«جەلقايىق» – وقيعاسى نەگىزىنەن وتكەن عاسىردىڭ 80-90-جىلدارىندا ءوربيتىن, بىراق تۇتاس ءداۋىردىڭ جۇگىن ارقالاعان تەرەڭ تىنىستى تۋىندى. باستى كەيىپكەر باقتيار مەن زۋحرا بولعانىمەن, باسقا كەيىپكەرلەردى دە قوسالقى دەپ ايتۋعا اۋىز بارمايدى. شەشەسى الجير ازابىن تارتىپ, ءوزى انا ماحابباتىنان ادا بولىپ وسكەن موتيا تاتەيدىڭ دە, ءبىر ءسات جازا باسامىن دەپ بۇكىل ءومىرى باسقا ارناعا ءتۇسىپ سالا بەرگەن سىعاننىڭ دا, ءبۇر جارعان الاپات سەزىمنىڭ سوڭى ايانىشتى تاعدىرعا ۇلاسقان تۇرار مەن روزانىڭ دا, يتجەكەننىڭ ازابىن تارتقان, سوعىستىڭ قاسىرەتىن شەككەن ءشاۋاليدىڭ دە, جالعىز ۇلى جاتقا قاراپ ۇلىپ, ءوز ۇيىندە ءوزى كۇڭگە اينالعان ايشا اجەنىڭ دە تاعدىرى امانباەۆتىڭ تاماعىنا باتقان حانىم مىسىقتىڭ تىرناعىنداي كوڭىلىڭدى تىرنالاپ وتەدى. اۆتور بىرنەشە پاراللەل سيۋجەت تارتىپ, ءومىر اعىسىندا ءوز جولىن تابۋعا تالپىنعان ءار ادامدى بىرتىندەپ باقتياردىڭ جانىنا جينايدى.
تۇتاس روماننىڭ ۋاقيعا جەلىسى باقتيار – پروفەسسور احمەتوۆ – پروفەسسور امانباەۆ ۇشتاعانى بويىمەن جىلجىپ وتىرىپ, كەڭەس وداعى ورناتقان كەر زاماننىڭ بۇكىل شىندىعىن ءبىر تۋىندىعا سىيدىرىپ كەپ جىبەرگەن.
كۇشتىنىڭ ارتى ديىرمەن تارتىپ, ءالسىزدىڭ ءار كەز ادىلەتسىزدىكتىڭ قۇربانى بولاتىنى ايرا-جايرا اشىلادى. باقتيار – تالانتتى, ۇستامدى, ءبىلىمدى جاس. ءوز ءپرينتسيپى, وزىنە ساي ەر مىنەزى بار. بىراق بۋات-بۋات اقشا مەن كوڭىلدەگى قۇيىن-پەرەن وكىنىشتى باسار اششى سۋدىڭ الدىندا تىم-تىم ءالسىز. ساۋ كەزىندە عانا قوسىمحان سياقتىلارعا جيىركەنە قاراپ, تاڭدايى شىلانسا بولدى قوسىمحانداردى قوستاپ جۇرە بەرگەنىن ءوزى دە اڭعارماي قالادى. ءارى ونىسىن اقتاۋعا دا سەبەپ تاۋىپ الا بەرەدى. جالپى, جازۋشى ساحناعا الىپ شىققان قاي كەيىپكەردىڭ دە (پروفەسسور احمەتوۆتەن باسقاسى) ۇلى وكىنىشى, تۇزەلە قويماس قاتەسى بار. بىراق سولاردىڭ بارلىعىندا دا ءوز-وزدەرىن اقتاپ الماققا سەبەپ كوپ. سول ارقىلى اۆتور ماسەلە ادامدا ەمەس, ماسەلە زامان سالعان ىلاڭدا دەگەندى مەڭزەيتىن سەكىلدى.
