەمەس پە؟
المات نۇرعاليەۆ,
قۇرمانعازى اتىنداعى
قازاق ۇلتتىق حالىق اسپاپتار
وركەسترىنىڭ كونتسەرتتىك ءبولىم قىزمەتكەرى
