– ادەتتە نە جازىپ جۇرگەنىڭ تۋرالى ايتۋعا ءاردايىم جۇرەكسىنىپ تۇراسىڭ. سەبەبى, ول شىعارماڭ ءوزىڭ ويلاعانداي بولىپ شىعا ما؟ ەرتەڭگى كۇنى نە كۇتىپ تۇر دەگەن ويلار مازالايدى. ءارى جازۋشىنىڭ قاشان شىعارما جازىلىپ بىتكەنشە كوڭىل تۇكپىرىندە قۇپيا ساقتايتىن وزىندىك يدەياسى بار. ونى ۇستەل ۇستىندەگى جازۋ داپتەرىڭە ءۇڭىلىپ قاراعان كىسىدەن دە قورعاشتاپ, كورسەتپەي وتىراسىڭ.
كەيدە ءتىپتى ء«ستيلىڭىز قالىپتاسقان جازۋشىسىز عوي. نەسىنە قۇپيالايسىز؟» دەگەن پىكىردى دە ەستىپ قالاسىڭ. ءوز باسىم ستيل تۋرالى كەڭىنەن تاراعان وسى ءبىر پىكىرگە ىشتەي كەلىسە المايمىن. سەبەبى, ءار شىعارماعا كىرىسەر ساتتە العاش رەت تاۋەكەل جاساپ وتىرعانداي كۇي كەشەسىز.
بىردە باتىستىق پروزا جانرىنىڭ شەبەرى سامورسەت موەمنىڭ «قورىتىندىلاي كەلگەندە», «اڭگىمە جازۋ ونەرى» اتتى ەسسەلەرىن وقىپ وتىرىپ, ءار شىعارمانىڭ وزىندىك ءستيلى بولادى دەگەن پىكىرگە كەزىكتىم. سودان باستاپ كوڭىلىمدەگى ءوز ويىم دا ورنىعا ءتۇستى. كەيىنگى جىلدارى قويىن داپتەرىمدەگى ەتيۋدتەردى جيناقتاپ, جاريالاي باستادىم. ولاردىڭ ءبىرازى «ەگەمەن قازاقستاندا» جارىق كوردى. ءار كەزدەرى ساپارعا شىققانىمدا, اسىرەسە اۋىل جاققا جولىم تۇسكەندە «ەڭ الدىمەن سەنىڭ ەتيۋدتەرىڭدى وقيتىن بولدىق» دەپ قولىمدى قىس-
قان وقىرمانداردى كوپ كەزدەستىردىم. سەبەبى, ەتيۋد دەگەنىڭىز – شاپ-شاعىن جانر. كوركەم تىلمەن ءبىر عانا ويدى بايانداپ شىعاسىز. وقىرماندى قىزىقتىراتىن دا سول ويىڭىز. ءارى تەز-اق وقىلادى.
وسىدان سوڭ ء«جۇز شاقتى ەتيۋدتەرىمدى جيناقتاسام, ۇلكەن ءبىر شىعارمانىڭ باسى قۇرالادى ەكەن-اۋ» دەگەن وي كەلدى. شىندىعىندا بۇل دا ءبىر قىزىق فورما ەمەس پە؟! كەزىندە «بەرەگ» اتتى تاماشا رومان جازعان ورىس جازۋشىسى يۋ.بوندارەۆتىڭ «مگنوۆەنيا» دەپ اتالاتىن شاعىن اڭگىمەلەر جيناعىن وقىپ وستىك. الەم ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى ي.ءبۋنيننىڭ «تەمنىە اللەي» دەگەن شىعارماسى دا شاعىن اڭگىمەلەر توپتاماسى ەمەس پە.
ايتكەنمەن, ءاربىر جازۋشىنىڭ ارمانى – ءوز زامانىنىڭ كەسكىنكەلبەتىن كەڭىنەن اشىپ كورسەتەتىن كوركەم رومان جازۋ بولسا كەرەك. ءبىزدىڭ زامانىمىز, وكىنىشكە قاراي, كوپ قالامگەرلەرگە شىعارماشىلىقپەن الاڭسىز اينالىسۋعا مۇمكىندىك بەرمەدى. سەبەبى, كەڭەستىك جۇيەدەن كاپيتاليستىك جۇيەگە وتكەن كەزدە بۇرىنعى جيناعان قارجىلىق قورىمىز جيناق بانكىلەرىندە قالدى. بۇل الەمدەگى قارجىلىق جۇيەنىڭ زاڭىنا قاراما-قايشى ەكەنىن ءبىز ەشقاشان ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
رومان جازۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, شىعارماشىلىق الەۋەتىڭدى تولىق پايدالاناتىنداي مۇمكىندىك قاجەت ەكەنى انىق. ءبىزدىڭ وسى كۇنگە دەيىن اڭگىمە, حيكايات جازۋمەن شەكتەلىپ كەلگەنىمىزدىڭ ءوزى دە وسى قارجىلىق جۇيەگە بايلانىستى. سەبەبى, كۇندىز قىزمەتتە بولدىق. تۇنگى ۋاقىتتا جازۋ جازدىق. تىرشىلىك بارىمىزگە بىردەي: كىم-كىمگە دە ءوزىنىڭ كۇنكورىسى قىمبات.
