وتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اراسىندا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ قيىر شىعىس كافەدراسى – جاپون ءتىلى مەن تاريحىن مەڭگەرگەن مامانداردى دايارلايتىن جەتەكشى ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى. وتىز جىل ىشىندە ۋنيۆەرسيتەت كۇنشىعىس ەلىنىڭ بىرقاتار جوو جانە عىلىمي ورتالىقتارىمەن تىعىز ءارى بەرىك قارىم-قاتىناس ورناتتى. سولاردىڭ ءبىرى – تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتى. بۇگىن ءبىز وسى تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىنەن ارنايى شاقىرىلعان قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورى نينوميا تاكاشي جونىندە ءسوز قوزعاماقپىز.
نينوميا تاكاشي 2014 جىلدان باستاپ سەگىز جىل كولەمىندە قازۇۋ-دىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلىق قۇرامىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ۇستازدىڭ, جاپونشا ايتقاندا سەنسەيدىڭ العان ءبىلىمى مەن كاسىبي تاجىريبەسىنە قاتىستى ايتار بولساق, ول 1999-2003 جىلدار ارالىعىندا جاپونيانىڭ اتاقتى جوعارى وقۋ ورنى نارا ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الادى. ول ۋنيۆەرسيتەتتە ەجەلگى تاياۋ شىعىس تاريحىن زەرتتەۋمەن اينالىسادى. بولاشاق پروفەسسور ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءۇشىنشى كۋرسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىندە ەجەلگى تاريحپەن قاتار, الەمنىڭ كونە جازۋلارى مەن تىلدەرىن ۇيرەنۋگە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ناقتىراق ايتقاندا, جاپون عالىمى شۋمەر جانە اككاد سياقتى ەجەلگى وركەنيەتتەردىڭ تىلدەرىن زەرتتەۋدى قولعا الادى. اككاد تىلىنە ىقىلاس تانىتقانى سونشا, ول ءتۇرلى كىتاپتار مەن سوزدىكتەردى پايدالانا وتىرىپ, ۇزدىكسىز ءبىلىم الۋدىڭ ارقىلى اككاد ءتىلىن جەتىك مەڭگەرىپ شىعادى.
2003 جىلى نينوميا تاكاشي تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىنە ماگيستراتۋراعا ءتۇسىپ, اككاد, اراب, يۆريت جانە امحار سياقتى تىلدەردىڭ ارعى تەگى پروتو-سەميت تىلدەرىن زەرتتەي باستايدى. اسىرەسە ومان مەن يەمەن مەملەكەتتەرىندە تارالعان مەحري, دجيببالي جانە سوكوتري دەپ اتالاتىن كونە سەميت تىلدەرىن زەردەلەۋگە كوپ كوڭىل بولەدى. وسى كەزدە شەتەلدىك ۇستاز ومان مەن يەمەندە زەرتتەۋلەردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اراب ءتىلىن ۇيرەنەدى. اراب ءتىلىن جوعارى دەڭگەيدە يگەرگەن جاپون عالىمى اقىرى ەفيوپيا جانە ومانعا ارنايى بارىپ, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەدى.
بىلىكتىلىگىن ودان ءارى شىڭداۋ ماقساتىندا, نينوميا سەنسەي 2007 جىلى تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوكتورانتۋراسىندا وقۋىن جالعاستىرادى. بولاشاق پروفەسسور دوكتورانتۋرادا وقىپ جۇرگەن جىلدارى تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىندە جاپون ءتىلىن وقىتۋ ادىستەمەسى بويىنشا ارنايى ءبىلىم الادى. سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەگى ورتا ازيا ەلدەرىن زەرتتەۋ ورتالىعىنا قىزمەتكە ورنالاسادى. ءسويتىپ ول بۇرىن زەرتتەمەگەن جاڭا سالانى يگەرە باستايدى. قىزمەتكە ورنالاسقاننان كەيىن, ۇستاز قازاق ستۋدەنتتەرىمەن ەتەنە ارالاسىپ, رەسپۋبليكامىز تۋرالى, حالقىمىزدىڭ ادەت-عۇرپى, تۇرمىس-سالتى, قوعامدىق-الەۋمەتتىك ءومىرى جونىندە جان-جاقتى ماعلۇمات الادى. مۇندا جاپون عالىمى قازاقستاننىڭ تاريحىن, مادەنيەتىن, ۇلتتىق بولمىسىن, ءتىلىن ەگجەي-تەگجەيلى زەردەلەپ, ءبىلىمىن تەرەڭدەتەدى.
