تۇركىستان وبلىسى – جىلىجاي كوكونىسىن ءوندىرۋ بويىنشا ەلىمىزدىڭ جەتەكشى وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى. ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سايكەس, رەسپۋبليكا جىلىجايلارىنىڭ 67%-ى وبلىسقا تيەسىلى. مۇنداعى جىلىجايلاردىڭ جالپى اۋدانى – 844 گا. بەلگىلى بولعانداي, قالىڭ قارعا توتەپ بەرە الماعان جىلىجايلاردىڭ 94%-ى شارۋالاردىڭ ءوز كۇشىمەن سالىنعان جەڭىل قۇرىلىستار ەكەن. جيىندا شارۋالار اتاپ وتكەندەي, قوجالىقتار شىعىنىن تەز وتەۋ ءۇشىن ولاردى مۇمكىندىگىنشە ارزان ەتىپ جاسايدى. مەملەكەت تاراپىنان تۇراقتى قولداۋ نەمەسە تومەن پايىزدىق ۇزاق نەسيەلەر بولسا, شارۋالار جىلىجايلاردى تالاپ ەتىلەتىن ستاندارتتار مەن تەحنولوگيالار بويىنشا سالا الادى.
قازىر تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى زارداپ شەككەن شارۋاشىلىقتاردى قولداۋ بويىنشا جەدەل شارالارمەن اينالىسىپ, ەل ۇكىمەتى الداعى ۋاقىتقا جۇيەلى شارالاردى ازىرلەپ جاتىر.
ء«بىز ۇكىمەت اتىنان جىلىجاي شارۋاشىلىعىن ودان ءارى قالاي دامىتۋ كەرەكتىگىن بىرلەسىپ شەشۋ ءۇشىن كەلدىك. بىزبەن بىرگە وزبەكستاننان ءوز تاجىريبەلەرىمەن, تەحنولوگيالارىمەن جانە جىلىجايلاردى كۇتىپ ۇستاۋدىڭ باسقا دا ماسەلەلەرىمەن بولىسۋگە دايىن ماماندار كەلدى. بىرىنشىدەن, مەملەكەتكە ناتيجە قاجەت. جىلىجاي شارۋاشىلىقتارىنا بەرىلەتىن سۋبسيديالار بۇرىن دا بولعان, بىراق ولاردىڭ پايداسى از بولدى: جىلىجايلار بەلسەندى دەپ سانالعانىنا قاراماستان ەشتەڭە وندىرمەدى. ەگەر مەملەكەت سۋبسيديا بەرسە, سىزدەر ونىڭ ەسەسىنە كوكونىستەردى ىشكى نارىققا جەتكىلىكتى مولشەردە جانە نارىقتىق باعامەن ساتۋعا تيىسسىزدەر. ەكىنشى ماسەلە – سەرتيفيكاتتاۋ. الداعى ۋاقىتتا سۋبسيديالار الۋ ءۇشىن جىلىجاي ءوندىرىس ستاندارتىنا ساي بولۋى كەرەك. ول ءۇشىن جىلىجايلار ءۇشىن ۇلتتىق ستاندارت قابىلدانادى. تەحنيكالىق رەتتەۋ جانە مەترولوگيا كوميتەتىنە ءتيىستى تاپسىرما بەرىلدى, سونداي-اق سىزدەردى وسى ستاندارتتى ازىرلەۋگە بەلسەندى قاتىسۋعا, تاجىريبەلەرىڭىزبەن بولىسۋگە شاقىرامىز. ۇشىنشىدەن – كومىر ماسەلەسى: بىزبەن بىرگە يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلى كەلدى, ول كەلەشەكتە بيىلعىداي توتەنشە جاعدايلاردى بولدىرماۋعا كومەكتەسەتىن شەشىمدەرگە توقتالادى», دەدى كەزدەسۋدە س.جۇمانعارين.
