ماسەلەن, يراندىقتار وتاندىق ديقانداردى ۇزىن ءداندى كۇرىش ءوسىرۋ ءادىسىن ۇيرەتۋگە عانا ەمەس, ءبىزدىڭ كۇرىشتى كوپ مولشەردە ساتىپ الۋعا دا مۇددەلى بولىپ وتىر. بۇل ماسەلەلەر الماتىدا يران بيزنەسى دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى جانە مەگاپوليستىڭ بيزنەس-قاۋىمداستىعىمەن كەزدەسۋىندە ايتىلدى. الماتى قالالىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ايتۋار قوشمامبەتوۆ ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعى جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. قازىر ءوزارا تاۋار اينالىمى 500 ملن دوللار ەكەنىن, مەملەكەت باسشىسى مالىمدەگەن 3 ملرد دوللارلىق مەجەگە جەتۋ ءۇشىن ءوزارا ءتيىمدى جوبالار قاجەتتىگىن ەسكە سالدى.
بۇگىندە يران جىلىنا 150 ملن توننا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وندىرەدى. سونداي-اق بۇل ەلدە جىلىجاي شارۋاشىلىعى قارقىندى دامىپ كەلەدى. يران دايىن جىلىجاي ونىمدەرىن قازاقستان, رەسەي, وزبەكستان جانە كاسپي جاعالاۋىنداعى ەلدەرگە ەكسپورتتايدى. سول سياقتى قازاقستان يراندى باسقا دا ءداندى داقىلدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىگى بار. مىسالى, يراننىڭ جۇگەرىگە دەگەن جىلدىق قاجەتتىگى 8 ملن توننانى, بيدايعا دەگەن سۇرانىسى 3,5 ملن توننانى قۇرايدى. سوندىقتان جىل سايىن 800 مىڭ توننادان باستاپ 1 ملن تونناعا دەيىن كۇرىش پەن 4,5 ملن توننا سويانى سىرتتان ساتىپ الادى.
– يران جىلىنا ورتا ەسەپپەن 3,2 ملن توننا كۇرىش تۇتىنادى, ال ءوندىرىس كولەمى 2,3 ملن توننا, قالعانى يمپورت. ءبىز جەتپەگەن كۇرىشتى نەگىزىنەن پاكىستان, ءۇندىستان مەن باسقا ەلدەردەن ساتىپ الامىز, – دەيدى يراننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اليرەزا موحادجەر.
كاسىپكەر, «اسىل ءدان» جشس قۇرىلتايشىسى نۇرلان جومارتوۆ قازاقستاندا كۇرىشتىڭ ۇزىن ءداندى سۇرىپتارىن ءوسىرۋ قيىن ەكەنىن العا تارتتى. «ۇزىن ءداندى كۇرىشتىڭ ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭى ۇزاقتاۋ. قازاقستاندا كۇرىشتىڭ ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭىندە 90 كۇندىك دومالاق ءداندى سورتتارى وسىرىلەدى. قازاقستاندىق كليماتقا سايكەس كەلەتىن وسىنداي سورتتار بار ما؟» دەپ قىزىعۋشىلىق تانىتتى كاسىپكەر. ءوز كەزەگىندە يران وكىلى ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭى ۇزاقتاۋ سۇرىپتار الدىمەن جىلىجايدا ءوسىرىلىپ, كەيىن ونى كۇرىش القابىنا ەگۋگە بولاتىن تاجىريبەنى العا تارتتى. «ەگەر قازاق كاسىپكەرلەرى قىزىعۋشىلىق تانىتسا, وندا كومپانيا وكىلدەرى قازاقستانعا كەلىپ, وقىتا الادى. ءبىز ارنايى ءبىلىم بەرۋدەن باستاپ, تەحنيكا, تۇقىم ءوسىرۋ تەحنولوگيالارىمەن دە قارايلاسۋعا دايىنبىز», دەپ جاۋاپ بەردى يران دەلەگاتسياسى.
2022 جىلدىڭ توعىز ايىنىڭ قورىتىندىسى يران مەن الماتى قالاسى اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 8 ملن دوللاردان 118 ملن دوللارعا دەيىن وسكەنىن كورسەتىپ وتىر. بۇل تاۋار اينالىمى ەكى ەسە وسكەنىن بايقاتادى. يراننىڭ الماتىعا يمپورتى 72 ملن دوللاردى قۇراسا, بۇل باعىتتا ەكى ەسە ىلگەرىلەۋ بار. ماسەلەن, يران ەكسپورتى 22 ملن دوللاردان 46 ملن دوللارعا دەيىن وسكەن.
وسى ورايدا استانادا ەكى ەلدىڭ بىرلەسكەن كوميسسياسىنىڭ وتىرىسى وتەتىنىن ەسكە سالا كەتۋ كەرەك. وعان يراننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى قاتىسادى. وندا قازاقستان مەن يراننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ودان ءارى ىنتىماقتاستىعى تالقىلانادى.
الماتى