ورتا ازيا ەلدەرىن زەرتتەۋ ورتالىعىندا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن كەزىندە نينوميا سەنسەي تسۋكۋبا ۋنيۆەرسيتەتىندە وتكىزىلگەن عىلىمي كونفەرەنتسياعا قازاقستان اتىنان قاتىسقان, سول جىلدارداعى قازۇۋ پرورەكتورى بولعان تىلەكقابىل رامازانوۆپەن تانىسادى. ال 2013 جىلى جاپون عالىمى العاش قازۇۋ-عا كەلىپ, ۋنيۆەرسيتەتتىڭ سول كەزدە ءبىرىنشى پرورەكتورى قىزمەتىندە بولعان مۇحامبەتقالي بۇركىتباەۆپەن كەزدەسەدى. ەكى جاقتى كەلىسسوز جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە, جاپون پروفەسسورى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قىزمەت ەتۋگە رەسمي تۇردە شاقىرىلادى. قازاقستانعا كەلۋدەن بۇرىن ول قازاقتىڭ ءتىلى مەن ءدىلى, قوعامدىق ءۇيىمداسۋى, ءداستۇرلى تۇرمىس-تىرشىلىگى جونىندە اقپارات جيناپ, ابدەن دايىندالادى.
قازاقستانعا قىزمەت ەتۋگە كەلگەن نينوميا سەنسەي بىردەن قازۇۋ-دىڭ دايىندىق فاكۋلتەتىنە ءتۇسىپ, قازاق ءتىلىن وقي باستايدى. ول تاڭەرتەڭ قازاقشا ۇيرەنىپ, تۇستەن كەيىن شىعىستانۋ فاكۋلتەتىندە جاپون تىلىنەن ساباق بەرەدى. پروفەسسور قازاقستانعا كەلىپ, قازاق ءتىلىن ۇيرەنە باستاعاندا, كۇندەلىكتى ومىردە كەيبىر سوزدەردى ءتۇسىنۋ قيىن بولعانىن ايتادى. تۇسىنبەگەن سوزدەردى سوزدىكتەردەن قاراپ, ارىپتەستەرىنەن سۇراپ, ەڭبەققورلىقپەن, تاباندىلىقپەن قازاق ءتىلىن ۇيرەنەدى. ساباقتان تىس ۋاقىتىندا, تەلەديدار كورىپ, ارىپتەستەرىمەن, تاكسي جۇرگىزۋشىلەرىمەن قازاقشا سويلەسىپ, جەرگىلىكتى تىلدە پىكىر الماسۋعا داعدىلانادى. وسىلاي نينوميا سەنسەي ەكى جىل قازاق ءتىلىن وقىپ, قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ, ءوز ويىن ەركىن جەتكىزە الاتىن دارەجەگە جەتەدى. قازاقشا تازا سويلەپ قانا قويماي, قازاق تىلىندە ءدارىس وقىپ, ماقالالار مەن عىلىمي ەڭبەكتەر جازا باستايدى.
جاپون عالىمى قىسقا ۋاقىت ىشىندە ءوزى بۇرىن-سوڭدى ەستىپ-بىلمەگەن, ءوز تۋعان جەرىنەن مۇلدەم وزگەشەلەنەتىن ەلدىڭ ءتىلىن مەڭگەرىپ, ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن وقىپ ءبىلىپ, وسى ىسىمەن قازاق ەلى مەن حالقىنا ءوزىنىڭ ەرەكشە قۇرمەتىن بىلدىرە الدى. وعان قوسا نينوميا سەنسەي قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرۋ ارقىلى جاپون ءتىلى مەن كۇنشىعىس ەلىنىڭ ءتول مادەنيەتىن ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىنا تانىستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. قازىرگى كەزدە جاپوندىق پروفەسسور قازۇۋ شىعىستانۋ فاكۋلتەتىندە ساباق بەرۋمەن قاتار, قازاق جانە جاپون تىلدەرىنىڭ گرامماتيكالىق ەرەكشەلىكتەرىن زەردەلەپ, سالىستىرمالى تالداۋلار جۇرگىزۋدە. سونداي-اق ۇستازدىڭ قازۇۋ فاكۋلتەتتەرىندە, رەسپۋبليكامىزدىڭ وزگە دە جوعارى وقۋ ورىندارىندا كۇنشىعىس ەلىنىڭ ۇلتتىق بولمىسى, مادەنيەتى جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تاقىرىبىندا ءدارىس وقىپ جۇرگەنى – سونىڭ ايعاعى.
ءاربىر ءىسىن ەرەكشە ىجداعاتتىلىقپەن, تياناقتىلىقپەن ورىنداپ, كەمەلىنە جەتكىزەتىن وسىنداي بىلىكتى ۇستازداردان ءتالىم العان جاستارىمىز شىعىس تىلدەرى, مادەنيەتى مەن تاريحىن ۇيرەنىپ, الەم تۋرالى اقپاراتتاردان حاباردار, باسەكەگە قابىلەتتى, وي-ءورىسى كەڭ, ءبىلىمدى ازاماتتار بولىپ قالىپتاساتىنىنا سەنىمدىمىز. وسىلايشا ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستاردى نىعايتۋ جولىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن, ءارى قازاق ءتىلى مەن مادەنيەتىن قادىرلەپ, قۇرمەت تۇتاتىن جاپون عالىمىنان ءبىزدىڭ ۇلگى الار تۇستارىمىز, كوڭىلگە توقىپ ۇيرەنەر دۇنيەلەرىمىز كوپ-اق.
گۇلميرا تازابەكوۆا,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى