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ابىلقايىر تامابەك اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى ارقىلى كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا 140 ملرد تەڭگە باعىتتالعانىن, قازىر جىلىجايلاردى وسى باعدارلاما بويىنشا قارجىلاندىرۋ باعىتىنا قوسۋ جۇمىستارى پىسىقتالىپ جاتقانىن حابارلادى. باعدارلاما شارتتارىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلگەننەن كەيىن جىلىجايلار 5%-دان اسپايتىن نەسيە الا الادى.
«قازىر ءبىز جىلىجايلاردى سۋبسيديالاۋ بويىنشا ءتۇرلى نۇسقالاردى قاراستىرىپ جاتىرمىز, بىراق ەلەكتر ەنەرگياسى مەن گازعا جۇمسالاتىن شىعىندار نەگىزگە الىنادى. قالعان باعىتتار بويىنشا قولداۋ شارالارى قازىردىڭ وزىندە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. مەملەكەت تۇقىم, تىڭايتقىش, وسىمدىكتەردى قورعاۋ قۇرالدارىنا شىعىنداردىڭ جارتىسىن سۋبسيديالايدى. سونداي-اق جىلىجايلار ءۇشىن ستاندارت ازىرلەنەدى. ستاندارت تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن جانە قارسى مىندەتتەمەلەردى قابىلدايتىنداردىڭ بارلىعى سۋبسيديا الادى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ماقتا وندىرۋشىلەر مەن ديقاندار قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى دانيار قالتاەۆ جىلىجايلار بارلىق قاجەتتى قۇجاتتى راسىمدەۋگە دايىن ەكەنىن ايتتى.
«بىزگە گەكتارلىق سۋبسيديالار العان ءتيىمدى, بۇرىن وسى سحەما بويىنشا جۇمىس ىستەپ كەلدىك. 2018 جىلى سۋبسيديالار الىنىپ تاستالعاندىقتان, بارلىق جىلىجاي عيماراتتارىن سالۋ توقتاپ قالدى. ءبىز سەرتيفيكاتتاۋدان وتۋگە دايىنبىز. ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىز: ماۋسىمارالىق ۋاقىتتا كومىر بولمايدى, ال بولعان جاعدايدا, ونىڭ ساپاسى ناشار. جىلىجاي قوجالىقتارىندا كومىردى الدىن الا ساتىپ الۋعا قاراجات جوق, ونى جەتكىلىكتى مولشەردە ساقتايتىن ورىن جوق. مۇنىڭ ءبارى ونىمدەرىمىزدى باسەكەگە قابىلەتسىز ەتەدى. ءبىز يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنەن, «قتج» ۇك» اق-دان الەۋمەتتىك كومىرمەن الدىن الا قامتاماسىز ەتۋدى سۇرايمىز», دەدى د.قالتاەۆ.
يدم يندۋستريالىق دامۋ كوميتەتىنىڭ كومىر ونەركاسىبى باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانات يگىسىنوۆ ءوڭىردىڭ جىلىجاي شارۋاشىلىقتارىن ۋاقتىلى كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ەلدىڭ نەگىزگى كومىر ءوندىرۋشى كاسىپورىندارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋدى جانە كومىردى تىكەلەي كومىر كەنىشتەرىنەن جەتكىزۋ بويىنشا شارتتار جاساۋدى ۇسىندى.
«يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى ءوز تاراپىنان كومىر ءوندىرۋشى كومپانيالارمەن كومىر جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە كومەكتەسۋگە دايىن. تەك سۋىق تۇسكەننەن كەيىن ەمەس, بارلىعىن الدىن الا جاساۋ كەرەك. كومىر ساقتاۋ قويمالارىندا ءوزىنىڭ قاسيەتىن جوعالتپايدى», دەپ اتاپ ءوتتى ج.يگىسىنوۆ.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا قاتىسۋشىلاردىڭ كوبى جىلىجاي ءوندىرىسىن سەرتيفيكاتتاۋ, ستاندارتتاۋ جانە جوسپارلاۋ قاجەت دەگەن ورتاق پىكىرگە توقتالدى. سەرتيفيكاتتاۋدان جالعىز وتە المايتىن شاعىن شارۋاشىلىقتار كووپەراتيۆتەرگە بىرىگۋگە ءتيىس.
تۇركىستان وبلىسى
