الدىمەن ساقالدى قۇرىلىس سانىنىڭ كۇرت وسۋىنە نە سەبەپ بولىپ تۇر دەگەن سويىلداي سۇراق توڭىرەگىندە تالداۋ جاساپ كورەلىك. ەڭ باستىسى, العاشقى ىرگەتاسى قالانعاننان باستاپ ساپاسىنىڭ سىن كوتەرمەيتىنىندە جاتسا كەرەك. وسىدان بارىپ قۇرىلىس جۇمىسى كەشىگەدى. بۇل ەكى ورتادا قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ باعاسىنىڭ وزگەرۋى دە ابدەن مۇمكىن. قازىر ايتا-ايتا جاۋىر بولعان وسى سىلتاۋ ءورشىپ تۇر. ءبىر عاجابى, بۇل تاراپتا باقىلاۋ كەمشىن. ويعا العان شارۋا نەگە ويداعىداي ورىندالمادى, قول بوگەسىن بولعان قاي كەمشىلىك, قۇرىلىس كومپانيالارى ىرعالىپ-جىرعالىپ نەلىكتەن ءجۇرىپ الدى؟ ماسەلەنىڭ مانىسىنە بارىپ جاتقان ەشكىم جوق. اينالىپ كەلگەندە وسىنىڭ ءبارى ارتىق اقشا جۇمساۋعا سەبەپ بولادى.
الدىمەن ساپا تۋرالى ايتا كەتەلىك. بيىل وبلىستاعى قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ ساپاسىز جۇمىسىنا بايلانىستى 30 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىندى. تەكسەرىس ناتيجەسىنە وراي 69 اكىمشىلىك ءىس قوزعالدى. بۇل ورايدا ماماندار نىسانداردى سالۋ كەزىندە قۇرىلىس تەحنولوگياسى تاپ-تۇيناقتاي ساقتالا بەرمەيتىنىن ايتىپ وتىر. تۇرعىندار تاراپىنان جاڭادان سالىنعان تۇرعىن ۇيلەردىڭ ساپاسىنا وراي ءجيى ايتىلاتىن وكپە-ناز دا وسى جەردە تۋىندايدى. ال ساقالدى قۇرىلىس دەگەن سامساپ تۇر. قازىر قۇرىلىس ماتەريالدارى كۇرت قىمباتتاپ كەتتى دەگەن جەلەۋمەن ميللياردتاعان قارجى باعىتتالعان نىسانداردى سالىپ جاتقان كومپانيالار قايتا-قايتا الاقاندارىن جايىپ, قوسىمشا قاراجات سۇراۋدا. وسى اراسى تۇسىنىكسىز. البەتتە, كەز كەلگەن قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى تولتىرىلادى. قاراجات تا بولىنەدى. تەك سالىنۋ ۋاقىتى ۇزاپ كەتكەننەن كەيىن باعا وزگەرىپ كەتتى دەگەن بايبالام شىعادى. وسى ارادا جەمقورلىقتىڭ قۇلاعى قىلتيىپ تۇرعان ءتارىزدى.
«امانات» پارتياسىنىڭ وبلىستىق فيليالىنىڭ كوميسسياسى وڭىردەگى نىساندارعا مونيتورينگ جۇرگىزىپتى. كوميسسيا الدىمەن ارشالى اۋدانىنداعى ارشالى, جىبەك جولى, جالتىركول ەلدى مەكەندەرىنە كوگىلدىر وتىن تارتۋ جەلىلەرىنە نازار اۋدارعان. جوعارىدا اتالعان اۋىلداردا وتكەن جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ۇزىندىعى 382,3 شاقىرىم بولاتىن گاز جەلىسىن تارتۋ جوسپارلانعان. الدىن الا ەكشەلىپ, بەكىتىلگەن تىزىمگە سايكەس تسەلينوگراد جانە ارشالى اۋداندارىنداعى ارشالى كەنتى مەن اققايىڭ, قوياندى, شۇبار, جىبەك جولى, جالتىركول اۋىلدارىنا تابيعي گاز قۇبىرلارى تارتىلۋعا ءتيىستى ەدى. ارشالى مەن جالتىركول اۋىلدارىنداعى جۇمىس ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرىلىپ, 134,5 شاقىرىم گاز جەلىسى تارتىلدى. ايتسە دە, قۇرىلىس ماتەريالدارى قىمباتتاپ كەتتى دەگەن جانى ءسىرى جەلەۋمەن 6 جوبانىڭ تورتەۋى بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجات تۇزەتىلۋگە تاپسىرىلعان. ماسەلەنىڭ مانىسىنە تەرەڭىرەك توقتالساق, جىبەك جولى اۋىلىنداعى بۇل تاراپتاعى جۇمىستىڭ تەك 48 پايىزى عانا ورىندالعان. ءسويتىپ, 110 شاقىرىم عانا جەلى تارتىلعان. اققايىڭ اۋىلىندا دا ءدال وسىنداي كورىنىس. الدىن الا جاسالعان جوسپار نەبارى 86 پايىزعا عانا ورىندالعان. ال قوياندى مەن شۇبار ەلدى مەكەندەرىندەگى بۇل ورايداعى جاعداي ءتىپتى قيىن. گاز قۇبىرىنىڭ از عانا بولىگى جۇرگىزىلگەن بولىپ شىقتى. ەندى قوسىمشا تاعى دا قانشاما قاراجات ءبولىنۋى كەرەك. ەگەر الدىن الا جاسالعان جوسپار بويىنشا بار جۇمىس تياناقتى اتقارىلسا, ونسىز دا ءبۇيىرى شىقپاي جاتقان بيۋدجەتكە قوسىمشا جۇك بولماس ەدى.
