م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسورى باقتىلى بورانباەۆانىڭ «كاپۋستين يار اسكەري پوليگونى: قازاق دەپورتاتسياسى» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەگىندە, بۇل ماسەلە وبلىستىق ارحيۆ قورىندا ساقتالعان قۇندى قۇجاتتار, ەستەلىكتەر جانە تۋعان جەردەن ەرىكسىز كوشكەن حالىقتىڭ جان كۇيزەلىسىنەن تۋعان ولەڭ-جىرلار ارقىلى عىلىمي نەگىزدە ساراپتالادى.
تاريحشى-عالىم باقتىلى بورانباەۆانىڭ وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسقان باتىسقازاقستاندىق قىز-كەلىنشەكتەر تۋرالى كىتابىن وقىعان ەدىم. باق بەتتەرىندەگى ماقالالارىنان دا ازدى-كوپتى حابارىم بار. ىزدەنگىشتىگىن, عىلىمي ناتيجە الۋعا ۇمتىلىسىن بايقاعانمىن. وسى ويىم قازاق دەپورتاتسياسى جايىندا كىتابى قولىما تيگەن سوڭ ءبىرجولاتا بەكەمدەلدى.
كىتاپقا اكادەميك م.قويگەلديەۆ, پروفەسسورلار م.سدىقوۆ, س.سماعۇلوۆا, م.كاريموۆ پىكىر جازعان ەكەن. كىتاپتى باسپاعا ۇسىنعان م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى ەلىمىزدەگى بەدەلدى وقۋ ورنىنىڭ ءبىرى. مىنە, وسىنداي سۇزگىدەن وتكەن ەڭبەكتىڭ ساپالى بولۋى زاڭدىلىق.
مازمۇندىق-كومپوزيتسيالىق تۇرعىدان جۇمىس ءۇش قۇرامداس بولىكتەن تۇرادى. ءبىرىنشىسىن ب.بورانباەۆانىڭ زەرتتەۋلەرى قۇرايدى. مۇندا وردا اۋدانىنىڭ سىناق ايلاعىنا قالاي اينالعانى, قازاق دەپورتاتسياسىنىڭ گەوگرافيالىق اۋقىمى مەن ۇلتتىق قاسىرەتى رياسىز تەبىرەنىسپەن اشىلعان.
ەكىنشى بولىكتە تۋعان جەردەن ەرىكسىز كوشكەن قازاقتاردىڭ تاعدىرىن سۋرەتتەگەن ەستەلىكتەر توپتاستىرىلىپتى. 1952 جىلدىڭ جازىندا جۇزەگە اسقان بۇل ناۋقاندى قازاقتىڭ سوڭعى كوشتەرىنىڭ ءبىرى دەسەك قاتەلەسە قويماسپىز. اتالعان زەرتتەۋدە ەلىمىزدىڭ باتىسىنان وڭتۇستىگىنە تارتقان كوش جىلاپ-سىقتاۋمەن دىتتەگەن جەرىنە جەتكەنى مول دەرەكتىك نەگىزدە دايەكتەلەدى.
كىتاپتىڭ باسىم بولىگىن ارحيۆ قۇجاتتارى قۇرايدى. وردادا سىناق ايلاعىن قۇرۋعا كەڭەستىك بيلىك قانشالىقتى ءمان بەرگەنىن قۇجاتتارعا ستالين, مولوتوۆ, مالەنكوۆ, تايبەكوۆ, باسقا دا قول قويعانىنان بايقاۋعا بولادى. تۇپتەپ كەلگەندە, ب. بورانباەۆانىڭ «كاپۋستين يار» اسكەري پوليگونى: قازاق دەپورتاتسياسى كىتابى» – تىڭعا تۇرەن سالعان زەرتتەۋ. ول ۇلتتىق تاريحىمىزدى اقتاڭداقتاردان ارىلتۋعا, تاريحي اقيقات پەن ادىلدىكتى قالپىنا كەلتىرۋگە قىزمەت ەتىپ تۇر.
حانكەلدى ءابجانوۆ,
ۇعا اكادەميگى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