وتكەن عاسىردىڭ 20-جىلدارىنان بەرى قازاقتىڭ باسىنان ناۋبەت پەن زوبالاڭ ارىلعان ەمەس. نكۆد پروفەسسور احمەتوۆتىڭ اتاسىن ۇستاپ اكەتىپ, التى جاسار ءمۇسىلىم امان قالادى. جالعىز ءجۇرىپ جەتىلەدى. ومىردەگى جولى داڭعىل بولىپ, ادالدىقتى تۋ ەتكەن ازامات ايگىلى عالىم بولادى, اينالاسىن مويىنداتادى. ءسويتىپ ءجۇرىپ باقتيار سەكىلدى تۋراشىل, ءبىلىمدى جىگىتتەردى ىزىنەن ەرتەدى. بىراق موينىن قيىپ تۇسۋگە شاق تۇرعان 30-جىلداردىڭ قايشىسى اراعا جىلدار سالىپ بۇعان قايتا اينالىپ كەلەدى. بۇل جولى نكۆد ەمەس, سونىڭ الدەقايدا ماديەنەتتى, سالاۋاتتى ۇلگىسى امانباەۆ بولىپ جانىن الادى...
كەڭەس وداعىنىڭ قازاققا قاسىرەتتەن وزگە تارتۋ ەتكەن سىباعاسى از. ءيا, ادەبيەتىمىز دامىدى, مادەنيەتىمىز ورگە ءجۇزدى. ازدى-كوپتى زيالىلار شوعىرى قالىپتاستى. بىراق باسىمىزدا بۇعاۋ بولماعاندا بۇدان دا ەركىن, بۇدان دا باتىل ەل بولار ەدىك قوي. كەڭەس زامانى قىلمىستىڭ زامانى بولدى, ادەبيەت پەن عىلىمدا بىرەۋدىڭ ەڭبەگىن پايدالانۋى, ءبىرىنىڭ ۇستىنەن ءبىرى دومالاق ارىز جونەلتۋى, ۇلدىڭ شەشەنى كەرەك ەتپەي, ءازازىلدىڭ ارباۋىنا ءتۇسۋى, باقتيارلاردىڭ جايلى پاتەرگە قولى جەتپەي ساندالۋى, ءبىلىمى بولا تۇرا بيىككە كوتەرىلە الماۋى, ونىڭ ەسەسىنە قوسىمحان, امانباەۆ سياقتى شالا ساۋاتتى, نادان كوكىرەكتەردىڭ العا شىعۋى – 70 جىلعا سوزىلعان كەزەڭنىڭ ءبىز ءۇشىن قانشالىقتى تراگەدياعا تولى بولعانىن شىم-شىمداپ اڭعارتادى.
جازۋشى ەل اۋزىندا جۇرگەن ازىلدەر مەن اڭىزعا بەرگىسىز مىسالداردى دا ءساتتى پايدالانىپ, ورايىنا قاراي سيۋجەت اراسىنا سىنالاپ ەنگىزەدى. ءارى ونىسى ءساتتى شىققان. قاي-قايسىسى دا ماي ۇستىنە ماي جاققانداي جۇرەگىڭدى كىلكىتپەي, ورايىمەن, ورنىمەن ءتامام بولىپ وتىرادى. بالكىم ەرەكشەلىك, بالكىم جالپى سيۋجەتتىڭ سورابى سولاي – ون سەگىز تاراۋدىڭ اربىرىندەگى ءبولىمنىڭ قايسىسىن بولسىن جەكە-دارا وقىساڭىز دا دەربەس ءبىر اڭگىمە نە حيكاياتقا باس قويعانداي كۇي كەشتىرەتىنى. ارقايسىسى ءوز الدىنا ءبىر شىعارما. سونىڭ ءبارى تۇتاسا كەلىپ ۇزىننان ۇزاق جەلى تارتىپ جاتقان تۇتاس «ۇلكەن اڭگىمەنىڭ» نەگىزىن قۇراپ جاتىر.
مۇنداعى ۋاقيعا مەن ومىرلىك مىسالدار – قازىر دە ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدان ءوتىپ جاتاتىن تانىس جاعداياتتار. «جەلقايىقتاعى» اششى شىندىقتىڭ ۋىتى ءالى تارقاپ بىتكەن جوق.