ساقالدى قۇرىلىستىڭ تاعى ءبىرى – ارشالى اۋدانىنداعى جالتىركول اۋىلىندا سالىنۋعا ءتيىستى 300 ورىندىق ءبىلىم وشاعى. بۇل قۇرىلىسقا وتكەن جىلى بولىنۋگە ءتيىس 518,1 ملن تەڭگەنىڭ تەك 87,9 ملن تەڭگەسى عانا باعىتتالعان. وبلىستىق بيۋدجەتتەن بولىنەتىن 136,4 ملن تەڭگە تولىق اۋدارىلعان. ايتسە دە, قۇرىلىس جۇمىستارى قارقىن المادى. ەندى بيىل جالعاستىرىلماق. قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ الدىن الا جاسالعان ەسەبىنە قاراعاندا, بار شارۋانى تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ اتقارۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن تاعى دا قوسىمشا 430,2 ملن تەڭگە قاجەت ەكەن. مىنە, وسىلايشا ءىس ساعىزداي سوزىلىپ, قىرۋار قارجىنى جۇتىپ جاتىر.
كوكشەتاۋ قالاسىندا دا بۇل تاراپتاعى رەتسىزدىك مەنمۇندالاپ تۇر. جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەردىڭ جاتاقحانا قۇرىلىستارى ىركىلىپ قالعان. ەندى تاعى دا باعانىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلمەك. بىلتىر ءۇش بىردەي جاتاقحانا جوباسى قىمباتتاعان. ايتالىق, كوكشەتاۋ قالاسىنداعى جوعارى تەحنيكالىق كوللەدجدىڭ جاتاقحاناسىن تولىق اياقتاۋ ءۇشىن ءالى دە 1 207,3 ملن تەڭگە قاجەت. وبلىستىق بيۋدجەتتەن 2023 جىلى 856,8 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر. بيۋدجەتكە قوسىمشا تاعى دا جۇك تۇسپەك.
بولىنگەن قاراجات جەتپەي قالدى دەگەن بايبالام بالاباقشالار قۇرىلىسىندا دا بوي كورسەتتى. ايتالىق, وبلىس ورتالىعىنداعى ءتىل كەمىستىگى بار بالالارعا ارنالعان 280 ورىندىق بالاباقشا قۇرىلىسىنا وبلىستىق بيۋدجەتتەن وتكەن جىلى 251 ملن تەڭگە باعىتتالعان. وعان قوسا الداعى جىلعا 500 ملن تەڭگە قاراستىرىلعان. دەگەنمەن بالاباقشا قۇرىلىسىن تولىق اياقتاۋ ءۇشىن باعانىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى 1 120,2 ملن تەڭگە كەرەك. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل نىساننىڭ سىرتقى جانە ىشكى قابىرعالارىن قالاۋ ءتارىزدى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. وبلىس ورتالىعىنىڭ ىرگەسىندەگى نۇرلىكوش اۋىلىنداعى 280 ورىندىق بالاباقشا جوباسىنا دا تۇزەتۋ ەنگىزىلىپ, قاراجاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن قۇرىلىس باعاسى تىپتەن شارىقتاپ كەتكەن. وبلىستىق بيۋدجەتتەن 272,5 ملن تەڭگە بولىنگەنىمەن, جوبا جالىنان ۇستاتار ەمەس. بيىل تاعى دا 706,5 ملن تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانىپتى. قازىرگى ۋاقىتتا عيماراتتىڭ ىشكى جانە سىرتقى قابىرعالارىنىڭ كىرپىشى قالانىپ, ەكىنشى قاباتىنىڭ توبەسى جابىلىپ جاتىر. ۋاقىتىندا قارجىلاندىرىلماعاندىقتان اۋاداي قاجەت بولىپ وتىرعان نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ مەرزىمى ۇزارتىلعان.
وڭىردە مۇنداي ءوڭى قاشقان قۇرىلىس جۇمىستارى از ەمەس. سونىڭ ءبىر پاراسى بۋراباي اۋدانىندا. ششۋچينسك قالاسىنداعى كوپسالالى سپورت سارايى مەن 4 تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى توقىراپ تۇر. «قازبايلىق استانا» مەردىگەرلىك كومپانياسى سالىپ جاتقان ارقايسىسى 45 پاتەرلىك كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ارنالعان تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى 2021 جىلى باستالعان. بيۋدجەتتەن قوماقتى قارجى بولىنگەنىمەن, اتالعان نىساندار اياقتالعان جوق. ءتىپتى بار جۇمىسى بىلتىر بىتەدى دەلىنگەن دارىگەرلەرگە ارنالعان تۇرعىن ءۇي مەن تاعى ءبىر 45 پاتەرلى ءۇي قۇرىلىسى قاڭتارىلىپ تۇر. مەردىگەر كومپانيا وتكەن جىلى جوباعا تۇزەتۋ ەنگىزىپ, تاعى دا قارجى العانىمەن, بۇل جەردە دە بەرەكەسىزدىك ورىن الۋدا.
الداعى ۋاقىتتا مۇنداي كەلەڭسىزدىككە جول بەرمەۋ ءۇشىن ساقالدى قۇرىلىسى سامساپ تۇرعان وڭىردە ءجيى-ءجيى مونيتورينگ جۇرگىزىلىپ, سالانىڭ سەرپىنىن ءجيى باقىلاپ وتىرعان ءجون ءتارىزدى. ايتپەسە, قوجىراعان ءىس قوڭ بىتىرەر ەمەس.
اقمولا وبلىسى
