اتالعان زاڭعا سايكەس ء«بىر ءۇي – ءبىر بىرلەستىك – ءبىر ەسەپشوت» قاعيداتى نەگىزىندە تۇرعىن ۇيلەر م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى نەمەسە جاي سەرىكتەستىككە بىرىگۋگە ءتيىس. بۇرىنعى پيك جۇيەسىندە اشىقتىق, مولدىرلىك جوق بولاتىن. قاراجاتتىڭ قايدا جۇمسالىپ جاتقانى بەيمالىم-تۇعىن. ونىڭ ۇستىنە پيك قۇرامىندا بىرنەشە ءۇي بولعاندىقتان ونى باسقارۋ قيىنعا سوقتى. سونىڭ سالدارىنان توزىعى جەتكەن ۇيلەر جوندەلمەي قالدى. كۇردەلى نەمەسە اعىمداعى جوندەۋ كورمەگەن سوڭ ءۇي دە توزا بەرەدى. ال تۇرعىندار جيناعان اقشانىڭ ەسەبىن بىلە المادى.
مىنە, وسىنداي ولقىلىقتاردى جويۋ ءۇشىن ەلىمىزگە تۇرعىن ءۇيدى باسقارۋدىڭ جاڭا جۇيەسى قاجەت بولدى. سول سەبەپتى سالادا جاڭا رەفورما قابىلداندى. بۇل جونىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاڭا جاعدايداعى قازاقستان: ءىس-قيمىل كەزەڭى» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا ناقتى ايتىلعان. پرەزيدەنت تاپسىرماسى نەگىزىندە ەلىمىزدە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىندا م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىكتەرى نەمەسە جاي سەرىكتەستىك ينستيتۋتى ەنگىزىلدى. جاڭا رەفورما البەتتە تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىندا كوپتەگەن وزگەرىس اكەلەرى ءسوزسىز. ەڭ الدىمەن, كوپقاباتتى ۇيلەردى كۇتىپ-ۇستاۋ جۇيەسى جاقسارادى. حالىقتىڭ قاراجاتى باقىلاۋعا الىنىپ, ناقتى جوندەۋ جۇمىستارىنا, باسقا دا كەرەكتى دۇنيەگە جۇمسالاتىن بولادى. رەفورمانىڭ تۇپكىلىكتى كوزدەگەن ماقساتى – مىنە, وسى. ال بۇل ءىس شىمكەنت قالاسىندا قالاي جۇزەگە اسىپ جاتىر؟
وسى ساۋال توڭىرەگىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسى تۇرعىن ءۇي زاڭناماسىن رەفورمالاۋ كوميتەتىنىڭ تۇركىستان, شىمكەنت قالالارى بويىنشا جاۋاپتى مامانى جۇمابەك يسمايلوۆتان جاۋاپ العان ەدىك. ساراپشىنىڭ مالىمدەۋىنشە, ءۇشىنشى مەگاپوليستە 2 400-دەي كوپقاباتتى ءۇي بولسا, سونىڭ 400-دەيى عانا م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى نەمەسە جاي سەرىكتەستىككە ءوتۋى مۇمكىن. رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا شىمقالادا جاڭا باسقارۋ فورماسىنا وتكەن ۇيلەر سانى الدەقايدا كوپ. مۇنداي دەرەكتىڭ قايدان الىنعانىنا ماماننىڭ ءوزى اڭ-تاڭ. ءبىر قىزىعى, ول وسىنداي رەفورمانىڭ جۇزەگە اسىپ جاتقانىنان شىمكەنتتىك تۇرعىندار ءتىپتى بەيحابار ەكەنىن ايتادى. ال تۇركىستان قالاسىندا كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ 60-70 پايىزعا جۋىعى جاڭا باسقارۋ جۇيەسىنە ءوتىپ قويعان. ماماننىڭ ايتۋىنشا, ونىڭ باستى سەبەبى, كيەلى شاھاردا پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي بارلىق جۇمىس ءتيىستى ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ اتقارىلۋ ۇستىندە.
دەيتۇرعانمەن, تۇرعىن ءۇي زاڭناماسىن رەفورمالاۋ كوميتەتىنىڭ وكىلدىگى ءۇشىنشى مەگاپوليستە قاجەتتى جۇمىستاردى قولعا الىپ جاتىر. ماسەلەن, ءۇي كوميتەتىنىڭ توراعالارىن جەدەلساتى, دوموفون جانە باسقا دا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋشى كومپانيالارمەن ارىپتەستىك بايلانىس ورناتۋ, قارىم-قاتىناس جاساۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇيرەتۋدە. وعان ارنايى الەۋمەتتىك جەلىدە ورتاق چات تا اشىلعان. جالپى, پرەزيدەنت باستاماسىن ىسكە اسىرۋعا جاۋاپتى ورگان شىمكەنتتە قالالىق ورتا ساپاسى جانە باقىلاۋ باسقارماسى مەملەكەتتىك مەكەمەسى سانالادى. الايدا شاھاردا ۇيلەردى م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى نەمەسە جاي سەرىكتەستىككە وتكىزۋ جۇمىستارى وتە باياۋ ءجۇرىپ جاتىر. ستاتيستيكالىق مالىمەت بويىنشا 2 مىڭنان استام كوپقاباتتى ءۇي جاڭا باسقارۋ تاسىلىنە كوشتى دەلىنگەنىمەن, رەفورماعا جاۋاپتى وكىلدىك بۇل اقپاراتتىڭ شىندىققا جاناسپايتىنىن مالىمدەپ وتىر.
ج.يسمايلوۆ ء«نۇرسات» شاعىن اۋدانى بويىنشا تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىمەن 10 جىلدان اينالىسىپ كەلەدى. ءتىپتى 221 كوپقاباتتى ءۇيدىڭ كوميتەت توراعالارىنا دەيىن جاقسى تانيدى. الايدا ولاردىڭ ءوزى م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى نەمەسە جاي سەرىكتەستىك تۋرالى كوپ نارسە بىلمەيتىنىن ايتادى. ياعني وسىعان قاراپ-اق رەفورمانىڭ قاي دەڭگەيدە ەكەنىن بىلۋگە بولاتىنىن اڭعارتىپ وتىر. ماماننىڭ مالىمدەۋىنشە, جۇمىستا ۇيلەسىمدىلىكتىڭ بولماۋىنان رەفورمانى ورىنداۋ ساتسىزدىككە ۇشىراپ جاتقان سىڭايلى. ماسەلەن, قالالىق ورتا ساپاسى جانە باقىلاۋ باسقارماسىندا بار-جوعى 10 ادام قىزمەت اتقارادى. ولار اۋدان اكىمدىگىنە جۇكتەيدى. ونسىز دا كۇن سايىن كوممۋنالدىق ماسەلەمەن الىسىپ الەك بولاتىن اۋدان اكىمدىگى بۇعان ءبىر ماماندى بەكىتە سالادى. جالعىز ءوزى نەگە ۇلگەرسىن؟! جالعان اقپار سودان كەلىپ تۋىندايتىن كورىنەدى.
قالاداعى ۇيلەردىڭ جاڭا باسقارۋ تاسىلىنە وتپەگەنىن بانكتەن دە بىلۋگە بولادى. م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى نەمەسە جاي سەرىكتەستىكتەردىڭ بانكتە مىندەتتى تۇردە ەسەپشوتى بولۋى كەرەك. ال بانكتەردىڭ ەشقايسىسى شوت تۋرالى مالىمەت بەرە المايدى. ويتكەنى ءىس جۇزىندە شوت اشىلماعان. ونىڭ ۇستىنە م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى بولماسا جاي سەرىكتەستىككە وتپەي تۇرىپ, كوپقاباتتى ۇيلەر كوندومينيۋم نىسانى رەتىندە تىركەلۋى كەرەك. كوندومينيۋم دەگەنىمىز – ەكى نەمەسە ودان دا كوپ مەنشىك يەسى بىرىككەن نىسان. وسى رەتتە ج.يسمايلوۆ سوڭعى جىلدارى شىمكەنتتىڭ شەتكى اۋماقتارىندا سالىنىپ جاتقان جۇزدەگەن كوپقاباتتى ۇيلەردىڭ بىردە-بىرەۋى كوندومينيۋم نىسانى رەتىندە تىركەلمەگەنىن ايتادى. مامان ءسوزىنىڭ راستىعىن ادىلەت ورگانى دا دالەلدەپ بەرە الاتىنىن باياندادى. وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا قالالىق ورتا ساپاسى جانە باقىلاۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى مالىك ءابدىنۇروۆ مەگاپوليستە 2 236 كوپقاباتتى ءۇيدىڭ 124-ءى – م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگىنە, 1 798-ءى جاي سەرىكتەستىككە وتكەنىن بريفينگ بارىسىندا رەسمي تۇردە مالىمدەگەن ەدى. بۇل قالاي بولعانى سوندا؟!
«قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەمەكشى, جاڭا رەفورماعا سايكەس 2023 جىلدان باستاپ كوپقاباتتى ۇيلەر م ۇلىك يەلەرى بىرلەستىگى نەمەسە جاي سەرىكتەستىكتە بولماسا, ولارعا سەرۆيستىك كومپانيالاردىڭ بىردە-بىرەۋى قىزمەت كورسەتە المايدى. ويتكەنى جاڭا زاڭ بويىنشا سەرۆيستىك مەكەمەلەردىڭ تۇتىنۋشىمەن, ياعني تۇرعىندارمەن تىكەلەي كەلىسىمشارتقا وتىرۋعا قۇقىعى جوق. شىمكەنتتە 40-قا جۋىق كوپقاباتتى ۇيگە قىزمەت كورسەتۋشى كومپانيالار بار. سوندا كەلەسى جىلدان باستاپ ولار قايتپەك؟», دەيدى ج.يسمايلوۆ سۇراۋلى جۇزبەن.
ماماننىڭ مالىمدەۋىنشە, تۇرعىن ءۇي رەفورماسى زاڭىن جەتىلدىرۋگە قاتىستى ارنايى جۇمىسشى توبى قۇرىلىپتى. بۇگىنگى تاڭدا ولاردىڭ تاراپىنان 85 ۇسىنىس ازىرلەنگەن. جۋىق ارادا پارلامەنت ماجىلىسىندە قارالىپ, بەكىتىلۋگە ءتيىس. سونداي-اق كوندومينيۋم وبەكتىسىن باسقارۋدىڭ جاڭا نىساندارىنا – م ۇلىك يەلەرىنىڭ بىرلەستىگى مەن جاي سەرىكتەستىككە كوشۋ مەرزىمىن پارلامەنت سەناتى 2023 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن ۇزارتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
شىمكەنت
