مارقاكول وڭىرىندە تۇسكەن قار جىلقىنىڭ جونىنان اسادى. تەبىندەۋى بىلاي تۇرسىن, قاسات قاردى باۋىرلاپ جارىپ ءوتۋى مۇڭ بولىپ تۇر. مالشىلاردىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي قالىڭ قار سوڭعى رەت 2010 جىلى تۇسكەن ەكەن. سودان بەرى مارقاكولدىڭ تاۋلى ايماق تۇرعىندارى قالىڭ قار كورمەگەن. قالىڭ دەپ وتىرعانىمىز, ەكى مەترگە جۋىق. مالشىلار بوران-شاشىن باسىلا سالا قارعا قامالعان قامبار اتا ءتولىن كۇنگەي جاقتاعى قىرعا باعىتتادى. قاردىڭ قالىڭدىعى سونداي, جالعىز سوقپاقپەن كەرۋەندەي تىزىلگەن جىلقىنىڭ قۇلاقتارى عانا قارايادى.
– بيىلعى قىس ەرەكشە قاتتى بولىپ تۇر. مالمەن كۇن كورىپ وتىرعان تۇرعىندار ءۇشىن قيىن. انەۋگۇنى قار جاۋدى, ارتىنشا جاڭبىر جاۋدى. ەندى اياز قىسىپ بارادى. تەبىندەگى جىلقى مالىن ەتەككە ءتۇسىرىپ جاتىر ەل. بىراق اۋىل ماڭىندا جايىلىم كوپ ەمەس. ونىڭ ۇستىنە, جاڭبىردان سوڭ قابىرشىق مۇز قاتىپ, تەبىندەي الماي قالا ما دەپ الاڭدايمىز, – دەيدى مارقاكول ءوڭىرىنىڭ تۇرعىنى اسحات ۋانباەۆ.
تەبىندەۋ مۇمكىن بولماسا, شوپكە قويۋعا تۋرا كەلەدى. الايدا كوكتەمگە دەيىن ءشوپ جەتە مە؟ ءتورت ت ۇلىگى قىستان قىسىلماي شىقسا, اۋىلدىقتار ءۇشىن سول باقىت. ال كۇرشىم اۋدانى باسشىلىعىنىڭ ايتۋىنشا, دابىل قاعاتىنداي دانەڭە جوق. جەم-ءشوپ قىس ماۋسىمىنا جەتكىلىكتى.
اۋىلدىقتار ايتقانداي, قوراداعى مالدى امالىن تاۋىپ قىستان الىپ شىعادى. تەك مۇز قاتىپ, تۇياق باتپاي قالماسا بولعانى. ال ءتۇز تۇياقتىلارى قىستان قالاي شىعار ەكەن؟
– 2010 جىلى قار قالىڭ ءتۇسىپ, بۇعى-مارال قاتىپ قالعان. بيىلعى قىس تا اڭداردى سۇرىپتايىن دەپ تۇر. ءبىز قوراداعى مالدى قىستان الىپ شىعاتىن شىعارمىز. دالا جانۋارلارىنا قيىن بولىپ تۇر, – دەپ الاڭدايدى اۋىلدىق اسحات ۋانباەۆ.
ءيا, ايتىپ وتىرعان ماسەلەسى ورىندى. قوراداعى مالىن عانا ەمەس, دالانىڭ اڭىن ويلاپ وتىراتىن اۋىل ازاماتتارى دا بار. شىنىندا دا, دالا اڭدارىن امان الىپ قالۋ ءۇشىن ورمانشىلار, قورىق قىزمەتكەرلەرى قانداي كومەك كورسەتەر ەكەن دەپ, مارقاكول مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنىڭ باسشىسى تيمۋر ايكەنوۆكە حابارلاسقانبىز. ونىڭ ايتۋىنشا, مارقاكولدىڭ تاۋلى ايماعىنا قار جىلدا قالىڭ تۇسەدى. بىراق قالىڭ قار تۇياقتى اڭدار ءۇشىن اسا قاۋىپ توندىرە قويمايدى.
– دالا اڭى اش قالمايدى. كول ماڭىنا, تاۋلى ايماققا قار قالىڭ تۇسكەنىمەن شاناعاتى جاققا 20-30 سانتيمەتر عانا جاۋادى. بۇعى, مارال, ەلىك كۇزدىڭ كۇنى سول جاققا قاراي اۋىپ كەتەدى. شاناعاتىدا «ستارايا ماتۆەەۆكا», «قىراۋلى», «كەلەڭكا» سەكىلدى ۋچاسكەلەر بار. اڭ سول جاقتا جۇرەدى. كەيىن كوكتەمدە قايتا تۇسەدى, – دەيدى مارقاكول مەملەكەتتىك تابيعي قورىعىنىڭ ديرەكتورى ت.ايكەنوۆ.
«بالاپاندى كۇزدە سانايدى» دەمەكشى, مال-جان قىتىمىر قاڭتار مەن اقپاننان امان-ەسەن شىقسا, ناۋرىزدا تابيعات توسىن مىنەز كورسەتە قويماس دەپ ۇمىتتەنەيىك.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
كۇرشىم اۋدانى
