قوعام • 07 اقپان, 2023

ءسوز ونەرىنىڭ سۋرەتكەرى

882 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

ادەبيەت تە جالىنان ۇستاتپايتىن تارپاڭ اساۋ سەكىلدى. كەز كەلگەن قالامگەردىڭ باعىن ءاپ-ساتتە اشا قويمايدى. دەسەك تە ۇلت رۋحانياتىنا ءنار بەرەتىن ادەبيەتكە وزگەشە قولتاڭباسىمەن كەلگەن, ارتىنا وشپەيتىن مول شىعارماشىلىق مۇرا قالدىرعان قالامگەرلەردىڭ قاتارىندا اكادەميك زەينوللا قابدولوۆتىڭ ەسىمى ءسوز ونەرىنىڭ سۋرەتكەرى رەتىندە اتالادى. ول – شاكىرتتەرى ءۇشىن ءوز ۋاقىتىن اياماعان, ادەبيەتكە ادالدىعىنان جاڭىلماعان, ادامدىق ايناسىنا قىلاۋداي داق تۇسىرمەگەن بەكزات بولمىستى جان.

ءبىلىم سالاسىندا دا, قازاق رۋحانياتىندا دا اكادەميكتىڭ ءدارىسىن تىڭداعان, ونەگەلى ءتالىمىن كوڭىلگە تۇيگەن شاكىرتى كوپ. سولاردىڭ ءبارى اي­نالاسىنا كۇن شۋاعىنداي جىلى­لىق پەن ىزگىلىكتىڭ ساۋلەسىن شاش­قان دارا ۇستازدى ءالى كۇنگە ۇمىت­پايدى. سونىڭ دالەلىندەي, مۇنايلى وڭىردە «زەينوللا قابدولوۆ: الەم جانە ادەبيەتتانۋ ماسە­لە­لەرى» اتتى حالىقارالىق عى­لى­مي-تاجىريبەلىك كونفەرەن­تسيا ءوتتى. وعان ەلىمىزدەگى جوعا­رى وقۋ ورىندارى مەن زيا­­لى قاۋىم وكىلدەرى, قوعام قايرات­كەرلەرى, قىرعىزستان مەن تۇركيادان كەلگەن عا­لىمدار, اكادەميكتىڭ ۇلى باقىت قابدولوۆ پەن شاكىرتتەرى قا­تىس­تى. جيىنعا كەلگەن اكادە­ميك­تىڭ شاكىرتتەرىنىڭ اراسىندا پرەزيدەنت كەڭەسشىسى, ۇلت­تىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادە­م­يگى باۋىرجان وماروۆ, اقىن, قازاقستان جازۋشىلار وداعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان جاقىپ, ادە­بيەت­­تانۋشى, ۇلتتىق عى­لىم اكادەمياسىنىڭ كوررەسپوندەنت-مۇشەسى امانتاي ءشارىپ جانە باسقالارى بار.

اتىراۋدا ءتورتىنشى رەت وتكىزىل­گەن كونفەرەنتسيا قوناقتارى الدىمەن زەينوللا قابدولوۆتىڭ مۇسىنىنە گۇل شوعىن قويدى. بۇل ءمۇسىن ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتى­راۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ الدىن­داعى بەلگىلى تۇلعالار الاڭىنا قويىلعان. سونىمەن قاتار ءبىلىم ورداسىندا عالىمنىڭ ادەبي تا­نىم­دىق مۇراسىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا اتاۋلى ءدارىسحانا اشىلدى.

جاڭا ءدارىسحانانىڭ لەنتا­سىن قىرعىز رەسپۋبليكاسى ش.ايت­ماتوۆ اتىنداعى ءتىل جانە ادە­بيەت ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ابدىلداجان اكماتاليەۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورى جانعارا دادەباەۆ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستي­تۋتىنىڭ ديرەكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ قيدى.

بۇل كونفەرەنتسياعا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قۇتتىقتاۋ حاتىن جولدادى. ونى پرە­زيدەنتتىڭ كەڭەسشىسى باۋىرجان وماروۆ وقىپ بەردى. «زەينوللا قابدولوۆ – ۇلاعاتتى ۇستاز, عيبراتتى عالىم ءارى كور­نەك­تى قالامگەر. سۇلۋ ءسوزدىڭ سۇلەيى اتانعان جازۋشى كوركەم تۋىندىلارى ارقىلى حالقىنىڭ ەرەكشە ىقىلاسىنا بولەندى. ونىڭ شوقتىعى بيىك شىعارمالارى قالىڭ وقىرماننىڭ جۇرەگىنە جول تاۋىپ, قازاق رۋحا­نيا­تىنىڭ التىن قورىنا ەندى. اكادەميك-جازۋشىنىڭ «ادەبيەت – اردىڭ ءىسى» دەگەن ءسوزى قالامگەر قاۋىمنىڭ ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالدى. «قازاقتىڭ قابدولوۆى» اتانعان ءبىرتۋار تۇلعانىڭ ازاماتتىق بول­مى­­سى مەن ادامگەرشىلىك قاسيەت­تەرى ءاردايىم جاستارعا ۇلگى-ونەگە. كورنەكتى عالىمنىڭ تاعىلىمدى ءومىر جولى, ادەبي جانە عىلىمي مۇراسى ءالى تالاي ۇرپاققا رۋحاني ازىق بولارى ءسوزسىز. بۇگىنگى القالى جيىندا زەينوللا قابدولوۆ باستاعان ۇلت زيالىلارىنىڭ ەل مۇددەسىن قورعاۋ جولىنداعى ەڭ­بەكتەرى تۋرالى سالماقتى ويلار مەن سا­ليقالى تۇجىرىمدار ايتىلادى دەپ سەنەمىن», دەلىنگەن قۇتتىقتاۋ حاتتا.