ايتسە دە, اڭگىمە جازۋ وڭاي دەپ ەشكىم ايتا الماسا كەرەك. ول قىسقا بولسا دا, قيىن جانر. ءبىز وقىرمانعا باسپاسوزدە جاريالانعان اڭگىمەلەرىمىز ارقىلى تانىلدىق. كىتاپتارىمىزدىڭ تارالىمى وتە از بولدى. قازىر سول اڭگىمەلەرىمىزدى بۇگىنگى جاستاردىڭ وقىپ, ءارتۇرلى باسىلىمداردا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە پىكىر ءبىلدىرىپ جاتاتىنىنا قۋاناسىڭ. بۇل, شىنداپ كەلگەندە, شىعارماشىلىعىڭىزدىڭ ومىرشەڭدىگىن بىلدىرەدى ەمەس پە.
قازىر «ادىلەتتى جاڭا قازاقستان ورناتۋىمىز قاجەت» دەگەن تاماشا يدەيا دۇنيەگە كەلدى. بۇل ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى وتىز جىلدا ورىن العان ولقىلىقتاردى مادەنيەتتى تۇردە سەزدىرىپ, ۇعىندىرىپ تۇرعان ءتۇزۋ باعىت. مىنە, ەندى وسى باعىت باياندى بولسا ەكەن دەيمىز.
شىندىعىنا كەلسەك, 30 جىل – تاۋەلسىزدىك تاريحى ءۇشىن تابالدىرىقتان اتتاعانداي مەزگىل بولىپ كورىنگەنىمەن, جەكە ادامنىڭ عۇمىرى ءۇشىن ب ۇلىڭعىر, ۇزاق ۋاقىت بولدى. قازاق ادەبيەتىندەگى ءبىزدىڭ تولقىن ول كەزدە وقىرماندارعا ەندى تانىلا باستاعان وتىزداعى قالامگەرلەر ەدى. ال قازىر, الپىستان اسىپ بارادى... ءبىر جاقسىسى, بالالار ەسەيدى. وزدەرىنە لايىقتى ماماندىقتارىن تاڭداپ, ومىردەن ءوز جولدارىن تاپتى. ەندى بىزگە نە كەرەك؟ جازۋ كەرەك. ءوز باسىم, الپىسقا كەلگەن جىلى ءبىر رومان باستاپ ەدىم. قازىر سول شىعارمانى جالعاستىرۋدامىن.
نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, «بالەن جازۋشىنىڭ جازۋ ۇستەلىندە اياقتالماعان ءبىر شىعارماسى قالىپتى» دەگەن اڭگىمەدەن قورقىپ تۇرامىن. سەبەبى ول ءالى وڭدەلەتىن, تولىقتىرىلاتىن شىعارما بولۋى ابدەن مۇمكىن عوي. سودان بولار, كەيىنگى جازىپ جۇرگەن دۇنيەلەرىمنىڭ العاشقى ءبولىمىن مۇقيات قاراپ, «جۇلدىز» جۋرنالىنا ۇسىنۋعا اسىقتىم. ءسويتىپ ول «شىبىن جان كوككە ۇشقاندا» دەگەن تاقىرىپپەن جارىق كوردى.
بيىل جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان «اق ۇلپا» اتتى حيكاياتتار مەن اڭگىمەلەر جيناعىم جارىق كوردى. ولاردىڭ ءبىرازى بالالارعا ارنالعان شىعارمالارعا جاريالانعان بايگەلەردە جۇلدە العان.
قازىر, وكىنىشكە قاراي, قازاقتىڭ كوركەم, قۇنارلى ءتىلى قىزىل كىتاپقا ەنگەن وسىمدىكتەر سياقتى ۇلى دالانىڭ ءبىر قيىرىندا, شالعايداعى اۋىلداردا عانا قالعانداي كورىنەدى. جانە سول اۋىلدارعا بارعاندا عانا انا ءتىلىمىزدىڭ ۋىزىن, ءنارىن سەزىنىپ, ادەمى تەڭەۋلەر مەن ءازىل قالجىڭداردى تىڭداپ قايتاسىز. سوندىقتان جاسوسپىرىمدەرگە ارنالعان اڭگىمەلەرىم مەن حيكاياتتارىم, ەڭ الدىمەن انا ءتىلىمىزدىڭ كوركەم, بەينەلى ءتىل ەكەنىن ەسكە سالىپ تۇرسا ەكەن دەيمىن.
ادەبيەتتە «بالالار جازۋشىسى» دەگەن جاڭساق تۇسىنىك بار. مەنىڭشە, جازۋشى دەگەن ءبىر عانا بيىك ۇعىم بولۋعا ءتيىستى. ول ۇلكەنگە دە, كىشىگە دە ارناپ جازا الادى. الىسقا ۇزاپ كەتپەي-اق ءوز جازۋشىلارىمىزدىڭ شىعارماشىلىق جولىنا ۇڭىلسەڭىز, وعان انىق كوز جەتكىزەسىز.
– شىعارماشىلىق سىرىڭىزدى بولىسكەنىڭىزگە راحمەت.