وبلىس اكىمى سەرىك شاپكەنوۆ­تىڭ پىكىرىنشە, زەينوللا قابدولوۆ – كەستەلى كوركەمسوزدىڭ شەبەرى. ونىڭ شىعارمالارى ءالى دە وقى­لا­دى. ويتكەنى «جاقسىنىڭ اتى, عا­لىمنىڭ حاتى ولمەيدى». «قا­­زاق دالاسىنىڭ ءبىر قيىرى – اتى­­راۋدان تۇلەپ ۇشقان تانىمال تۇل­عانىڭ تۇلا بويىنان بەك­زات­تىق پەن تەكتىلىكتىڭ ايقىن كو­رى­نىپ تۇراتىنى تامىرىنىڭ تە­رەڭ­دىگىنەن شىعار. زەينوللا قابدولوۆتىڭ جان سۇلۋلۋىعى, كوركەمسوزدى كەس­تەلەپ توگەتىنى ءالى كۇنگە ەلدىڭ جادىندا ساقتا­لىپ كەلەدى. ول ادەبيەتكە ءوز قول­تاڭ­­باسىمەن, ءوز ىز­دە­نىسىمەن, ءوز پىكىرى­مەن كەلگەن ەدى. سوڭعى دەمى تاۋ­سىل­عانشا ادامدار ارا­سىن­داعى قارىم-قاتىناستىڭ سىپا­يى­لىعى مەن سىر­­شىل­دىعىن, ادال­دىعى مەن رۋحاني بايلى­عىن شىعارماشىلىعىنا ارقاۋ ەتتى. قالامىنا قاسيەت قونعان قالام­گەر­دىڭ ۇلتتىق قازىنا­مىز­دىڭ ءىنجۋ-مار­جانىن تەرىپ, قازاقتىڭ ءسوز ونە­­رىنىڭ قادىرىن جۇرەگىمەن سەزىن­گە­نىن ۋاقىت­تىڭ ءوزى دالەلدەپ بەردى», دەدى ول.

كونفەرەنتسيادا بايانداما جاسا­عان عالىمدار زەينوللا قابدولوۆ فەنومەنىنە ءار قىرىنان باعا بەردى. ماسەلەن, قىرعىز عىلىم اكادەمياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى, اكادەميك ابدىل­داجان اكماتاليەۆ «اكادەميك زەينوللا قاب­دولوۆ جانە قىرعىز ادەبيەتى», ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ اباي اتىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جانعارا دادەباەۆ «زەينوللا قابدو­لوۆتىڭ لەكتسياسى», فيلو­لو­گيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى زينول-عابدەن بيسەنعالي «ادە­بيەت پەن ونەردەگى رۋح جانە زەينوللا قابدولوۆ تولعامدارى», م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق بايلانىستار جانە الەم ادەبيەتى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى سۆەتلانا انانەۆا «ۆسەلەننايا اكادەميكا كابدولوۆا: سلوۆو ي وبراز», ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇ­شە­سى, قازاقستان جازۋشىلار وداعى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان جاقىپ «اكادەميك-جازۋشى زەينوللا قابدولوۆ – ۇلتىمىزدىڭ ۇلى ۇستازى», تۇركياداعى Erciyes Universitesi PhD دوكتورى ليۋتفيە گيۋۆەنش «ز.قابدولوۆتىڭ اقىن نازىم حيكمەتتەن اۋدارمالارى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى.  

– زەينوللا قابدولوۆ – سان قىر­لى تالانت يەسى. مىڭداعان شاكىرت تاربيەلەدى. ادەبيەتتى تەرەڭ زەرتتەدى. قازاق عىلىمىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى. جاس عالىمداردىڭ عىلىمي جۇمىسىنا جەتەكشىلىك ەتتى. سيرەك كەزدەسەتىن قالامگەردىڭ شىعارماشىلىعىن ءالى دە زەرتتەي تۇسكەن ءجون, – دەيدى زينول-عابدەن بيسەنعالي.

كونفەرەنتسيادا ءسوز ونەرىنىڭ سۋرەتكەرى زەينوللا قابدولوۆتىڭ جازۋشىلىق, عالىمدىق, ۇستازدىق كەلبەتى جان-جاقتى اشىلدى دەۋگە بولادى. اكادەميكتىڭ پروزا جانر­ىندا, ادەبيەتتانۋ عىلىمىندا قال­دىرعان مول مۇراسى ءالى تالاي زەرتتەۋشىنىڭ عىلىمي جۇمىسىنا ارقاۋ بولارى انىق.

 

اتىراۋ وبلىسى  

سوڭعى جاڭالىقتار